Guardian: Ο Τραμπ, ο Σι και ο Πούτιν έχουν ένα κοινό όραμα για την παγκόσμια ισχύ, χωρίς θέση για την Ευρώπη

Η συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν στην Κίνα εντείνει τους φόβους ότι οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν μια νέα παγκόσμια τάξη χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης. Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, ο Πούτιν επιδιώκει να αποκαταστήσει το διεθνές κύρος της Ρωσίας, ενώ οι Ευρωπαίοι ανησυχούν ιδιαίτερα για το μέλλον της Ουκρανίας. Παράλληλα, οι New York Times επισημαίνουν ότι ο Τραμπ δίνει προτεραιότητα στη βελτίωση των σχέσεων με την Κίνα, αποφεύγοντας να θέσει το σκάνδαλο κατασκοπείας της Nvidia.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανταλλάσσει χειραψία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, παρουσία του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, πριν από το δείπνο υποδοχής της συνόδου APEC στη Σεντζέν της Κίνας, στις 18 Νοεμβρίου 2026. (Φωτογραφία: Adrian Wyld/The Canadian Press μέσω AP), Edit: Κατερίνα Χαμαλέλη

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανταλλάσσει χειραψία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, παρουσία του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, πριν από το δείπνο υποδοχής της συνόδου APEC στη Σεντζέν της Κίνας, στις 18 Νοεμβρίου 2026. (Φωτογραφία: Adrian Wyld/The Canadian Press μέσω AP), Edit: Κατερίνα Χαμαλέλη

Η ιστορική τριμερής συνάντηση των Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν, που είναι προγραμματισμένη για την Πέμπτη (19/11) στην Κίνα, φέρνει στο προσκήνιο έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της Ευρώπης: ότι οι ισχυρότεροι ηγέτες του πλανήτη επιχειρούν να διαμορφώσουν μια νέα παγκόσμια τάξη, στην οποία οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες δεν θα διαθέτουν ουσιαστικό λόγο για αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα το μέλλον τους.

Σε ανάλυσή του στον Guardian, ο πολιτικός αρθρογράφος Ράφαελ Μπερ υποστηρίζει ότι η συνάντηση στη Σεντζέν ενδέχεται να έχει πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία από οποιαδήποτε συγκεκριμένη συμφωνία προκύψει.

Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η παρουσία του στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας συνιστά ήδη μια σημαντική διπλωματική επιτυχία. Για τον Σι Τζινπίνγκ, αποτελεί ευκαιρία να παρουσιάσει την Κίνα ως δύναμη που βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας διεθνούς τάξης.

Για την Ευρώπη, όμως, η εικόνα των τριών ηγετών προκαλεί διαφορετικά συναισθήματα: ανησυχία για το μέλλον της Ουκρανίας, αμφιβολίες για την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας και φόβους ότι η οικονομική της ισχύς δεν επαρκεί πλέον για να εξασφαλίσει την πολιτική της επιρροή.

Η εκδίκηση του Πούτιν για τον χαρακτηρισμό του Ομπάμα

Ο Ράφαελ Μπερ ξεκινά την ανάλυσή του υπενθυμίζοντας μια δήλωση του Μπαράκ Ομπάμα από το 2014, η οποία είχε προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στη Μόσχα.

Ο τότε Αμερικανός πρόεδρος είχε χαρακτηρίσει τη Ρωσία «περιφερειακή δύναμη», υποβαθμίζοντας ουσιαστικά τη θέση της στη διεθνή ιεραρχία.

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός έπληξε την εικόνα που έχει ο Πούτιν για τη χώρα του και τον ιστορικό ρόλο της.

Ο Ρώσος πρόεδρος, υποστηρίζει ο Μπερ, αντιμετωπίζει τη μεταψυχροπολεμική περίοδο μέσα από το πρίσμα της ταπείνωσης που θεωρεί ότι υπέστη η Μόσχα μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Παράλληλα, αντιλαμβάνεται τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ ως μέρος μιας διαρκούς προσπάθειας περιορισμού της ρωσικής επιρροής.

