Στη συνέντευξη που παραχώρησε στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου στον Realfm 97,8, ο καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, αντιπρύτανης Διεθνούς Προβολής και Εξωστρέφειας, Σπύρος Λίτσας, ανέλυσε τη δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων και την ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι πρόσφατες εξελίξεις, από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου μέχρι την τουρκική υποψηφιότητα στον ΟΗΕ.
«Νομίζω ότι η Τουρκία έχει μία σταθερότητα ως προς τον τρόπο με τον οποίο κινείται στο διεθνές περιβάλλον. Στο εσωτερικό της υπάρχει μία διαρκής ρευστότητα, αλλά επιτυγχάνει εξαιτίας του ότι έχει μία ξεκάθαρη μεθοδολογία, -την οποία εμείς δυστυχώς δεν την έχουμε- να διαχωρίζει την εσωτερική με την εξωτερική σφαίρα. Στην εξωτερική λοιπόν σφαίρα, η Τουρκία προβάλλει διαρκώς εαυτόν, κυρίως από τις αρχές του 21ου αιώνα με την έλευση Ερντογάν, ως η ίδια μη αναμφισβήτητη περιφερειακή δύναμη, η οποία θέλει να καθίσει και στο μεγάλο τραπέζι των υπολοίπων μεγάλων δυνάμεων. Υπάρχει κάτι το οποίο το ξεχνούμε διαρκώς, αλλά οφείλει να αποτελεί μία διαρκή υπόμνηση, δηλαδή τη διαδικασία με την οποία η ίδια η Τουρκία κινείται στο διεθνές περιβάλλον, καθώς επιθυμεί να γίνει πυρηνική δύναμη. Εμείς δεν το συζητούμε και όμως πρέπει να το συζητούμε, εξαιτίας του ότι η διαδρομή αυτή περνά και μέσα από την Rosatom και τη Μόσχα. Αυτό λοιπόν είναι κάτι το οποίο ίσως πρέπει το σύνολο του δυτικού κόσμου, και εμείς, να το επαναπροσεγγίσουμε» τόνισε ο κ. Λίτσας.
«Η Ελλάδα πρέπει να ζητήσει να ενταχθεί σε ένα πυρηνικό πρόγραμμα υπό την ομπρέλα των ΗΠΑ»
«Οφείλουμε να το αναδείξουμε και μάλιστα σε ένα παλαιότερό άρθρο μου είχα πει ότι η Αθήνα πρέπει να λάβει μία συγκεκριμένη διπλωματική πρωτοβουλία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, να ζητήσει και η ίδια να ενταχθεί μέσα σε ένα πυρηνικό πρόγραμμα υπό την ομπρέλα των Ηνωμένων Πολιτειών για παραγωγή ενέργειας, ασφαλώς, που να αφορά και στην Τουρκία, με στόχο και σκοπό να υιοθετήσουμε το ίδιο μοντέλο -το οποίο υιοθετήθηκε κατ’ ουσίαν κατά τη δεκαετία του ’50- ένταξης Ελλάδας-Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Αυτό είναι, αν θέλετε, ένα διπλωματικό βήμα το οποίο θα πρέπει να το έχουμε στο μυαλό μας» πρόσθεσε ο καθηγητής.
«Η Τουρκία «χτυπά» οτιδήποτε μπορεί να της αναδείξει το κύρος και το γόητρο, ακόμη και τη θέση του γραμματέα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Βέβαια η Κύπρος -και οφείλουμε να πούμε ότι η Τουρκία σε αυτό είναι εύκολος στόχος- ανέδειξε το γεγονός ότι δεν μπορεί ένα κράτος το οποίο έχει κατοχικό στρατό σε ευρωπαϊκό έδαφος να αναλάβει μία θέση τόσο σημαντική και τόσο υπεύθυνη. Αλλά νομίζω ότι η Τουρκία τα γνωρίζει όλα αυτά. Η Τουρκία θέλει να βρίσκεται διαρκώς στο προσκήνιο, θέλει να βρίσκεται διαρκώς ως θέμα συζήτησης στις μεγάλες πρωτεύουσες του δυτικού κόσμου και όχι μόνο. Θέλει να δείχνει λοιπόν ότι μέσα από μία συνεχιζόμενη κινητικότητα η ίδια δεν μπορεί με άνεση να φορά το κοστούμι της νεωτερικότητας, το οποίο έχει φορέσει από το 2023 μέχρι και σήμερα» συνέχισε.
