«Ήρθαν ολοζώντανα στο μυαλό μου, όλα όσα γνώριζα για τη δράση και τον ηρωικό θάνατο του θείου μου, αδελφού του πατέρα μου, Σπήλιου Αμπελογιάννη». Κανένα φωτογραφικό ντοκουμέντο δεν υπήρχε από την εκτέλεση 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, την 1η Μαΐου 1944, – μέχρι και το Σάββατο (14/2). Ο Βασίλης Αμπελογιάννης, πέτυχε τυχαία, όπως λέει στο enikos.gr, τις φωτογραφίες στο διαδίκτυο, και μέσα σε λίγες ώρες, τις έβλεπε παντού μπροστά του σε διάφορες ιστοσελίδες. Εικόνες που επί 82 χρόνια δεν γνώριζε κανείς την ύπαρξή τους, και τώρα εξετάζεται η γνησιότητά τους.
Ρεπορτάζ: Κωνσταντίνα Χαϊνά
Υπάρχουν κεφάλαια της Ιστορίας που δεν σβήνουν, και αρνούνται να σωπάσουν, όσο βαθιά και αν θαφτούν, ή καλυφθούν με το πέρασμα του χρόνου. Η εκτέλεση των 200 της Καισαριανής, παρέμενε για χρόνια ζωντανή μέσα από τις αφηγήσεις και τις μαρτυρίες, που χαράχθηκαν βαθιά στη μνήμη της κοινωνίας. Κανείς, ωστόσο, δεν περίμενε ότι θα έρχονταν στο φως εικόνες που κατέγραψαν τις τελευταίες τους στιγμές, την ώρα που βάδιζαν προς το εκτελεστικό απόσπασμα την Πρωτομαγιά του 1944.
Χρειάστηκε ένας πωλητής στο Βέλγιο και μια δημοπρασία στο eBay για να έρθουν στο φως ντοκουμέντα-γροθιά στο στομάχι. Οι φωτογραφίες αυτές, κατά τον Κυβερνητικό Εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, «πρέπει να αποκτηθούν από το ελληνικό κράτος, εφόσον είναι γνήσιες». Η δημοπρασία στην διάσημη πλατφόρμα φαίνεται πως έχει σταματήσει, με τον συλλέκτη να αναφέρει στο enikos.gr πως αποφάσισε να την αποσύρει, κατανοώντας πλήρως τον ευαίσθητο ιστορικό χαρακτήρα που έχουν.
«Όταν αντίκρισα τις φωτογραφίες, ήταν μία συγκλονιστική στιγμή με αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα. Στο μυαλό μου, ήρθαν ολοζώντανα όλα όσα γνώριζα για τη δράση και τον ηρωικό θάνατο του θείου μου. Μιλάμε για τον αδελφό του πατέρα μου, τον Σπήλιο Αμπελογιάννη, έναν εργάτη από το Ανεμοχώρι της Ηλείας, γραμματέα της Κομματικής Οργάνωσης του ΚΚΕ στον Κολωνό την περίοδο της Κατοχής, ο οποίος συνελήφθη από τους Γερμανούς στο μπλόκο του Κολωνού» αναφέρει στο enikos.gr ο ανιψιός του, Βασίλης.
«Στις φωτογραφίες αποτυπώνεται η λεβεντιά τους ενώ βάδιζαν προς τον θάνατο»
Ο 22χρονος Σπήλιος Αμπελογιάννης δεν λύγισε, και δεν υποχώρησε ούτε για μία στιγμή. «Και για αυτόν τον λόγο, οδηγήθηκε στο Χαϊδάρι, από εκεί στην Καισαριανή και την 1η Μάη του ’44 στο Σκοπευτήριο, όπου και εκτελέστηκε». Στον δρόμο προς την εκτέλεση, πρόλαβε να πετάξει ένα μαντήλι, στο οποίο είχε γράψει, μεταξύ άλλων, το όνομά του και τη διεύθυνσή του. «Αμπελογιάννης Σπήλιος του Κωνσταντίνου. Οδός Άστρους 93, Κολωνός. Πεθαίνω περήφανος. Ζήτω η λευτεριά. Ζήτω ο ελληνικός λαός».
Το συγκεκριμένο μαντήλι, δεν χάθηκε, αλλά αντιθέτως 74 χρόνια αργότερα, παραδόθηκε στον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ από τον Νίκο Σοφιανό, γιο της αδελφής του Σπήλιου, η οποία το είχε φυλάξει όλα αυτά τα χρόνια. «Ο πατέρας μου, μου είχε μεταδώσει όλα τα στοιχεία που γνώριζαν για τον θείο μου και εκείνη την εποχή. Υπήρχε και ένας άλλος αδελφός, ο Γιάννης, ο οποίος χάθηκε και αυτός, εκείνα τα χρόνια. Η συγκίνησή μου, αλλά και της οικογένειάς μου, ήταν φοβερή, τη στιγμή που είδαμε τα φωτογραφικά ντοκουμέντα».
Όπως λέει ο Βασίλης Αμπελογιάννης, στις φωτογραφίες, αποτυπώνεται όλη η λεβεντιά, η αποφασιστικότητα, η σιγουριά ότι εκείνη την στιγμή έπρατταν το σωστό. «Βλέπουμε ένα ατρόμητο ύφος, ενώ βάδιζαν προς τον θάνατο και στην αιωνιότητα. Από την άλλη, δεν μπορώ να κρύψω πως με κυρίευσε η οργή και η αγανάκτηση, που αυτά τα απίστευτα ιστορικά ντοκουμέντα, τα έβγαλαν σε δημοπρασία, λες και φαίνονται σταρ του Χόλιγουντ. Πρόκειται για αντιστασιακούς που κράτησαν ηρωική στάση και οδηγήθηκαν στον θάνατο».
«Είναι χρέος της γενιάς μας να παραμείνει ζωντανή η ιστορική μνήμη»
Τα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα, κατά τον ίδιο, πρέπει να «παντρευτούν» μαζί με τα υπόλοιπα, τόσο της εκτέλεσης στην Καισαριανή αλλά και συνολικά της Εθνικής Αντίστασης, και «σίγουρα μπορούν να συμβάλλουν στο να παραμένει ζωντανή η ιστορική μνήμη, γεγονός που είναι και χρέος της γενιάς μας».
Παράλληλα, επισημαίνει πως είναι σε θέση να γνωρίζει ότι ήδη αρκετοί συγγενείς των εκτελεσμένων, έχουν προχωρήσει σε παρεμβάσεις είτε μέσω δηλώσεων, είτε με αιτήματά τους στις αρμόδιες Αρχές, ώστε η Πολιτεία να κάνει οτιδήποτε, ώστε να φτάσουν στα χέρια της οι φωτογραφίες. «Το πιο σημαντικό στην παρούσα στιγμή είναι να αποδοθούν οι εικόνες εκεί που πρέπει, για να έχουν και μία χρησιμότητα σε όλο τον κόσμο. Αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον της συνέχεια αυτής της κατάστασης, και είμαστε έτοιμοι, όλοι οι συγγενείς, να βοηθήσουμε όπου χρειαστεί».
Πάντως, σύμφωνα με τον Βέλγο συλλέκτη, δεν έχει ληφθεί ακόμα καμία απόφαση, σχετικά με την πώληση, και «παραμένει ανοιχτός σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κρατικές Αρχές σχετικά με το μέλλον του υλικού αυτού».