Η παρουσία του στη Σεντζέν, δίπλα στους προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, προσφέρει επομένως μια εικόνα ισοτιμίας με τις δύο μεγαλύτερες οικονομικές και γεωπολιτικές δυνάμεις.

Ο Μπερ εκτιμά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ διευκολύνει αυτή την επιδίωξη, καθώς αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική ισχύ των ηγετών και αντιμετωπίζει με θαυμασμό την ανεμπόδιστη άσκηση εξουσίας.

Έτσι, ακόμη και εάν η συνάντηση δεν καταλήξει σε κάποια ουσιαστική συμφωνία, ο Πούτιν θα έχει ήδη πετύχει έναν σημαντικό στόχο: να εμφανιστεί ξανά ως ισότιμος συνομιλητής των δύο πραγματικών υπερδυνάμεων.

Μια νέα Γιάλτα; Ο ιστορικός φόβος της Ευρώπης

Η συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν έχει προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945, όταν ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ιωσήφ Στάλιν και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ συζήτησαν τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της Ευρώπης.

Ο αρθρογράφος του Guardian επισημαίνει ότι η ιστορική αναλογία δεν είναι απόλυτα ακριβής.

Στη Γιάλτα, οι τρεις ηγέτες εκπροσωπούσαν συμμαχικές δυνάμεις που βρίσκονταν στο τελικό στάδιο ενός παγκόσμιου πολέμου και διαπραγματεύονταν την τύχη της ηττημένης ναζιστικής Γερμανίας.

Στη Σεντζέν, αντίθετα, συναντώνται ηγέτες χωρών με διαφορετικά συμφέροντα και σημαντικές μεταξύ τους αντιπαραθέσεις.

Ωστόσο, η αναφορά στη Γιάλτα αποτυπώνει έναν βαθύτερο ευρωπαϊκό φόβο.

Για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η ιστορική διάσκεψη συνδέεται με τη μεταπολεμική διαίρεση της ηπείρου και τις δεκαετίες σοβιετικής κυριαρχίας.

Σήμερα, η ανησυχία είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις θα μπορούσαν να επιχειρήσουν ξανά να διαπραγματευτούν ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των Ευρωπαίων.

Ο φόβος του Κιέβου για μια συμφωνία πίσω από την πλάτη της Ουκρανίας

Το ουκρανικό ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στην ατζέντα της τριμερούς συνάντησης, μαζί με τις εμπορικές σχέσεις, τον πυρηνικό αφοπλισμό και το Ιράν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μάλιστα αναφερθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία ως ένα από τα αγαπημένα του θέματα συζήτησης.

Σύμφωνα με τον Guardian, στο Κίεβο επικρατεί ανησυχία ότι ο Πούτιν θα αξιοποιήσει την απευθείας πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο για να προωθήσει τη ρωσική εκδοχή σχετικά με τις αιτίες του πολέμου και τους όρους τερματισμού του.

Η Μόσχα επιδιώκει να παρουσιάσει την επέκταση του ΝΑΤΟ ως βασική αιτία της σύγκρουσης και να πείσει την Ουάσιγκτον ότι η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία δεν μπορεί να ανατρέψει τους συσχετισμούς στο πεδίο.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο την Ουκρανία όσο και την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ωστόσο, ο Μπερ εντοπίζει ένα σημαντικό πρόβλημα: παρά τις διακηρύξεις τους, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν μια ενιαία και αποτελεσματική διπλωματική εκπροσώπηση.

Μετά τις ειρηνευτικές συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι, ο Τζάρεντ Κούσνερ, απεσταλμένος του Τραμπ, δήλωσε ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Αντίθετα, ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, υποβάθμισε τον ρόλο της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας, χαρακτηρίζοντας τους εκπροσώπους της «τουρίστες» που θα μπορούσαν απλώς να συζητούν στο μπαρ ενός ξενοδοχείου.

