Υπέρ της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων τάσσεται το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, απαντώντας σε ερώτημα σχετικά με την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στο ανατολικό τμήμα της χώρας.
Στην απάντησή του, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν διατυπώνει ρητή θέση ούτε για τη νομιμότητα του μνημονίου θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 ούτε για την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου. Αντίθετα, εστιάζει στη σημασία της διευθέτησης των θαλάσσιων ζητημάτων για την προώθηση των επενδύσεων και των ερευνητικών δραστηριοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Στην ίδια απάντηση προσθέτει ότι «η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου».
Το μήνυμα της Ουάσινγκτον προς Ελλάδα και Τουρκία
Αναφερόμενο ειδικότερα στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι οι δύο χώρες είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και τις ενθαρρύνει να αντιμετωπίσουν τις διαφωνίες τους μέσω απευθείας συνομιλιών.
«Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο για την αντιμετώπιση των όποιων διαφωνιών τους», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η αμερικανική τοποθέτηση δίνει έμφαση στη διπλωματική οδό και στην αναζήτηση συναινετικών λύσεων για τις θαλάσσιες διαφορές της περιοχής, χωρίς, ωστόσο, να αποσαφηνίζει τη θέση της Ουάσιγκτον ως προς τη νομική ισχύ του τουρκολιβυκού μνημονίου ή τη νομιμότητα της κύρωσής του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, το οποίο είχε υπογραφεί το 2019.
Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση της Αθήνας, η οποία απέρριψε την κύρωση, υποστηρίζοντας ότι το μνημόνιο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της ευρύτερης περιοχής.
Η ελληνική πλευρά αμφισβητεί τη συμβατότητα της συμφωνίας με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου που διέπουν τη θαλάσσια οριοθέτηση, ενώ η κύρωσή της από το λιβυκό κοινοβούλιο επαναφέρει το ζήτημα στο επίκεντρο των διπλωματικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Έντονη δυσαρέσκεια για την κύρωση του μνημονίου εξέφρασε και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής, η οποία εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου εξ ονόματος της Ένωσης, επαναλαμβάνεται η ευρωπαϊκή θέση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Στην ίδια δήλωση υπογραμμίζεται ότι η συμφωνία δεν μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναβεβαιώνει την αντίθεσή της στη συγκεκριμένη συμφωνία, δίνοντας έμφαση στις επιπτώσεις που θεωρεί ότι έχει για τα δικαιώματα άλλων χωρών της περιοχής.
