Αν και οι βροχές του φετινού χειμώνα έδωσαν σημαντική «ανάσα» στον ταμιευτήρα του Μόρνου, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να παραμένει ανησυχητική. Τα στοιχεία από τα μέσα Φεβρουαρίου δείχνουν μια τάση ανάκαμψης στην έκταση της τεχνητής λίμνης, ωστόσο η ισορροπία είναι εύθραυστη, καθώς το υδατικό «έλλειμμα» δεν έχει ακόμη καλυφθεί.
Στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών βρίσκεται ο έλεγχος της τεχνητής λίμνης του Μόρνου. Συνδυάζοντας δεδομένα από δορυφόρους, μετρήσεις από μετεωρολογικούς σταθμούς και εκτιμήσεις της χιονοκάλυψης, η επιστημονική ομάδα παρέχει συνεχή ενημέρωση μέσω της ειδικής πλατφόρμας του Παρατηρητήριου Μόρνου (www.meteo.gr/mornos).
Τα τελευταία στοιχεία από τον δορυφόρο Sentinel-2, τα οποία ανέλυσε η μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, δείχνουν ότι η έκταση της λίμνης του Μόρνου στις 21 Φεβρουαρίου 2026 ανέρχεται σε 13 km². Το νούμερο αυτό εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό, καθώς υπολείπεται κατά 26% από τον μέσο όρο των τελευταίων 18 ετών (2006–2024), ο οποίος για τον μήνα Φεβρουάριο ανέρχεται στα 17,6 km².
Παρόλο που οι άφθονες βροχές στην επικράτεια και την ευρύτερη περιοχή του Μόρνου πρόσφεραν μια ανάσα, η έκταση της λίμνης του Μόρνου παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα. Η μονάδα ΜΕΤΕΟ θα συνεχίσει την συστηματική παρακολούθηση και επικαιροποίηση των δεδομένων που προβάλλονται στη σελίδα του Παρατηρητηρίου Μόρνου.
Όχι στον εφησυχασμό
Τον κίνδυνο του εφησυχασμού παρά τις ευνοϊκές βροχοπτώσεις επισημαίνει η υδρολόγος Ελισσάβετ Φελώνη σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Η κ. Φελώνη τονίζει ότι, αν και οι έντονες βροχές στη Δυτική Στερεά Ελλάδα από το φθινόπωρο προσέφεραν μια κρίσιμη «ανάσα» επιταχύνοντας την αναπλήρωση των υδάτινων αποθεμάτων, η εγρήγορση των αρχών και της κοινωνίας παραμένει αναγκαία.
Τα αποθέματα στους 4 κύριους ταμιευτήρες της Αττικής
Η κ. Φελώνη εξηγεί ότι τα αποθέματα της Παρασκευής 20 Φεβρουαρίου στους τέσσερις κύριους ταμιευτήρες της Αττικής (Μόρνος, Εύηνος, Υλίκη, Μαραθώνας) ανέρχονται σε περίπου 683,5 εκατ. κυβικά μέτρα. «Η εικόνα είναι ελαφρώς βελτιωμένη σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο και αυτό οφείλεται στην πορεία των φετινών βροχοπτώσεων. Οι ιδιαίτερα αυξημένες βροχοπτώσεις στη Δυτική Στερεά Ελλάδα, ήδη από το φθινόπωρο, έδωσαν μια σημαντική «ανάσα», συμβάλλοντας στον ταχύτερο ρυθμό αναπλήρωσης των αποθεμάτων. Ενδεικτικά, στις περιοχές που τροφοδοτούν τους ταμιευτήρες Μόρνου-Ευήνου, τον Ιανουάριο σημειώθηκαν κατά τόπους ύψη βροχής υπερτριπλάσια του Ιανουαρίου 2025, ενώ για τον Φεβρουάριο οι καταγραφές δείχνουν ήδη ύψη ακόμα και πενταπλάσια από τα περσινά. Αυτό σημαίνει ότι για το επερχόμενο καλοκαίρι δεν αναμένεται άμεσος κίνδυνος για την υδατική μας επάρκεια», σημειώνει.
Τι είναι το φαινόμενο Hurst
«Όμως, αυτό σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μας οδηγεί σε εφησυχασμό. Να το εξηγήσω: Υδρολογικά, αυτό που αποκαλούμε «φαινόμενο της εμμονής» ή «φαινόμενο Hurst» περιγράφει το γεγονός ότι οι ακραίες τιμές -όπως οι ξηρασίες- έχουν την τάση να ομαδοποιούνται χρονικά. Στην παρατεταμένη ξηρασία του 1988-1994, είχαμε ενδιάμεσα μια ‘καλή’ υδρολογική χρονιά (1990-91), η οποία όμως δεν απέτρεψε την επάνοδο του φαινομένου για άλλα δύο έτη. Η ολοκληρωμένη διαχείριση απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και προσομοίωση βάσει σεναρίων σε ορίζοντα π.χ. δεκαετίας. Σήμερα πράγματι δεν βρισκόμαστε σε οριακή κατάσταση, όμως η ικανοποιητική βροχόπτωση δεν πρέπει να οδηγήσει σε απάθεια και υπερκατανάλωση. Είναι απαραίτητο, ήδη από τα μέσα της άνοιξης, να υπάρχει μια στρατηγική ενημέρωσης του κοινού για τον περιορισμό της κατανάλωσης, ανεξάρτητα από τη στιγμιαία πλήρωση των ταμιευτήρων». προσθέτει, σε σχέση με τον αν ξεπεράστηκε ο κίνδυνος λειψυδρίας για φέτος το καλοκαίρι.
Τα αποτελέσματα των βροχοπτώσεων στην υπόλοιπη Ελλάδα
«Η χωρική κατανομή της βροχόπτωσης στην Ελλάδα είναι παραδοσιακά άνιση. Η Δυτική Ελλάδα δέχεται σημαντικά μεγαλύτερα ύψη βροχής λόγω της οροσειράς της Πίνδου, η οποία λειτουργεί ως φυσικό εμπόδιο στα βροχοφόρα συστήματα που κινούνται προς ανατολικά. Φέτος, συνολικά διανύουμε μια καλή υδρολογική χρονιά στην ηπειρωτική χώρα. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα, έχουμε και φαινόμενα υπερχείλισης λόγω της μεγάλης αύξησης στα αποθέματα των ταμιευτήρων και στις στάθμες των ποταμών», τονίζει η κ. Φελώνη.
Η εικόνα στα νησιά
«Στα περισσότερα νησιά μας όμως, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Μπορεί να βλέπουμε κατά καιρούς έντονα καιρικά φαινόμενα και ισχυρές βροχοπτώσεις, όμως σε επίπεδο μήνα, το συνολικό ύψος βροχής παραμένει υποτετραπλάσιο ή και ακόμα μικρότερο σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Εκεί, η υδρολογική ξηρασία εκδηλώνεται πολύ πιο έντονα. Αυτό συμβαίνει λόγω των μικρών λεκανών απορροής και της περιορισμένης δυνατότητας αποθήκευσης στους υπόγειους υδροφορείς, οι οποίοι συχνά υποφέρουν από υπεράντληση που με τη σειρά της εντείνει το φαινόμενο της υφαλμύρισης. Η γεωμορφολογία των νησιών, με τις μικρές λεκάνες και την άμεση γειτνίαση με την ακτογραμμή, καθιστά το βρόχινο νερό έναν συμπληρωματικό μόνο πόρο. Γι’ αυτό, παρατηρούμε πλέον μια τάση απεξάρτησης μέσω των μονάδων αφαλάτωσης. Αυτές όμως, πρέπει να εντάσσονται σε ένα ορθολογικό σχέδιο που λαμβάνει υπόψη το ενεργειακό κόστος και το περιβάλλον, και να μην αποτελούν απλώς αποσπασματικές λύσεις «έκτακτης ανάγκης», με ό,τι αυτό συνεπάγεται αναφορικά με την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών και την επιλογή των βέλτιστων έργων», συμπληρώνει.