Ο Guardian εκτιμά ότι η δήλωση εντάσσεται στη συνήθη προσπάθεια του Κρεμλίνου να απαξιώσει τους Ευρωπαίους, αναδεικνύει όμως και τη δυσκολία της ηπείρου να μετατρέψει το οικονομικό και πολιτικό της βάρος σε ενιαία διπλωματική επιρροή.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ περπατούν μαζί κατά την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαοάν της Σεντζέν, στην Κίνα, στις 18 Νοεμβρίου 2026. (Φωτογραφία: Mark Schiefelbein/AP)

Τραμπ και Σι αγκαλιάζονται στην Κίνα, ενώ το σκάνδαλο της Nvidia μένει εκτός ατζέντας

Την ίδια στιγμή, οι εικόνες από την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα αποτυπώνουν τη σημασία που αποδίδει το Πεκίνο στη διπλωματική προβολή της συνάντησης.

Σύμφωνα με τους New York Times και τον ανταποκριτή τους Πίτερ Μπέικερ, ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο στο αεροδρόμιο της Σεντζέν την Τετάρτη (18/11), αγκαλιάζοντάς τον πάνω στο κόκκινο χαλί.

Η κίνηση θεωρείται ασυνήθιστη για τον Κινέζο ηγέτη, ο οποίος συνήθως αναθέτει την υποδοχή ξένων αξιωματούχων σε στελέχη χαμηλότερης βαθμίδας.

Ο Σι είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει πολύωρη συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκοντας να διατηρήσει τις στενές σχέσεις με τη Μόσχα, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη σημαντικότερη οικονομική σχέση της Κίνας, εκείνη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι New York Times επισημαίνουν ότι ο Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να μη θέσει στον Σι το σκάνδαλο κατασκοπείας που οδήγησε στην αποχώρηση του Τζένσεν Χουάνγκ από την ηγεσία της Nvidia.

Η υπόθεση αφορά τη σχέση του πρώην επικεφαλής της εταιρείας με την επιχειρηματία Άλις Χουάνγκ, η οποία, σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, θεωρείται ύποπτη για κατασκοπευτική δραστηριότητα υπέρ της Κίνας.

Παρά τη σοβαρότητα των καταγγελιών, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δώσει προτεραιότητα στην αποφυγή νέας έντασης με το Πεκίνο και στη διατήρηση των διαύλων συνεργασίας.

Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με το αμερικανικό δημοσίευμα, αντανακλά τη στροφή του Τραμπ προς μια περισσότερο προσωπική διπλωματία, στην οποία η σχέση μεταξύ των ηγετών μπορεί να αποκτά μεγαλύτερο βάρος από τις δημόσιες αντιπαραθέσεις για ζητήματα ασφαλείας.

Η Ευρώπη ανάμεσα στην Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο

Ο Guardian υποστηρίζει ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη σύνοδο.

Οι θεσμικές και οικονομικές βάσεις πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η ευρωπαϊκή επιρροή τις τελευταίες δεκαετίες δέχονται αυξανόμενες πιέσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ ακολουθεί προστατευτική και εθνικιστική οικονομική πολιτική, ενώ η στάση του Αμερικανού προέδρου απέναντι στο ΝΑΤΟ δημιουργεί αμφιβολίες για το μέλλον της διατλαντικής σχέσης.

Παράλληλα, ο ιδεολογικός πυρήνας του κινήματος MAGA αντιμετωπίζει τη φιλελεύθερη Ευρώπη ως μια ήπειρο που βρίσκεται σε παρακμή και υπονομεύεται από τη μαζική μετανάστευση.

Από την πλευρά της, η Κίνα βλέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση κυρίως ως μια τεράστια αγορά για τα βιομηχανικά της προϊόντα, θεωρώντας παράλληλα ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ακολουθούν συνήθως τη γραμμή της Ουάσιγκτον.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απαντήσει με την επιδίωξη της λεγόμενης στρατηγικής αυτονομίας.

Ωστόσο, η μετάβαση από την οικονομική και κανονιστική ισχύ σε πραγματική γεωπολιτική επιρροή απαιτεί πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα και στην ασφάλεια.

Και εκεί εμφανίζεται μια νέα αντίφαση: οι Ευρωπαίοι μπορεί να ανησυχούν για τη Ρωσία και να αποδοκιμάζουν την πολιτική Τραμπ, αλλά δεν συμφωνούν απαραίτητα στις οικονομικές θυσίες που θα απαιτούνταν για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ισχύος.

Το Brexit ως το πρώτο «ντόμινο» της ευρωπαϊκής αποδυνάμωσης

Ιδιαίτερη θέση στην ανάλυση του Ράφαελ Μπερ καταλαμβάνει η Βρετανία και η νέα προσέγγιση του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε ομιλία του τη Δευτέρα (16/11), ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι το Brexit δεν αποτέλεσε μόνο οικονομικό πλήγμα, αλλά και μια εξέλιξη με σοβαρές γεωπολιτικές συνέπειες.

Το χαρακτήρισε το πρώτο ντόμινο μιας ευρύτερης διαδικασίας διεθνούς κατακερματισμού, επισημαίνοντας ότι η ρήξη στις ευρωπαϊκές συμμαχίες εξυπηρέτησε ακριβώς όσους επιθυμούσαν μια διαιρεμένη Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον Guardian, η σημαντικότερη διάσταση της παρέμβασης Μπέρναμ δεν αφορά τις απώλειες στο εμπόριο, αλλά το γεγονός ότι η Βρετανία απομακρύνθηκε από τα κέντρα λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με την αποχώρησή της, έχασε μέρος της δυνατότητας να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και, κατ’ επέκταση, τη διεθνή πολιτική.

Ο Μπερ εκτιμά ότι οι υποστηρικτές του Brexit υποτίμησαν τη δύναμη που αποκτούσε η χώρα τους μέσα από τη συμμετοχή της στην ΕΕ.

Η βρετανική επιρροή, υποστηρίζει, ενισχυόταν από την παρουσία της σε μια μεγάλη πολιτική και οικονομική ένωση, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διέθετε μεγαλύτερη ανεξάρτητη ισχύ από αυτήν που μπορούσε πραγματικά να ασκήσει.

Αναφέρεται, μάλιστα, στη θέση της επικεφαλής των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοχ, ότι η Βρετανία διαθέτει ανενεργά χαρακτηριστικά μεγάλης δύναμης, σημειώνοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί πειστική στρατηγική για την αξιοποίησή τους σε έναν κόσμο που οργανώνεται γύρω από μεγάλα γεωπολιτικά μπλοκ.

Η επιλογή που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες

Η ανάλυση του Guardian καταλήγει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στην προσδοκία επιστροφής στη διεθνή πραγματικότητα των προηγούμενων δεκαετιών.

Η εποχή κατά την οποία το ελεύθερο εμπόριο, το Διεθνές δίκαιο και η αμερικανική υποστήριξη αποτελούσαν σχετικά σταθερές βάσεις της ευρωπαϊκής ασφάλειας φαίνεται να έχει παρέλθει.

Η προοπτική μιας παγκόσμιας τάξης στην οποία οι μεγαλύτερες δυνάμεις διαπραγματεύονται μεταξύ τους τον καταμερισμό της επιρροής δημιουργεί νέες προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ο Ράφαελ Μπερ υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες έχουν ουσιαστικά δύο επιλογές.

Η πρώτη είναι να ενισχύσουν τη μεταξύ τους συνεργασία, να συγκεντρώσουν πόρους και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στους τομείς της οικονομίας, της άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής.

Η δεύτερη είναι να στραφούν σε εθνικές πολιτικές που υπόσχονται την ανάκτηση μιας απόλυτης κυριαρχίας και την αναβίωση της ιστορικής ισχύος μεμονωμένων κρατών.

Κατά τον αρθρογράφο, το Brexit αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των αδιεξόδων της δεύτερης επιλογής.

Η τριμερής συνάντηση Τραμπ, Σι και Πούτιν μπορεί τελικά να μην παράγει συγκεκριμένες συμφωνίες που θα μεταβάλουν άμεσα τις διεθνείς ισορροπίες.

Ωστόσο, η ίδια η εικόνα των τριών ηγετών να συζητούν το μέλλον της παγκόσμιας τάξης, χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή, λειτουργεί ως προειδοποίηση.

Σε έναν κόσμο όπου η ισχύς συγκεντρώνεται γύρω από μεγάλες δυνάμεις, το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη είναι εάν θα καταφέρει να λειτουργήσει ως ενιαίος γεωπολιτικός παράγοντας ή εάν θα περιοριστεί στον ρόλο του παρατηρητή των αποφάσεων των άλλων.