«Η Τουρκία δοκιμάζει τα νερά με τα όμορα κράτη»
Ερωτηθείς εάν με αυτή την τακτική της η Τουρκία δημιουργεί ένα καθεστώς μόνιμης αμφισβήτησης και προβολής δικαιωμάτων τα οποία στην πραγματικότητα με βάση το Διεθνές Δίκαιο δεν έχει, ώστε να μπορέσει κάποια στιγμή στο μέλλον να τα διεκδικήσει πραγματικά, απάντησε: «Ναι, αλλά η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας τοποθετείται σε ένα πολυεπίπεδο φάσμα. Δηλαδή, δοκιμάζει τα νερά με την Ελλάδα, την Αρμενία, τη Συρία, γενικότερα με τα όμορα κράτη, αλλά ακόμη και με τα κράτη της Μέσης Ανατολής. Νομίζω ότι πρέπει να μελετήσουμε πολύ σοβαρά την ισλαμική ατζέντα την οποία ακολουθεί η Τουρκία. Από την άλλη πλευρά νομίζω ότι υπάρχει μία διάθεση διεθνούς προβολής του κύρους και του γοήτρου, το οποίο βέβαια έχει να κάνει με το γεγονός ότι η ίδια η Τουρκία θέλει να καλύψει τα πολλά τρωτά στο εσωτερικό της. Γιατί πολλές φορές κάνουμε το λάθος και προβάλλουμε την Τουρκία ως ένα γίγαντα. Στην πραγματικότητα δεν είναι, εάν εξαιρέσουμε το μέγεθος και τον πληθυσμό, που, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, ένας τόσος ευρύς πληθυσμός σε πολλές των περιπτώσεων αποτελεί μειονέκτημα και όχι πλεονέκτημα».
Η επόμενη ημέρα μετά τον Ερντογάν
Δίνοντας έμφαση και στα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας, ανέφερε μεταξύ άλλων: «Πριν από κάποια χρόνια συζητούσα με έναν Έλληνα, ο οποίος έχει διεθνή ακτινοβολία και γνωρίζει πάρα πολύ καλά την Τουρκία και μου είπε το εξής: ότι ένα από τα πλεονεκτήματα αλλά ταυτόχρονα και μειονεκτήματα της Τουρκίας είναι ότι ο πληθυσμός της, ή τουλάχιστον ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Τουρκίας, μπορεί να βιώσει, γιατί ήδη βιώνει, τριτοκοσμικές οικονομικές συνθήκες. Ο Έλληνας δεν μπορεί να ανεχτεί μία τέτοια διαδικασία, εξαιτίας του ότι πραγματικά ανήκουμε στον πυρήνα του δυτικού κόσμου. Η Τουρκία είναι ένα κράτος το οποίο έχει τμήμα στον δυτικό κόσμο και ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της βρίσκεται στον δεύτερο και στον τρίτο κόσμο. Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα και μειονέκτημα και νομίζω ότι το μεγάλο ζήτημα το οποίο θα πρέπει να το έχουμε διαρκώς υπόψη μας είναι οι διαφαινόμενες υπόγειες διαδρομές και οι παράγοντες οι οποίοι ετοιμάζονται να διαδεχθούν έναν πολύ σημαντικό πολιτικό. Γιατί δεν θα πρέπει να λανθάνουμε, ο Ερντογάν άλλαξε πλήρως το status της Τουρκίας και μία τόσο σημαντική προσωπικότητα νομίζω ότι θα δημιουργήσει και εσωτερικά ζητήματα, γιατί μετά την ολοκλήρωση της πολιτικής του τουλάχιστον πορείας και κάποτε και του βιολογικού του κύκλου, θα υπάρξει μία τριβή μεταξύ του επονομαζόμενου κεμαλισμού και ερντογανισμού».
«Αλλά πριν φτάσουμε σε αυτήν τη μεγάλη εικόνα για το εσωτερικό της Τουρκίας, θα πρέπει να δούμε το ζήτημα της διαδοχής και θα πρέπει να εξετάσουμε εάν υπάρχουν αυτές οι προσωπικότητες, οι οποίες θα μπορούν να συνεχίσουν τον τρόπο με τον οποίο ο Ερντογάν κυβερνούσε την Τουρκία, ή αν θα αναδειχθεί απλώς και μόνο ένα πλαίσιο νεποτισμού που ο ίδιος ο Ερντογάν επιθυμεί και το οποίο θεωρώ ότι θα δημιουργήσει πλείστα ζητήματα στο εσωτερικό της Τουρκίας. Αυτό βέβαια θα δημιουργήσει τρικυμίες στα όμορα κράτη γιατί η Τουρκία έτσι λειτουργεί, αυτή είναι η μεθοδολογία της» συμπλήρωσε ο κ. Λίτσας.
«Όμως η Τουρκία δεν είναι αυτός ο γίγαντας ο οποίος παρουσιάζεται και εμείς με μία σοβαρή εξωτερική πολιτική, η οποία να συνδυάζει τις διεθνείς σχέσεις, τη διεθνή πολιτική και το διεθνές δίκαιο και να μην έχουμε μονομέρεια, είτε με το ένα εργαλείο είτε με το άλλο, μπορούμε να διασφαλίσουμε και τη δική μας θέση και τα δικά μας εθνικά συμφέροντα» κατέληξε.