Τέτοιες μέρες, πριν από 61 χρόνια, τον Φεβρουάριο του 1964, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή ο Σοφοκλής Βενιζέλος, εν μέσω προεκλογικής περιόδου, πάνω στο πλοίο «Ελλάς» που τον μετέφερε στην Αθήνα, μετά την θριαμβευτική ομιλία του στα Χανιά. Το προηγούμενο βράδυ, μετά την προεκλογική ομιλία του, ξεκίνησε από τα Χανιά για την Αθήνα.
Τάσος Κ. Κοντογιαννίδης ([email protected])
Στην διαδρομή αφού δείπνησε, έπαιξε με φίλους του Μπριτζ και ξαφνικά αισθάνεται έντονη αδιαθεσία. Ο καρδιολόγος Γιώργος Καρούζος που τον συνόδευε, διαπίστωσε οξύ πνευμονικό οίδημα, του κάνει ενέσεις για να το αντιμετωπίσει, αλλά ο ασθενής πεθαίνει στη 1:05 της Παρασκευής 7-2-1964. Στην κηδεία του παρέστη ο διάδοχος του θρόνου Κωνσταντίνος, όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί κι ετάφη στο Ακρωτήρι κοντά στον πατέρα του Ελευθέριο.
Ο Σοφοκλής, γιος του Ελευθερίου Βενιζέλου, έμεινε ορφανός, γιατί η μάνα του Μαρία, πέθανε μετά τη γέννα του (1894) από λοίμωξη. Φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων, έγινε αξιωματικός του πυροβολικού, ευτύχησε να παρελάσει στην Αψίδα του Θριάμβου και διορίστηκε το ΄22 στρατιωτικός ακόλουθος στο Παρίσι. Σε επίσκεψή του στην Προύσα, ο ταγματάρχης Βενιζέλος το 1920, επισκέπτεται τον τάφο του «ελευθερωτού σουλτάνου Οσμάν» και γράφει: «Σοφοκλής Βενιζέλος υιός του ελευθερωτού Ελευθερίου!». Αυτό ενόχλησε σφόδρα τους Τούρκους…
Διετέλεσε 3 φορές πρωθυπουργός, βραχύβιων κυβερνήσεων. Το 1950-51 χάρις στην δική του πρωτοβουλία, έγινε η είσοδος της Ελλάδος στο ΝΑΤΟ, ενώ αντιμετώπισε την σοβαρή κρίση του Κυπριακού. Επίσης, ασχολήθηκε με την αποστολή εκστρατευτικού σώματος στην Κορέα στα πλαίσια του ΟΗΕ, και την απαγωγή της Τασούλας Πετρακογιώργη (κόρη βενιζελικού βουλευτού) από τον Κώστα Κεφαλογιάννη (αδελφό λαϊκού βουλευτού). Παρά λίγο να ξεσπάσει τότε εμφύλιος πόλεμος στην Κρήτη!
Μετά το 1958, η εκρηκτική άνοδος του ΠΑΜΕ (αριστερά), επέβαλε την ίδρυση της «Ενώσεως Κέντρου». Κεντρώα στελέχη (Μπαλτατζής, Στεφανόπουλος, Παπαπολίτης, Τσιριμώκος, Μητσοτάκης, Νόβας) κάλεσαν τον Παπανδρέου να ηγηθεί του κόμματος με υπαρχηγό τον Βενιζέλο. Μετά τη νίκη του ’63 έρχεται η μάχη της 16ης Φεβρουαρίου 1964 και ο θάνατος του Βενιζέλου. Οι συνέπειες από την απώλεια του μεγάλες…
Σε ομιλία του αργότερα στο θέατρο Παπαϊωάννου, ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως της κυβερνήσεως Στεφανοπούλου, στενός φίλος του Σοφοκλή, Χρήστος Αποστολάκος, άφησε υπαινιγμούς λέγοντας: «ποιος έδωσε το ουίσκι στον Βενιζέλο πάνω στο βαπόρι; Τι είχαν βάλει στο ποτό του;» Ειπώθηκε και το βλακώδες, ότι τον… «έφαγε η Φρειδερίκη», ενώ είναι γνωστή η πολύ φιλική σχέση του Σοφοκλή με το Παλάτι και την βασίλισσα που είχε πει σε γεύμα το 1950 στην στρατιωτική λέσχη Λαρίσης σε δύο υπουργούς γαλλιστί, «είμαι Βενιζελική).
