Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Πίσω από τις κινητοποιήσεις των Γάλλων μαθητών δεν βρίσκεται μία συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, αλλά μια βαθύτερη και συσσωρευμένη δυσαρέσκεια για τις ίδιες τις συνθήκες της σχολικής ζωής.
- Η οργή τροφοδοτείται από εξαντλητικές σχολικές ημέρες, υπερβολικό φόρτο εργασίας, άγχος για το μέλλον, προβληματικές υποδομές και μια καθημερινότητα που πολλοί περιγράφουν ως ασφυκτική.
- Μόλις το 30% των μαθητών κοιμάται επαρκώς, ενώ η γαλλική εκπαίδευση παραμένει έντονα κοινωνικά άνιση, με σημαντικό χάσμα επιδόσεων ανάμεσα στους πιο ευνοημένους και τους πιο μειονεκτούντες μαθητές.
Οι εικόνες από αποκλεισμένα λύκεια, συγκρούσεις με την αστυνομία και χιλιάδες μαθητές στους δρόμους έχουν μετατρέψει τη γαλλική εκπαίδευση σε ένα από τα μεγαλύτερα μέτωπα για την κυβέρνηση. Πίσω από τις κινητοποιήσεις, όμως, δεν βρίσκεται μία συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, αλλά μια βαθύτερη και συσσωρευμένη δυσαρέσκεια για τις ίδιες τις συνθήκες της σχολικής ζωής.
Ανάλυση της Le Monde, βασισμένη σε πολυετή κοινωνιολογική έρευνα, δείχνει ότι η οργή των μαθητών τροφοδοτείται από εξαντλητικές σχολικές ημέρες, υπερβολικό φόρτο εργασίας, άγχος για το μέλλον, προβληματικές υποδομές και μια καθημερινότητα που πολλοί περιγράφουν ως ασφυκτική. Την ίδια ώρα, ο Guardian συμπληρώνει την εικόνα με στοιχεία για τις κοινωνικές ανισότητες, τις μεγάλες τάξεις και τις ελλείψεις εκπαιδευτικών.
«Υπερπλήρεις τάξεις», «08:00 με 18:00», «Όχι στο Parcoursup», «Ακατάλληλες εγκαταστάσεις», «Δεν είμαστε ρομπότ». Τα συνθήματα που εμφανίζονται στις κινητοποιήσεις αποτυπώνουν ακριβώς αυτή τη συσσωρευμένη πίεση. Σύμφωνα με την Le Monde, πρόκειται για προβλήματα που είχαν παραμείνει για χρόνια στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης και αφορούν όχι μόνο τις υλικές συνθήκες στα σχολεία, αλλά και το ίδιο το βάρος που έχει αποκτήσει η σχολική εργασία για τους εφήβους.
Τρία χρόνια έρευνας και 7.000 ερωτηματολόγια
Η ανάλυση βασίζεται σε κοινωνιολογική μελέτη που πραγματοποιήθηκε επί τρία χρόνια από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Τουρ.
Οι επιστήμονες μελέτησαν τις συνθήκες μάθησης και την υγεία μαθητών γενικών και τεχνολογικών λυκείων, κυρίως στην περιφέρεια Centre-Val de Loire και σε μικρότερο βαθμό στο Παρίσι.
Πραγματοποίησαν σχεδόν 200 αναλυτικές συνεντεύξεις σε τέσσερα λύκεια, ενώ συγκέντρωσαν περίπου 7.000 αντιπροσωπευτικά ερωτηματολόγια σε διάστημα δύο σχολικών ετών.
Τα ευρήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, επιβεβαιώνουν μεγάλο μέρος όσων καταγγέλλουν σήμερα οι μαθητές στους δρόμους.
