Μια συνηθισμένη βόλτα στα βουνά της κεντρικής Τουρκίας οδήγησε σε μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την προϊστορική χρονολόγηση της περιοχής.
Ένας κάτοικος, εξερευνώντας μια απομακρυσμένη ορεινή περιοχή, παρατήρησε αχνά αλλά ευδιάκριτα σημάδια σε σχήμα ανθρώπου σε μια βραχώδη επιφάνεια και αμέσως ανέφερε το εύρημα στις αρχές.
Οι πρώτες έρευνες δείχνουν ότι οι μορφές ανήκουν στη Νεολιθική εποχή, τοποθετώντας πιθανώς τη δημιουργία τους πριν από περισσότερα από 8.000 χρόνια.
Αν η περαιτέρω ανάλυση επιβεβαιώσει την αρχική εκτίμηση, η ανακάλυψη αυτή τοποθετεί την κεντρική Τουρκία δίπλα στα σημαντικότερα κέντρα προϊστορικής τέχνης της Ανατολίας, προσφέροντας νέα γνώση για την πρώιμη συμβολική έκφραση του ανθρώπου.
Σύμφωνα με τον Καθηγητή Δρ. Osman Özsoy, εκπρόσωπο του Ιδρύματος ÇEKÜL στην Καισάρεια, η ομάδα έχει αφιερώσει πάνω από μία δεκαετία στη δημιουργία ενός λεπτομερούς καταλόγου της υπόγειας πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής — κι όμως, τίποτα παρόμοιο δεν είχε έρθει στο φως μέχρι σήμερα.
«Αυτή η ανακάλυψη είναι άνευ προηγουμένου για την Καισάρεια», δήλωσε στο Πρακτορείο Anadolu.
«Η θέση της εντός της νεολιθικής παράδοσης είναι σαφής και ενδέχεται να μεταφέρει την καταγεγραμμένη ιστορία της πόλης σημαντικά πιο πίσω στον χρόνο».
Οι νεοανακαλυφθείσες μορφές παρουσιάζουν ισχυρούς υφολογικούς παραλληλισμούς με καθιερωμένες νεολιθικές τοποθεσίες σε όλη την Ανατολία, συμπεριλαμβανομένου του Λάτμου (λίμνη Μπάφα) στη δυτική Τουρκία και των εμβληματικών τοιχογραφιών του Τσαταλχογιούκ (Çatalhöyük).
Οι γήινες καφέ χρωστικές ουσίες, οι ανθρωπόμορφες σιλουέτες και οι συμβολικές διατάξεις —ιδιαίτερα οι μορφές σε σχήμα Τ— φαίνονται να συνάδουν με τις παραδόσεις της νεολιθικής βραχογραφίας που εκτείνονται σε ολόκληρη την περιοχή.
Ένας πιθανός σύγχρονος του Λάτμου, του Χακάρι ή ακόμα και του Γκεμπεκλί Τεπέ
Παρόλο που η λεπτομερής χρονολόγηση δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, οι ειδικοί πιστεύουν ότι οι μορφές θα μπορούσαν να ευθυγραμμίζονται χρονολογικά με τη νεολιθική εικονογραφία που έχει καταγραφεί σε τοποθεσίες όπως το Χακάρι, το Βαν και οι ακτές του Αιγαίου.
«Τα μοτίβα, τα χρώματα και η συνολική σύνθεση μοιάζουν με αυτά που βλέπουμε στον Λάτμο», σημείωσε ο Özsoy. «Το αν βρίσκονται χρονικά πιο κοντά στην τέχνη του Χακάρι ή ακόμα και στις παλαιότερες φάσεις του Γκεμπεκλί Τεπέ είναι κάτι που μόνο η επιστημονική ανάλυση θα απαντήσει».
Πρόσθεσε ότι η υφολογική σύγκριση από μόνη της υποδεικνύει μια πιθανή χρονολογία γύρω στην 6η χιλιετία π.Χ., αν και ένα ευρύτερο φάσμα —έως και 10.000 χρόνια πριν— παραμένει πιθανό, ανάλογα με τη σύνθεση των χρωστικών ουσιών, τα ίχνη διάβρωσης και τη μελέτη του πλαισίου των ευρημάτων.
Πώς δημιουργήθηκαν οι βραχογραφίες; Οι ειδικοί ερευνούν ακόμη
Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει εάν οι μορφές ζωγραφίστηκαν, λαξεύτηκαν ή δημιουργήθηκαν μέσω ενός συνδυασμού τεχνικών. Σε μεγάλο μέρος της Ανατολίας, οι νεολιθικοί καλλιτέχνες χρησιμοποιούσαν χρωστικές ουσίες που παρήγαγαν αναμειγνύοντας ορυκτά αιματίτη με πηλό ή θρυμματισμένη πέτρα — ωστόσο, δεν μπορεί να εξαχθεί οριστικό συμπέρασμα για τις φιγούρες της Καισάρειας χωρίς χημική και μικροσκοπική εξέταση.
«Το αν πρόκειται για λαξεύσεις ή για ζωγραφική με βάση ορυκτά υλικά παραμένει ακόμα ασαφές. Αυτά είναι ερωτήματα στα οποία θα απαντήσει η ανάλυση μόλις οι ειδικοί ξεκινήσουν τις εργαστηριακές εξετάσεις», εξήγησε ο Özsoy.
Αναζήτηση για περισσότερα επιγραφές στις γύρω πλαγιές
Μια συστηματική έρευνα του περιβάλλοντος τοπίου βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη για να προσδιοριστεί εάν υπάρχουν επιπλέον πάνελ κρυμμένα σε κοντινές κορυφογραμμές ή καταφύγια.
Σε όλη την Τουρκία, η νεολιθική βραχογραφία εμφανίζεται συχνά σε ομάδες, που μερικές φορές εκτείνονται σε ολόκληρες ορεινές ζώνες.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι εάν βρεθούν περισσότερες μορφές, η ανακάλυψη θα μπορούσε να προσθέσει ένα κεφάλαιο που λείπει από τις πρώιμες συμβολικές παραδόσεις της κεντρικής Ανατολίας — και ενδεχομένως να προσελκύσει τη διεθνή προσοχή μόλις ολοκληρωθούν οι επιστημονικές εκθέσεις.