Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας μέσω του Truth Social, αφήνοντας στο σκοτάδι την ουκρανική ηγεσία. Ο Ζελένσκι εξέφρασε έκπληξη, αλλά δήλωσε θετικός αν η Μόσχα τηρούσε τη δέσμευση.
- Παρά την ανακοίνωση Τραμπ, οι ρωσικές επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές συνεχίστηκαν αμείλικτα, με τον Ζελένσκι να αναφέρει πως ρωσικά drones βρίσκονταν στον αέρα «καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας» και σημειώθηκαν «δυστυχώς» πολλαπλά αεροπορικά πλήγματα.
- Η ρήξη Τραμπ-Ζελένσκι οδηγήθηκε στα άκρα μετά την άρση κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ και τις απειλές των ΗΠΑ για διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας, με τον Τραμπ να απαιτεί από τον Ζελένσκι «να σταματήσει μια και καλή» να πλήττει τα ρωσικά διυλιστήρια και να υποστηρίζει ότι η Ουκρανία χρειάζεται «νέο ηγέτη».
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε την Κυριακή, 11 Οκτωβρίου, στην αιφνιδιαστική ανακοίνωση μιας «ενεργειακής εκεχειρίας» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αφήνοντας εντελώς στο σκοτάδι την ουκρανική ηγεσία.
Την ώρα που το Κίεβο δηλώνει ότι έμαθε τα νέα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών προσλαμβάνει πρωτοφανείς διαστάσεις, με φόντο τις αμερικανικές απειλές για διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας και τις ρωσικές επιθέσεις που συνεχίζονται αδιάκοπα.
«Εκεχειρία»… μέσω Truth Social
Ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε τη συμφωνία με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social: «Με άμεση ισχύ, κηρύσσεται ενεργειακή εκεχειρία στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Και οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει. Μην την παραβιάσετε!», έγραψε ο Τραμπ, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Από την πλευρά του, ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι εξέφρασε την έκπληξή του για την ανακοίνωση, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο πως θα ήταν θετικός αν η Μόσχα τηρούσε τη δέσμευση.
«Εάν ο πρόεδρος Τραμπ διαπραγματεύτηκε με τον Πούτιν, παρακαλώ πείτε μας πότε ξεκινά η εκεχειρία. Είμαστε έτοιμοι και θα την αποδεχτούμε», δήλωσε στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Νωρίτερα, ο Ζελένσκι είχε απορρίψει το αίτημα που του απηύθυνε ο Τραμπ το Σάββατο να σταματήσει το Κίεβο τους βομβαρδισμούς κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, ξεκαθαρίζοντας ότι η Μόσχα πρέπει πρώτα να τερματίσει τις δικές της «βάρβαρες» επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της χώρας του.
Τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό των πληγμάτων με drones μεγάλου βεληνεκούς εντός της Ρωσίας θα πρέπει να είναι «αμοιβαία» και να συνοδεύεται από «πραγματικές εγγυήσεις» — δηλαδή κυρώσεις κατά της Μόσχας από τους συμμάχους της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Ανελέητοι ρωσικοί βομβαρδισμοί
Παρά την ανακοίνωση του Τραμπ, δεν υπήρξε καμία ένδειξη ότι το Κρεμλίνο τήρησε την εκεχειρία. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, ρωσικά drones βρίσκονταν στον αέρα «καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας» την Κυριακή.
Σημειώθηκαν επίσης «δυστυχώς» πολλαπλά αεροπορικά πλήγματα, μεταξύ των οποίων και σε ενεργειακές υποδομές.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος ανέφερε ότι οι Ρώσοι έπληξαν τον Θερμοηλεκτρικό Σταθμό Νο 5 στην ανατολική πόλη του Χαρκόβου — το τελευταίο από τα περισσότερα από 200 πλήγματα αυτή την εβδομάδα κατά εγκαταστάσεων παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία.
Πρόσθεσε ότι σημειώθηκαν άλλα 17 πλήγματα σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Ρήξη Τραμπ – Ζελένσκι
Η ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου ξεκίνησε την Παρασκευή, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, ισχυριζόμενος ότι η κίνηση αυτή θα μειώσει τις παγκόσμιες και εγχώριες τιμές των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών του επόμενου μήνα.
