Συγκρατημένη αισιοδοξία στην Αθήνα από την συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Χαλίφα Χάφταρ στην Βεγγάζη. Ο Στρατάρχης εξέπεμψε ισχυρά μηνύματα προσέγγισης με την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα φαίνεται να απομακρύνεται η συζήτηση για την κύρωση του ανυπόστατου και παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Σε εγκάρδιο κλίμα, ο Χαλίφα Χάφταρ υποδέχθηκε τον Γιώργο Γεραπετρίτη και την ελληνική αποστολή στην Βεγγάζη το απόγευμα της Κυριακής (6 Ιουλίου), πλαισιωμένος από τους γιους του Σαντάμ και Σεντίκ. Η παρουσία των γιών του έδωσε το στίγμα τη σημασίας που έδινε στην επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών σε ανώτατο επίπεδο, αφού ο Σαντάμ Χάφταρ είναι ο τύποις υπουργός Άμυνας και ο Σεντίκ ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής.
Αμέσως μετά, ο κ. Γεραπετρίτης συναντήθηκε και με τον Μπελγκασέμ Χάφταρ, επικεφαλής του οργανισμού Ανασυγκρότησης.
Ειδικά σε ό,τι αφορά το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Στρατάρχης εξέπεμψε μήνυμα σταθερότητας στις σχέσεις με την Ελλάδα, «κλείνοντας το μάτι» ότι δεν θα ανάψει το «πράσινο φως» ώστε το κοινοβούλιο, που ελέγχεται από τον ίδιο, να προχωρήσει στην κύρωση του ανυπόστατου τουρκικού σκαριφήματος.
Ακόμη μεγαλύτερης σημασίας όμως είναι η δήλωση προθέσεων για επανεκκίνηση των συνομιλιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών και βεβαίως ΑΟΖ, που διεκόπησαν το 2010, όταν η χώρα άρχισε σταδιακά να βυθίζεται στο χάος.
Μεταναστευτικό
Μεγάλο μέρος των συζητήσεων πήρε και το θέμα του μεταναστευτικού, υπό την πίεση των νέων αφίξεων παράνομων μεταναστών μες στο Σαββατοκύριακο. Χαρακτηριστικά, μέσα σε 24 ώρες αποβιβάστηκαν στις ακτές της Κρήτης 686 παράνομοι μετανάστες με 6 διαφορετικές καραβιές. Όλες είχαν ξεκινήσει από το λιμάνι του Τομπρούκ, που ελέγχεται από τις δυνάμεις Χάφταρ.
Σύμφωνα διπλωματικές πηγές του enikos.gr, υπήρξε συνεννόηση για έλεγχο των συνόρων τόσο στα θαλάσσια όσο και στα χερσαία σύνορα.
Προς τούτο, ιδιαίτερη σημασία θα έχει και η επίσκεψη του Ευρωπαϊου επιτρόπου Μάγκνους Μπρούνερ στη Λιβύη, την Τετάρτη, με τους υπουργούς μετανάστευσης Ελλάδας και Ιταλίας.
Αλλαγή στάσης
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που εξέπεμψε ο υπουργός Εξωτερικών ήταν ότι οποιαδήποτε αλλαγή στη στάση της Βεγγάζης θα αποτελέσει εμπόδιο στη βελτίωση των σχέσεών μας.
Η συγκρατημένη αισιοδοξία της Αθήνας ότι η συνάντηση με τον Χάφταρ πήγε καλά αποτυπώνεται και στις δηλώσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη, αμέσως μετά το πέρας της συνάντησης. «Με τη Λιβύη μας συνδέουν κοινές ιστορικές παραδόσεις και ρίζες. Μας συνδέει επίσης η προσήλωσή μας στο Διεθνές Δίκαιο, καθώς επίσης και το ζήτημα που έχει να κάνει με μια Μεσόγειο της ειρήνης και της ευημερίας των λαών» ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών, προσθέτοντας με νόημα «Θα συνεχίσουμε στο πλαίσιο αυτό την αδιατάρακτη σχέση μας και ευελπιστούμε ότι στο εγγύς μέλλον θα έχουμε και απτά αποτελέσματα για την πρόοδο των σχέσεών μας».
Οικονομία
Ξεχωριστή σημασία στη συνάντηση της Βεγγάζης είχε και το θέμα της οικονομικής στήριξης της Λιβύης από την Ελλάδα, με έμφαση στους τομείς του εμπορίου, των επενδύσεων και της ενέργειας.
Ειδικά στο ζήτημα της ενέργειας, που είναι αλληλένδετο με την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, αναφέρθηκε ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στον Real FM, στην Ρίτσα Μπιζόγλη και τον Νίκο Ρογκάκο. Εξήγησε τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ δεν υπάρχει περίπτωση οι ΗΠΑ να δεχθούν το τουρκολιβυκό μνημόνιο και δείχνουν ενδιαφέρον για θαλασσοτεμάχια εντός της λιβυκής ΑΟΖ, τονίζοντας: «Το 90% των εσόδων της Λιβύης προέρχεται από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων. Γι’ αυτό λοιπόν η Λιβύη, που θέλει να ενταχθεί ξανά στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα γνωρίζει ότι αν πάει να κανιβαλήσει, να αυθαιρετήσει, να αμφισβητήσει τη διεθνή πρακτική δεν υπάρχει καμία περίπτωση μία σοβαρή αμερικανική εταιρεία να ενδιαφερθεί για τα οικόπεδά της».