⚠️🔴 ALERTE TRÈS GRAVE 🔴⚠️
Les forces de l’ordre ont nassés les étudiants qui avaient tous les mains levées, et ont envoyé énormément de grenades lacrymogène pour les étouffer. ( Marseille )
#blocus https://t.co/MUxzk8KfiR— confrontation française (@confrontfr) October 6, 2026
Παλιές αίθουσες, προβλήματα θέρμανσης και τουαλέτες που οι μαθητές αποφεύγουν
Ακόμη και σε λύκεια στο κέντρο πόλεων, οι μαθητές περιέγραψαν γερασμένα κτίρια, παρωχημένο ηλεκτρονικό εξοπλισμό, προβλήματα θέρμανσης, έντονο θόρυβο στους κοινόχρηστους χώρους και ελλείψεις καθαριότητας. Ιδιαίτερη πηγή δυσαρέσκειας ήταν οι τουαλέτες. Οι μαθητές ανέφεραν προβλήματα υγιεινής, συνωστισμό, έλλειψη χαρτιού υγείας και ανεπαρκή ιδιωτικότητα. Ένας στους δύο δήλωσε ότι δίσταζε να χρησιμοποιήσει τις σχολικές τουαλέτες, ενώ περισσότεροι από ένας στους δέκα τις απέφευγαν εντελώς.
Το μεσημεριανό διάλειμμα δεν λειτουργούσε πάντα ως πραγματική ανάπαυση. Μεγάλες ουρές και υπερπλήρη εστιατόρια ανάγκαζαν πολλούς μαθητές να περιμένουν για αρκετή ώρα και στη συνέχεια να τρώνε βιαστικά. Ακόμη και τα σύντομα διαλείμματα συχνά χάνονταν σε μετακινήσεις από αίθουσα σε αίθουσα ή σε αναμονή.
Έως και πάνω από 45 ώρες σχολικής εργασίας την εβδομάδα
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα αφορά τον πραγματικό φόρτο εργασίας. Ανάλογα με την κατεύθυνση και τα μαθήματα επιλογής, οι μαθητές είχαν 26 έως 35 ώρες μαθημάτων την εβδομάδα. Σε αυτές προστίθεντο κατά μέσο όρο λίγο περισσότερες από 11 ώρες προσωπικής μελέτης.
Ο συνολικός μέσος εβδομαδιαίος φόρτος έφτανε έτσι τις 39 ώρες. Για το 25% των μαθητών, όμως, ξεπερνούσε τις 45 ώρες την εβδομάδα. Και σε αυτές δεν περιλαμβανόταν ο χρόνος μετακίνησης.
Στην Centre-Val de Loire, το 52% των μαθητών έφευγε τακτικά από το σπίτι πριν από τις 07:00, ενώ έξι στους δέκα περνούσαν τουλάχιστον μισή ώρα στα μέσα μεταφοράς. Για το ένα τέταρτο, η διαδρομή προς το σχολείο ξεπερνούσε τη μία ώρα.
«Περισσότερες ώρες μαθήματος από ύπνο»
Ο Guardian προσθέτει μια ακόμη διάσταση: η Γαλλία έχει περισσότερες ώρες διδασκαλίας από τις περισσότερες χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ενώ το σχολικό έτος συμπυκνώνεται σε μόλις 36 εβδομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι μεγάλος όγκος μαθημάτων συγκεντρώνεται σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
Μαθητές που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις περιγράφουν ως συνηθισμένες τις ημέρες 08:00 έως 18:00, συχνά με μεγάλα κενά ανάμεσα στα μαθήματα.
Οι αλλαγές στο απολυτήριο, που έδωσαν στους μαθητές περισσότερες επιλογές μαθημάτων, έχουν κάνει ακόμη πιο περίπλοκη τη δημιουργία ωρολογίων προγραμμάτων.
Σε μία από τις διαδηλώσεις, μαθητής κρατούσε πλακάτ που έγραφε χαρακτηριστικά: «Περισσότερες ώρες μαθήματος από ύπνο».
Το αόρατο βάρος: άγχος, βαθμοί και ενοχές
Ο φόρτος δεν σταματά όταν τελειώνει το μάθημα. Σχεδόν δύο στους τρεις μαθητές δήλωσαν ότι σκέφτονται το σχολείο και εκτός σχολικού ωραρίου, αισθάνονται ενοχές επειδή θεωρούν ότι δεν διαβάζουν αρκετά ή βιώνουν και τα δύο.