Οργισμένος, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την απόφαση «αδύναμη», τονίζοντας ότι θα αποφέρει «δισεκατομμύρια» πρόσθετα έσοδα στον Πούτιν, επιτρέποντάς του να διεξάγει τον πόλεμο «ακόμη πιο έντονα».
«Σίγουρα δεν είναι δίκαιο. Σίγουρα δεν πρέπει να ενεργούν έτσι οι εταίροι. Και, κατά τη γνώμη μου, είναι μια αδύναμη απόφαση», δήλωσε κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου.
Εξίσου οργισμένος, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Ζελένσκι θα πρέπει «να σταματήσει μια και καλή» να πλήττει τα ρωσικά διυλιστήρια, προσθέτοντας το Σάββατο ότι η Ουκρανία χρειάζεται «νέο ηγέτη».
Απαντώντας στον Τραμπ, ο Ζελένσκι σημείωσε ότι εναπόκειται στους Ουκρανούς να επιλέξουν «τον έναν ή τον άλλο ηγέτη».
Μιλώντας στο ABC News, δήλωσε πρόθυμος να αποδεχθεί τα αιτήματα του Τραμπ και να διεξάγει εκλογές, αλλά μόνο εάν ο Πούτιν συμφωνήσει σε μια «ολική» εκεχειρία 60 ημερών.
Η δημόσια αυτή διαμάχη αποτελεί τη σοβαρότερη κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ και Ουκρανίας από πέρυσι, όταν ο Τραμπ είχε επιπλήξει τον Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο.
Απειλές για διακοπή όπλων και μυστικά οικονομικά ανταλλάγματα
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι οποίοι επικαλούνται αξιωματούχους στην Ευρώπη, οι ΗΠΑ απειλούν να διακόψουν το σύστημα προμηθειών που παρέχει στην Ουκρανία όπλα, προκειμένου να πιέσουν το Κίεβο να σταματήσει τα πλήγματα βαθιά εντός του ρωσικού εδάφους εναντίον ενεργειακών υποδομών.
Παράλληλα, οι New York Times αποδίδουν σε Αμερικανούς αξιωματούχους την προσφορά δελεαστικών οικονομικών κινήτρων προς το Κρεμλίνο με αντάλλαγμα την εκεχειρία.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αυτά περιλαμβάνουν την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα ρωσικά κρατικά στοιχεία.
Η κυβέρνηση Τραμπ επανεξέτασε επίσης ένα σχέδιο για την πώληση τμημάτων της ρωσικής ενεργειακής εταιρείας Lukoil, μια συμφωνία πολλών δισεκατομμυρίων που θα ωφελούσε επενδυτές από τη Μέση Ανατολή, ορισμένοι εκ των οποίων διατηρούν «επιχειρηματικούς δεσμούς» με Αμερικανούς διαπραγματευτές.
Το Σάββατο, ο Τραμπ επέκρινε εκ νέου τον Ζελένσκι, ισχυριζόμενος ότι αρνήθηκε να συνάψει συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Απαντώντας, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας επέρριψε την ευθύνη για τον μεγαλύτερο πόλεμο στην Ευρώπη από το 1945 «στη Ρωσία και μόνο στη Ρωσία».
«Είναι δυνατόν να σταματήσουν τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές από σήμερα κιόλας, αλλά ο Πούτιν δεν θέλει να το κάνει», υπογράμμισε ο Ζελένσκι.
Ουκρανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι ο Λευκός Οίκος απαιτεί από το Κίεβο να παραιτηθεί από το πιο αποτελεσματικό του όπλο, χωρίς να απαιτεί καμία αντίστοιχη υποχώρηση από τη Ρωσία. Τις τελευταίες εβδομάδες, το Κίεβο κατάφερε ισχυρό πλήγμα στη ρωσική οικονομία, στοχεύοντας πετρελαϊκά συγκροτήματα, αποθήκες και κέντρα δεδομένων.
Την ίδια στιγμή, η εκστρατεία βομβαρδισμών της Ρωσίας παραμένει αμείλικτη. Το Σάββατο σκοτώθηκαν 23 άνθρωποι στην πόλη της Ζαπορίζια, ανάμεσά τους τέσσερα παιδιά, ενώ επλήγη πενταώροφη πολυκατοικία στη γραμμή του μετώπου, στο Σλαβιάνσκ.
