Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η συζήτηση για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε όλη την Κρήτη επαναφέρει στο προσκήνιο το κορυφαίο δόγμα της ελληνικής κυριαρχίας και αποτελεί κομβικό γεωπολιτικό πολλαπλασιαστή ισχύος.
- Μια τέτοια εξέλιξη βάζει οριστικά ταφόπλακα τις φιλοδοξίες του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στην περιοχή, περιορίζοντας την ελευθερία κινήσεων του τουρκικού πολεμικού ναυτικού.
- Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων σε ολόκληρη την Κρήτη λειτουργεί ως θεσμικό και πρακτικό «γκρέμισμα» των ανυπόστατων σχεδίων του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019.
Η συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε ολόκληρη την περιφέρεια της Κρήτης και όχι επιλεκτικά μόνο προς τη νότια και δυτική πλευρά της, επαναφέρει στο προσκήνιο το κορυφαίο δόγμα της ελληνικής κυριαρχίας.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Μια κίνηση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε όλη την Κρήτη δεν αποτελεί απλώς μια τυπική άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, αλλά έναν κομβικό γεωπολιτικό πολλαπλασιαστή ισχύος που αναδιαμορφώνει πλήρως το αρχιπελαγικό αποτύπωμα της χώρας, στέλνοντας παράλληλα ηχηρά μηνύματα σε Άγκυρα και Τρίπολη.
Η Κρήτη αποτελεί το αβύθιστο αεροπλανοφόρο της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων. Μέχρι σήμερα, η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια έχει εφαρμοστεί τμηματικά στο Ιόνιο, αφήνοντας σε εκκρεμότητα το μεγαλύτερο τμήμα του εθνικού κορμού και κυρίως τις περιοχές όπου η γεωγραφία προσφέρει το απόλυτο πλεονέκτημα.
Εάν η Αθήνα αποφασίσει να προχωρήσει σε μια ολιστική και όχι τμηματική οριοθέτηση γύρω από ολόκληρο το νησί –συμπεριλαμβανομένου του ζωτικού βόρειου τομέα που βλέπει προς το Αιγαίο– το γεωγραφικό αποτύπωμα της χώρας διευρύνεται δραματικά. Η εθνική κυριαρχία επεκτείνεται σε μια αδιάσπαστη θαλάσσια ζώνη, αυξάνοντας τον έλεγχο επί των ναυτιλιακών οδών και προσφέροντας στις Ένοπλες Δυνάμεις, και ειδικότερα στο Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία, έναν διευρυμένο επιχειρησιακό ζωτικό χώρο.
Η συγκεκριμένη κίνηση κλείνει τα παράθυρα ασάφειας. Παρέχει ισχυρά νομικά ερείσματα για τη μελλοντική οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με τα γειτονικά κράτη, κατοχυρώνοντας πλήρως την επήρεια των ελληνικών νησιών, μια θέση θεμελιώδη για την ελληνική διπλωματία.
Η εξίσωση της Άγκυρας
Η Τουρκία παρακολουθεί με έκδηλη νευρικότητα κάθε συζήτηση που αφορά την εφαρμογή του άρθρου 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η Άγκυρα έχει διατυπώσει επισήμως από το 1995 το περιβόητο casus belli (αιτία πολέμου) στην περίπτωση που η Ελλάδα τολμήσει να ασκήσει το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων πέραν των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο.
Ωστόσο, η Κρήτη βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ανατολικής Μεσογείου και Αιγαίου. Η συνολική επέκταση των χωρικών υδάτων της στα 12 ναυτικά μίλια δημιουργεί ένα ντόμινο στρατηγικών δεδομένων. Ακόμη κι αν η κίνηση αφορά στη νότια και περιφερειακή ζώνη της Κρήτης, η βόρειος πλευρά της συνδέεται άμεσα με τα δυτικά όρια του Αιγαίου πελάγους. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι περιορίζονται περαιτέρω οι διεθνείς θάλασσες μέσα από τις οποίες η τουρκική πολεμική μηχανή επιχειρεί να προβάλλει ισχύ μακριά από τα μικρασιατικά παράλια.
Η Τουρκία αντιλαμβάνεται ότι μια τέτοια εξέλιξη βάζει οριστικά ταφόπλακα τις φιλοδοξίες του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στη συγκεκριμένη περιοχή. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας και το επιτελείο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν γνωρίζουν πως κάθε ελληνικό μίλι επέκτασης μεταφράζεται σε απώλεια στρατηγικού βάθους – σε διεθνή ύδατα – για το τουρκικό πολεμικό ναυτικό, το οποίο βλέπει την ελευθερία κινήσεών του να συμπιέζεται σοβαρά από έναν πολυστρωματικό αμυντικό θόλο που χτίζει η Αθήνα.
Οι τριβές με τη Λιβύη
Πέραν της Τουρκίας, ο άλλος άμεσος αποδέκτης μιας τέτοιας απόφασης είναι η Λιβύη, ή τουλάχιστον τα τμήματα εκείνα της πολιτικής της ηγεσίας που είναι προσκολλημένα στο παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Το εν λόγω μνημόνιο αγνοεί προκλητικά την ύπαρξη της Κρήτης και επιχειρεί να χαράξει θαλάσσιες ζώνες αγνοώντας το Διεθνές Δίκαιο.
Η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων σε ολόκληρη την Κρήτη λειτουργεί ως θεσμικό και πρακτικό «γκρέμισμα» αυτών των ανυπόστατων σχεδίων επί του πεδίου. Όταν η εθνική κυριαρχία απλώνεται στα 12 ναυτικά μίλια νότια του μεγαλύτερου νησιού της χώρας, καθίσταται απολύτως σαφές ότι οποιαδήποτε τουρκολιβυκή συμφωνία πατάει πάνω σε ανύπαρκτες νομικές βάσεις, αφού επικαλύπτει ελληνικό εθνικό έδαφος και χωρικά ύδατα.
Η Λιβύη, μια χώρα διαλυμένη από εμφύλιες διαμάχες και με διχοτομημένη εξουσία, καλείται να ζυγίσει το κόστος της τυφλής ευθυγράμμισης με την Άγκυρα. Η Αθήνα, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με υγιείς δυνάμεις της Λιβυκής κοινωνίας και ενισχύοντας τις συμμαχίες της με την Αίγυπτο και το Ισραήλ, αποδεικνύει ότι η χάραξη γραμμών δεν γίνεται στο χαρτί με γεωπολιτικές φαντασιώσεις, αλλά με βάση το απαράγραπτο δίκαιο της θάλασσας.
Η επέκταση των εθνικών χωρικών υδάτων σε όλη την Κρήτη αποτελεί μια στρατηγική επιλογή υψηλής ευθύνης και αποφασιστικότητας. Δεν πρόκειται για μια κίνηση εντυπωσιασμού, αλλά για την πλήρη αξιοποίηση των εργαλείων που προσφέρει το διεθνές δίκαιο προκειμένου να θωρακιστεί η χώρα απέναντι σε κάθε αναθεωρητική απειλή. Το γεωγραφικό αποτύπωμα της Ελλάδας μεγαλώνει, το status quo στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο κατοχυρώνεται υπέρ των ελληνικών θέσεων και οι γειτονικές χώρες λαμβάνουν το μήνυμα ότι η κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη.