Η επιστολή που έστειλε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Βλαντίμιρ Πούτιν δεν είχε ως μοναδικό αποδέκτη τον Ρώσο πρόεδρο. Σύμφωνα με ανάλυση της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, ο Ουκρανός ηγέτης επιχείρησε μέσω της πρωτοβουλίας αυτής να απευθυνθεί παράλληλα στις ρωσικές ελίτ, αλλά και σε ένα τμήμα της ρωσικής κοινωνίας που εμφανίζεται ολοένα και πιο κουρασμένο από τέσσερα χρόνια πολέμου.
Η ιδέα της επιστολής, σύμφωνα με πρόσωπα του περιβάλλοντος του Ζελένσκι, διαμορφωνόταν από τα τέλη Μαΐου. Ο Ουκρανός πρόεδρος φέρεται να επεξεργάστηκε προσωπικά το κείμενο, σταθμίζοντας προσεκτικά κάθε διατύπωση, με στόχο να πλήξει το κύρος του Πούτιν, να αναδείξει τις στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές αδυναμίες της Ρωσίας και να προβάλει την εικόνα μιας Ουκρανίας που εξακολουθεί να αντιστέκεται.
Μια «πρόταση ειρήνης» με πολλαπλούς αποδέκτες
Η επιστολή εστάλη στις 4 Ιουνίου, λίγο πριν από την ομιλία του Πούτιν στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης.
«Η Ουκρανία προτείνει τον τερματισμό αυτού του πολέμου», έγραψε ο Ζελένσκι, προτείνοντας συνάντηση σε ουδέτερο έδαφος, όπως η Ελβετία, η Τουρκία ή κάποια αραβική χώρα, παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών και ευρωπαϊκών κρατών.
Ο Πούτιν απάντησε αρχικά καλώντας τον Ζελένσκι στη Μόσχα, ενώ στη συνέχεια χαρακτήρισε «αγενή» τον τόνο της επιστολής και δήλωσε ότι προς το παρόν δεν βλέπει λόγο για μια τέτοια συνάντηση, πριν υπάρξει τελική συμφωνία που να ικανοποιεί τους ρωσικούς στόχους.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της ουκρανικής προεδρίας, το μήνυμα δεν αφορούσε μόνο τον Ρώσο πρόεδρο.
«Αυτή η επιστολή απευθύνεται στον Πούτιν, αλλά επίσης στους εταίρους μας και στις ρωσικές ελίτ, για να τους πει ότι πρέπει να ονομάσουν τα πράγματα με το όνομά τους και να ασκήσουν πίεση ώστε να τελειώσει ο πόλεμος».
Η εικόνα μιας Ουκρανίας που μπορεί να προκαλεί τη Μόσχα
Στην επιστολή του ο Ζελένσκι επιχείρησε να αναδείξει ότι, έπειτα από τέσσερα χρόνια πολέμου, η Ρωσία δεν έχει καταφέρει να επιβληθεί.
Παράλληλα υπενθύμισε τις πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις βαθιά στο ρωσικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης με drones στην Αγία Πετρούπολη.
«Όπως γνωρίζετε πολύ καλά, αυτή η απόσταση δεν είναι το όριο των δυνατοτήτων μας», έγραψε χαρακτηριστικά.
Σε άλλο σημείο σημείωσε ότι η Ρωσία δεν θα μπορούσε να συνεχίσει τον πόλεμο χωρίς τη βοήθεια της Βόρειας Κορέας, παρουσιάζοντας τη χώρα ως δύναμη που εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τους συμμάχους της, κυρίως την Κίνα.
Η Ευρώπη επιχειρεί να ανακτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο
Η επιστολή εντάσσεται επίσης στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής προσπάθειας να επανέλθει στο επίκεντρο των διπλωματικών πρωτοβουλιών για τον πόλεμο.
Μετά την απομάκρυνση της κυβέρνησης Τραμπ από τις διαπραγματεύσεις, Γαλλία, Γερμανία και Βρετανία επιδιώκουν να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο.
Οι ηγέτες των τριών χωρών ανακοίνωσαν ότι θα συναντηθούν με τον Ζελένσκι στο Λονδίνο, προκειμένου να εξετάσουν τις επόμενες κινήσεις για μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη» στην Ουκρανία.
Στόχος οι ρωσικές ελίτ και η κόπωση της κοινωνίας
Η Le Monde σημειώνει ότι ο Ζελένσκι φαίνεται να υιοθετεί μια στρατηγική που έχει περιγράψει και ο ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας, σύμφωνα με την οποία η Δύση θα πρέπει να απευθύνεται όχι μόνο στο Κρεμλίνο αλλά και στις οικονομικές, επαγγελματικές και γραφειοκρατικές ελίτ της Ρωσίας.
Στο κείμενό του, ο Ουκρανός πρόεδρος παρουσιάζει τον 73χρονο Πούτιν ως έναν ηγέτη εγκλωβισμένο στο παρελθόν και εξαντλημένο από ένα τέταρτο του αιώνα στην εξουσία.
«Αυτά τα χρόνια θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί πολύ διαφορετικά», έγραψε, σε μια φράση που ερμηνεύεται ως έμμεσο άνοιγμα προς τους Ρώσους αντιπολιτευόμενους.
Παράλληλα επιχείρησε να αναδείξει το ανθρώπινο κόστος του πολέμου για τη Ρωσία.
«Χθες έλαβα αναφορά για τις απώλειες του στρατού σας στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του Μαΐου. Για ακόμη μία φορά ο αριθμός ξεπέρασε τους 30.000 Ρώσους στρατιώτες νεκρούς και σοβαρά τραυματίες. Διατηρούμε αυτό το επίπεδο μήνα με τον μήνα», ανέφερε.
«Όταν η Ρωσία κουράζεται, έρχεται η αλλαγή»
Σύμφωνα με Ρώσους αναλυτές που μίλησαν στη Le Monde, η επιστολή δύσκολα θα προκαλέσει άμεσες πολιτικές εξελίξεις, ωστόσο ενδέχεται να ενισχύσει την αβεβαιότητα στο εσωτερικό της ρωσικής ελίτ.
Ο εξόριστος δημοσιογράφος Κίριλ Μαρτίνοφ εκτίμησε ότι η πρωτοβουλία «δεν θα προκαλέσει εξέγερση στη Ρωσία, αλλά θα σπείρει σύγχυση στις ελίτ και στην ηγεσία του στρατού».
Ο Ζελένσκι έκλεισε την επιστολή του με μια έμμεση προειδοποίηση προς τον Πούτιν για τους κινδύνους που ενέχει η συνέχιση του πολέμου.
«Αν δεν καταλήξετε προσωπικά στο συμπέρασμα ότι ήρθε η ώρα να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, η Ουκρανία θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την ύπαρξή της. (…) Όμως κι εσείς θα πρέπει να αγωνιστείτε πολύ πιο σκληρά για τη δική σας ύπαρξη, όχι της Ρωσίας αλλά τη δική σας».
Και κατέληξε με μια φράση που παραπέμπει στην ίδια τη ρωσική ιστορία:
«Όταν η Ρωσία κουράζεται, έρχεται η αλλαγή».