Ο Ζελένσκι σημείωσε ότι η αεροπορική εκστρατεία της Μόσχας συνεχίζεται «αμείωτη» και περιλαμβάνει χιλιάδες κατευθυνόμενες βόμβες και αεριωθούμενα drones.
«Νέο σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ»
Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του ουκρανικού κοινοβουλίου, Ολεξάντρ Μερέζκο, δήλωσε ότι η εκβιαστική απαίτηση του Τραμπ να παραιτηθεί ο Ζελένσκι τον ενίσχυσε «παράδοξα» στο εσωτερικό της χώρας, έπειτα από τα πρόσφατα πλήγματα από σκάνδαλα διαφθοράς.
«Το σχέδιο του Πούτιν είναι να αποκεφαλίσει τον Ζελένσκι και να τον απομακρύνει ως πολεμικό ηγέτη. Ο Τραμπ τάσσεται με το μέρος του Πούτιν», τόνισε ο Μερέζκο.
«Φοβάμαι ότι πίσω από αυτή την κατάσταση βρίσκεται η κοσμοθεωρία του Τραμπ. Θέλει να κάνει δουλειές με τον Πούτιν. Για εκείνον, η Ουκρανία φαίνεται ως ένα εμπόδιο που πρέπει να απομακρυνθεί. Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Πούτιν επιθυμούν να μας πιέσουν σε συνθηκολόγηση», πρόσθεσε.
Κάνοντας ευθεία αναφορά στη διαβόητη συμφωνία του 1939 μεταξύ της Ναζιστικής Γερμανίας και της ΕΣΣΔ, ο Μερέζκο προειδοποίησε: «Οδευουμε προς ένα νέο σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και σε έναν κόσμο ισχυρών ανδρών και σφαιρών επροής».
Ο Μερέζκο ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να καταστρέφει τα εχθρικά διυλιστήρια πετρελαίου, παρά τις αμερικανικές επιθυμίες, καθώς αυτά χρηματοδοτούν τη πολεμική μηχανή της Ρωσίας.
Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι ενδεχόμενη διακοπή της κοινοποίησης αμερικανικών πληροφοριών στο Κίεβο -με την οποία απειλεί η κυβέρνηση Τραμπ- θα «τύφλωνε» τα συστήματα αεράμυνας της Ουκρανίας.
«Αυτό θα αποτελούσε πράξη συνέργειας στη γενοκτονία του Πούτιν. Θα σημαινε περισσότερους νεκρούς πολίτες και νεκρά παιδιά», υπογράμμισε.
Η «παγίδα» στη Φλόριντα και ο διπλωματικός μαραθώνιος
Ουκρανοί διαπραγματευτές βρίσκονταν σε συναντήσεις στη Φλόριντα με τους Αμερικανούς ομολόγους τους, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ.
Πιασμένοι εξ απροόπτου, οι Ουκρανοί αποχώρησαν νωρίτερα για την πατρίδα τους.
«Έμοιαζε με παγίδα», δήλωσε στην εφημερίδα Kyiv Independent ένας Ουκρανός αξιωματούχος.
Την Κυριακή, ο Ζελένσκι επιδίωξε να συσπειρώσει τη διεθνή στήριξη μέσω σειράς τηλεφωνικών επαφών με βασικούς συμμάχους, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, του Πολωνού ηγέτη Ντόναλντ Τουσκ και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι «ο πόλεμος έχει εισέλθει σε μια νέα, πιο σκοτεινή φάση».
Νωρίτερα, ο Ζελένσκι είχε συνομιλήσει με τον πρωθυπουργό της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, και τον πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ.
Εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ ανέφερε ότι ο Μπέρναμ αναγνώρισε πως το τελευταίο 24ωρο ήταν «δύσκολο» για την Ουκρανία και «επανέλαβε την πλήρη αλληλεγγύη του». Σύμφωνα με τη βρετανική πρωθυπουργία, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν «να διατηρήσουν την πίεση στη Ρωσία» και να ενισχύσουν το καθεστώς των κυρώσεων, παρά τις αντίθετες προσπάθειες του Τραμπ.
«Η Ρωσία θα πρέπει να συμφωνήσει σε μια άμεση ενεργειακή εκεχειρία, τερματίζοντας τις βάρβαρες επιθέσεις της στις ουκρανικές υποδομές και τις επιθέσεις της στη ναυσιπλοΐα στη Μαύρη Θάλασσα», κατέληξε η ανακοίνωση της Ντάουνινγκ Στριτ.