Ο Χάφταρ
Με τη φράση του «είστε οι πλησιέστεροι ημών» ο Χαλίφα Χάφταρ έδωσε το στίγμα προσέγγισης με την Ελλάδα και στο θέμα του μεταναστευτικού, με συνεννόηση και συνεργασία στους ελέγχους θαλασσίων και χερσαίων συνόρων.
Παράλληλα, ο Χάφταρ γνωρίζει καλά τη δυναμική που έχει η Ελλάδα ως προεδρεύουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στο οποία έχει γνωστοποιηθεί η νέα δυναμική για πολιτική διαδικασία της Βουλή της Τρίπολης.
Αν και τα μηνύματα που εκπέμπονται από τον Χάφταρ είναι θετικά, η ελληνική διπλωματία κρατά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών.
Ωστόσο, οργανώνεται και μάλιστα άμεσα το ταξίδι ελληνικής επιχειρηματικής αποστολή στη Βεγγάζη υπό το υπουργείο Εξωτερικών για την σύναψη συμφωνιών σε επενδύσεις.
Σχέδιο κλιμάκωσης
Ειδικότερα για το μεταναστευτικό ζήτημα, όπως αποκάλυψε αξιωματούχος στη Realnews της Κυριακής, «υπάρχει σχέδιο για κλιμάκωση στην Λιβύη».
Μέχρι και την Παρασκευή επικρατούσαν δυσμενείς καιρικές συνθήκες στην Μεσόγειο, οπότε οι ροές ήταν μηδαμινές. Ωστόσο, μέσα σε 24 ώρες, από το πρωί του Σαββάτου ως τα ξημερώματα της Κυριακής, καταγράφηκαν 646 παράνομοι μετανάστες από 6 διαφορετικές καραβιές.
Βάσει αυτών των δεδομένων και την βελτίωση των καιρικών συνθηκών αρχής γενομένης από τη Δευτέρα εκτιμάται ότι μετά από διάστημα 15 – 20 ημερών θα μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα ώστε να αποφασιστεί εάν θα τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο κλιμάκωσης στη Λιβύη.
Αυτό, περιλαμβάνει την αποστολή επιπλέον ενός πλοίου του ΠΝ στην περιοχή, για την αποτροπή των μεταναστευτικών ροών. Το μήνυμα που είναι αποφασισμένη να εκπέμψει η Ελλάδα είναι ότι «η χώρα δεν είναι ξέφραγο αμπέλι» κι ότι «τα θαλάσσια σύνορα είναι απροσπέλαστα στους εισβολείς».
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά της κατάστασης που επικρατεί. Από τις συνολικά 16,848 παράνομες αφίξεις μεταναστών μέσω θαλάσσης στην Ελλάδα, ως τις 29 Ιουνίου, οι 7,135 ήταν αφίξεις στην Κρήτη από τη Λιβύη. Από αυτές, το 62,5% αφορούν άνδρες, το 14,1% γυναίκες και το 23,5% παιδιά.
To 2024 καταγράφηκαν 28,352 παράνομες ροές μεταναστών, με το 39% στα Δωδεκάνησα και το 44% να κατανέμεται σε Λέσβο, Σάμο και Χίο. Η Κρήτη και τα υπόλοιπα νησιά είχαν μόλις το 10% των πιέσεων.
Παράλληλα, το Πολεμικό Ναυτικό συμμετέχει με μία από τις φρεγάτες που έχει στείλει στην περιοχή και στην ευρωπαϊκή επιχείρηση ΕΙΡΗΝΗ – EUNAVFOR MED IRINI, στη διαδικασία που έχει δρομολογήσει η διεθνής κοινότητα για να υποστηρίξει την επιστροφή στην ειρήνη και τη σταθερότητα στη Λιβύη.
Ουσιαστικά, η απόφαση της Ελλάδας για αποστολή πολεμικών πλοίων ιδιαίτερα βόρεια του Τομπρούκ, αποτελεί επέκταση της απόφασης που έχει λάβει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο από τις 11 Μαΐου, κατά την οποία η επιχείρηση IRINI θα διεξάγει πλέον δραστηριότητες παρακολούθησης και επιτήρησης και θα συλλέγει πληροφορίες για παράνομες δραστηριότητες εκτός από τη διακίνηση όπλων, και σχετικό υλικό και παράνομες εξαγωγές πετρελαίου από τη Λιβύη. Θα συλλέγει επίσης πληροφορίες χρήσιμες για την προστασία κρίσιμης θαλάσσιας υποδομής και για τον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης, συμβάλλοντας έτσι περαιτέρω στην επίγνωση της θαλάσσιας κατάστασης στην περιοχή επιχείρησης και στην περιοχή κοινής επιχείρησης.
Βασικό καθήκον της επιχείρησης IRINI είναι να συμβάλει στην εφαρμογή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη, που θεσπίστηκε με το ψήφισμα 1970 (2011) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, μέσω της χρήσης εναέριων, δορυφορικών και θαλάσσιων μέσων. Ειδικότερα, η αποστολή έχει εντολή να πραγματοποιεί επιθεωρήσεις πλοίων στην ανοιχτή θάλασσα στα ανοιχτά της Λιβυκής ακτής για τα οποία υπάρχουν υποψίες ότι μεταφέρουν όπλα ή σχετικό υλικό από και προς τη Λιβύη κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη.