Συγκλονισμένος από τον θάνατο του Βενιζέλου, ήταν ο Σάββας Παπαπολίτης, συνειδητοποιώντας το τεράστιο κενό που δημιουργούσε η απώλεια του στην παράταξη. Μεσούσης της δικτατορίας, όταν δραστηριοποιήθηκε η «Επιτροπή Αποκαταστάσεως της Δημοκρατίας», συναντήθηκε στην οδό Σόλωνος στο γραφείο του αδελφού του καθηγητή Νίκου Παπαπολίτη, με τον Αλέξανδρο Μπαλτατζή. Αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυς καταγράφω τη μικρή αναδρομή στη συζήτησή τους…
Είπε ο Παπαπολίτης: «αν ζούσε ο Σοφοκλής δεν θα είχαμε ούτε αποστασία ούτε δικτατορία.. Δεν θα διελύετο η παράταξη… Δεν θ’ άφηνε τον Παπανδρέου να συγκρουσθεί με το Παλάτι». Λειτουργούσε δηλαδή σαν βαλβίδα ασφαλείας σε χύτρα ταχύτητος… Θυμήθηκαν και τις κόντρες που είχαν χρόνια πριν, τότε που ο Παπανδρέου επιτίθετο στον Βενιζέλο και εκείνος είπε την μνημειώδη φράση: «Έξεστι Παπανδρέω ασχημονείν!» Άλλωστε ο Παπανδρέου το αποκάλυψε στον επικήδειο του Σοφοκλή: «…εις την πολυκύμαντον πολιτικήν μας ζωή και συνηργάσθημεν και διεφωνήσαμεν…».
Ο Παπαπολίτης θυμήθηκε και κάτι άλλο: «Προεκλογικά το ‘63, ο Παπανδρέου μιλούσε στην Πάτρα περί επαναστάσεων. Όταν αποσυρθήκαμε στο ξενοδοχείο για να δειπνίσουμε, του λέει ο Σοφοκλής: Πρόεδρε, οι επαναστάσεις δεν εξαγγέλλονται από τα μπαλκόνια…. Στις επόμενες ομιλίες, ο Παπανδρέου πρόσθεσε τον επιθετικό προσδιορισμό: υποσχόμεθα ειρηνικήν επανάστασιν»
Τον Ιούλιο του 1963, Παπανδρέου και Βενιζέλος αντάλλαξαν πάλι δημοσίως βαρείς χαρακτηρισμούς. Αφορμή οι φήμες ότι ο Βενιζέλος ήθελε για διαδοχή της κυβέρνησης Πιπινέλη, μια δική του με βουλευτές της Ε.Κ. και της ΕΡΕ… Παπανδρέου: «Εγώ αποφάσισα και η αποφασίς μου είναι ανέκκλητος. Ο κ. Βενιζέλος επρόδωσε τον κοινόν αγώνα…». Βενιζέλος: «Πριν εκστομίσει παρομοίας φράσεις ο κ. Παπανδρέου, έπρεπε να ενθυμηθή, ότι ολίγον προ των εκλογών του 1961, διεπραγματεύετο με την ΕΡΕ την από κοινού κάθοδον εις εκλογάς και την εν συνεχεία κυβερνητικήν συνεργασίαν..»
Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη στα Χανιά, με τιμές εν ενεργεία Πρωθυπουργού, την Κυριακή 9 Φεβρουαρίου, παρουσία του διαδόχου Κωνσταντίνου (εκπροσωπούσε τον ασθενή βασιλιά Παύλο), του πρωθυπουργού Ιω. Παρασκευοπούλου, του Γεωργίου Παπανδρέου, του Παναγιώτη Κανελλόπουλου του Σπύρου Μαρκεζίνη και σύσσωμο τον Κρητικό λαό!
