Χιλιάδες Ουκρανοί διαδήλωσαν το βράδυ της Τρίτης σε πόλεις όπως το Κίεβο, το Λβιβ, η Ντνίπρο και η Οδησσός, μετά την απόφαση του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να υπογράψει νόμο που περιορίζει την ανεξαρτησία των δύο βασικών αρχών (NABU και SAPO) κατά της διαφθοράς στη χώρα, προκαλώντας τη μαζικότερη κινητοποίηση από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022.
Εκατοντάδες πολίτες, βετεράνοι πολέμου και στρατιώτες συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα, φωνάζοντας «Βέτο! Βέτο! Βέτο!» έξω από το προεδρικό γραφείο.
Διαδηλώσεις παρά τον στρατιωτικό νόμο
«Αυτό είναι εξοργιστικό. Ο πόλεμος μας έφερε τόσες τραγωδίες, αλλά ήταν και ένα μήνυμα πως η χώρα μας παλεύει για κάτι καλύτερο. Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω. Δεν θέλουμε διαφθορά, θέλουμε έντιμη διακυβέρνηση. Και θέλω να ζήσω στην Ουκρανία», δήλωσε στην Politico η Αναστασία, 21 ετών, φοιτήτρια βιολογίας.
Even amid full scale invasion, Kyiv residents observe democratic tradition, coming out in protest of a new law yesterday.
Showing once again that Ukraine is the polar opposite of Russia. pic.twitter.com/jxHI4MwfmW
— Kyiv. The City of Courage (@Kyiv) July 23, 2025
Παρότι ο στρατιωτικός νόμος περιορίζει τις διαδηλώσεις και η απαγόρευση κυκλοφορίας ισχύει τη νύχτα, οι διαμαρτυρίες δεν ανακόπηκαν – 2.000 έως 3.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο κέντρο του Κιέβου, έξω από το θέατρο Ιβάν Φράνκο, κοντά στο Προεδρικό Μέγαρο.
Large protest in Kyiv tonight, the first signs of public dissent against Zelenskyy’s government since the full scale invasion, as demonstrators rally against the passing of a bill stripping anti-corruption bodies of their powers pic.twitter.com/xcMiXLAhRc
— Oz Katerji (@OzKaterji) July 22, 2025
«Κλαίνε ότι δεν θέλουν να επιστρέψουν στις εποχές του [πρώην προέδρου Βίκτορ] Γιανουκόβιτς», δήλωσε ο δημοσιογράφος του Kyiv Post, Σέργκιι Κοστέζ, προσθέτοντας: «Δεν θέλουν να επιστρέψουν στις εποχές φιλορωσικής διακυβέρνησης στην Ουκρανία».
Ο νόμος προτάθηκε αρχικά από βουλευτές του κόμματος του Ζελένσκι, με στόχο την τροποποίηση του ποινικού κώδικα για τις προανακριτικές διαδικασίες υπό το καθεστώς του στρατιωτικού νόμου.
Ωστόσο, οι τροπολογίες της τελευταίας στιγμής που αφορούσαν τα θεσμικά όργανα καταπολέμησης της διαφθοράς προκάλεσαν πανεθνική κατακραυγή.
Παρά τη δημόσια οργή και τα αιτήματα για βέτο, η ιστοσελίδα της Βουλής ανέφερε το βράδυ της Τρίτης ότι ο Ζελένσκι υπέγραψε τον νόμο.
Ο επικεφαλής του NABU, Σεμέν Κριβόνος, είχε ζητήσει από τον Ζελένσκι να μην επικυρώσει το νομοσχέδιο, το οποίο χαρακτήρισε «προσπάθεια καταστροφής της υποδομής κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία».
Ο βουλευτής Γιαροσλάβ Ζελεζνιάκ, έντονος επικριτής της κίνησης, υποστήριξε στο Telegram ότι ο Ζελένσκι υπέγραψε το νομοσχέδιο σχεδόν αμέσως μετά την ψήφισή του από τους βουλευτές. «Δεν τους νοιάζουν οι διαμαρτυρίες», έγραψε.
Η απόφαση προκάλεσε σοκ, ιδιαίτερα εν μέσω του πολέμου με τη Ρωσία και των προσπαθειών του Κιέβου να διατηρήσει την υποστήριξη της Δύσης.
Η ανεξαρτησία του NABU και της SAPO είχε θεωρηθεί κρίσιμη δοκιμασία της δημοκρατικής δέσμευσης της Ουκρανίας και η αποδυνάμωσή τους εγείρει φόβους για διολίσθηση προς αυταρχικές πρακτικές.
Οι NABU και SAPO δημιουργήθηκαν μετά την ουκρανική επανάσταση του 2014 που ανέτρεψε έναν φιλορώσο πρόεδρο και έβαλε το Κίεβο σε ευρωπαϊκή τροχιά. Οι δύο αρχές ενίσχυσαν το έργο τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, ασκώντας διώξεις σε βουλευτές, υπουργούς και έναν πρώην αναπληρωτή επικεφαλής της διοίκησης Ζελένσκι.
Η ανάρτηση του Ζελένσκι
Ο Ζελένσκι υπέγραψε τον νόμο που μεταφέρει την εξουσία επί του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SAPO) στον Γενικό Εισαγγελέα, ο οποίος είναι διορισμένος πολιτικά.
Στην προσπάθειά του να υπερασπιστεί την απόφαση, ο Ουκρανός Πρόεδρος ανάρτησε δήλωση στο Telegram τα ξημερώματα της Τετάρτης: «Η υποδομή κατά της διαφθοράς θα λειτουργήσει … το NABU και το SAPO θα λειτουργήσουν».
Πρόσθεσε πως οι μεταρρυθμίσεις στοχεύουν στην εκκαθάριση της ρωσικής διείσδυσης στο κράτος, αναφερόμενος σε κατηγορίες περί συνεργασίας πρακτόρων του NABU με τη Ρωσία, οι οποίες όμως αμφισβητούνται από επικριτές ως ασαφείς και προσχηματικές.
«Μηδενική ανοχή στη διαφθορά»
«Οποιοσδήποτε περιορισμός που επιβάλλεται σε θεσμικά όργανα κατά της διαφθοράς είναι απαράδεκτος και βλαβερός για τη δουλειά και την ανεξαρτησία τους», δήλωσε ο Στέφαν, 23 ετών, φοιτητής νομικής.
«Αυτή η διαμαρτυρία είναι επίδειξη της μηδενικής μας ανοχής απέναντι στη διαφθορά και στην οπισθοδρόμηση, ακόμη και σε συνθήκες στρατιωτικού νόμου. Δεν μπορούσαμε να μην έρθουμε. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος», πρόσθεσε.
Hundreds of residents in Kyiv and Dnipro took to the streets to protest against an outrageous bill restricting the independence of anti-corruption bodies in Ukraine.
📷Radio Svoboda pic.twitter.com/ZssYYdHddU
— Iryna Voichuk (@IrynaVoichuk) July 22, 2025
Όπως και πολλοί άλλοι διαδηλωτές, είχε να κοιμηθεί κανονικά πάνω από μια εβδομάδα λόγω των συνεχών ρωσικών βομβαρδισμών.
Παρών στη διαδήλωση στο Κίεβο ήταν και ο Ολεξάντρ Τερέν, 29 ετών, βετεράνος του πολέμου που έχασε και τα δύο του πόδια στον πόλεμο.
Crowds are surging in Kyiv with people protesting against the government’s attacks on the anti-corruption institutions. Signs and Chants range from Ukraine will be saved by the armed forces and institutions and bring back Europe to we are f**** tired of the Office of President. pic.twitter.com/9nR1pQMpYp
— Mattia Nelles (@mattia_n) July 22, 2025
«Είναι ένας μοχθηρός νόμος που δεν θα έπρεπε να υιοθετείται εν καιρώ πολέμου. Παράξενο που οι βουλευτές τον ψήφισαν παρόλο που ο λαός είναι εναντίον», είπε.
«Είναι πολύ δύσκολο για τους στρατιώτες να βρουν κίνητρο για να συνεχίσουν να πολεμούν τις ρωσικές επιθέσεις. Χάνουμε χιλιόμετρα γης. Κι αυτού του είδους οι αποφάσεις μας αποθαρρύνουν. Είναι δύσκολο να πολεμάς για ανθρώπους που υιοθετούν τέτοιους νόμους», πρόσθεσε.
Αντιδράσεις από την ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε την Τρίτη πως είναι «σοβαρά ανήσυχη» για την ψήφιση του νόμου, με αρκετούς Ευρωπαίους επιτρόπους να εκφράζουν δημοσίως την ανησυχία τους.
Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος ανέφερε ότι είχε μια «ειλικρινή συζήτηση» με την Ουκρανή πρωθυπουργό Γιούλια Σβιριντένκο και τον αναπληρωτή πρωθυπουργό για την ενσωμάτωση στην ΕΕ, τονίζοντας πως εξέφρασε «σοβαρές ανησυχίες για τις πρόσφατες εξελίξεις στο κράτος δικαίου».
Frank discussion with @Svyrydenko_Y and @taraskachka.
Expressed serious concerns over the latest Rule of Law developments, especially changes adopted to the law on NABU & SAPO.
We’ll continue working with Ukraine on the necessary rule of law reforms & progress on its EU path. https://t.co/UVtTAbEzsz
— Marta Kos (@MartaKosEU) July 22, 2025
Ο επίτροπος Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους, προειδοποίησε ότι «σε συνθήκες πολέμου, η εμπιστοσύνη μεταξύ του μαχόμενου έθνους και της ηγεσίας του είναι πιο σημαντική από τα σύγχρονα όπλα – δύσκολη στο να κερδηθεί και να διατηρηθεί, αλλά εύκολο να χαθεί με ένα σημαντικό λάθος της ηγεσίας».
In war trust between the fighting nation and its leadership is more important than modern weapons – difficult to build and to keep, but easy to lose with one significant mistake by the leadership. Transparency & open European dialogue is the only way to repair the damaged trust. https://t.co/LPOmGgCmD8
— Andrius Kubilius (@KubiliusA) July 22, 2025
Δυτικός διπλωμάτης, με γνώση των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία, χαρακτήρισε τις εξελίξεις ως «την πιο επικίνδυνη στιγμή» για την ανεξαρτησία των συγκεκριμένων αρχών. «Η ουκρανική πλευρά δοκιμάζει ολοένα και περισσότερο τα όρια», είπε, αναφερόμενος στην υπομονή των συμμάχων του Κιέβου.
Η Μέγκαν Μομπς, κόρη του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου για την Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, χαρακτήρισε την απόφαση των Ουκρανών νομοθετών «ασύλληπτα ηλίθια» και δώρο προς τους επικριτές της περαιτέρω στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Με πληροφορίες από: Politico, Daily Mail