Περισσότεροι από τους μισούς τελειόφοιτους ανέφεραν ότι αισθάνονται συχνά ή πολύ συχνά άγχος για τη μελλοντική τους πορεία.
Παράλληλα, περίπου δύο στους τρεις μαθητές, με το φαινόμενο να είναι εντονότερο στα κορίτσια, δήλωσαν ότι αισθάνονται συχνά μεγάλη πίεση εξαιτίας των βαθμών.
Το Parcoursup και ο φόβος ότι «κάθε βαθμός μετράει»
Οι ερευνητές συνδέουν την αύξηση της πίεσης με την εισαγωγή του Parcoursup, της γαλλικής πλατφόρμας εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και με το σύστημα συνεχούς αξιολόγησης για το baccalauréat.
Καθώς τα δημόσια πανεπιστήμια δυσκολεύονται να απορροφήσουν τον αυξανόμενο αριθμό αποφοίτων, πολλοί μαθητές φοβούνται ότι μια ανεπαρκής σχολική επίδοση μπορεί να τους στερήσει την πρόσβαση στη σχολή που επιθυμούν.
Το αποτέλεσμα είναι ότι κάθε βαθμός μέσα στη χρονιά αποκτά μεγαλύτερο βάρος για τη μελλοντική επιλογή τους, δημιουργώντας ένα μόνιμο υπόβαθρο άγχους.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι έτσι το λύκειο κινδυνεύει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένας αγώνας για βαθμούς και επιλογή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, χάνοντας μεγάλο μέρος του εκπαιδευτικού του νοήματος.
Μόλις 30% κοιμάται αρκετά
Η πίεση έχει και σαφή επίπτωση στην υγεία. Με βάση δείκτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, μόλις περίπου το 40% των μαθητών που συμμετείχαν στην έρευνα εμφάνιζε υψηλό επίπεδο ψυχικής ευεξίας.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το στοιχείο για τον ύπνο: μόνο το 30% κοιμόταν επαρκώς. Η έλλειψη ύπνου συνδεόταν κυρίως με άγχος και στρες, ενώ η ψυχική ευεξία μειωνόταν όσο αυξάνονταν ο σχολικός φόρτος, το αίσθημα ότι οι μαθητές δεν προλαβαίνουν και η πίεση των βαθμών.
Η κοινωνική ανισότητα αρχίζει από τον ταχυδρομικό κώδικα
Ο Guardian συμπληρώνει την εικόνα με ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα: η γαλλική εκπαίδευση παραμένει έντονα κοινωνικά άνιση.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ένα παιδί που γεννιέται και φοιτά σε σχολείο μιας υποβαθμισμένης περιοχής στη Γαλλία έχει μικρότερες πιθανότητες να ξεφύγει από το κοινωνικοοικονομικό του υπόβαθρο σε σύγκριση με πολλές άλλες ανεπτυγμένες χώρες.
Ο αναλυτής εκπαίδευσης του ΟΟΣΑ Ερίκ Σαρμπονιέ επισημαίνει ότι υπάρχει σημαντικό χάσμα επιδόσεων ανάμεσα στους πιο ευνοημένους και τους πιο μειονεκτούντες μαθητές. Και συχνά, όπως εξηγεί, οι μειονεκτούντες μαθητές φοιτούν και σε μειονεκτούντα σχολεία.
Εκπαιδευτικοί και κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν ότι παιδιά διαχωρίζονται στην πράξη ανάλογα με την κοινωνική τους προέλευση, την περιοχή κατοικίας και το εισόδημα της οικογένειάς τους, με άμεσο αντίκτυπο στις εκπαιδευτικές τους επιδόσεις.
Διαρροές, αρουραίοι και αίθουσες χωρίς αρκετές καρέκλες
Οι καταγγελίες για τις σχολικές υποδομές δεν περιορίζονται σε μια γενική αίσθηση εγκατάλειψης. Βίντεο μαθητών και εκπαιδευτικών έχουν καταγράψει σε ορισμένα σχολεία διαρροές νερού, αρουραίους, τρύπες σε τοίχους και οροφές, χαλασμένες τουαλέτες και ελλείψεις ακόμη και σε τραπέζια ή καρέκλες.
Σε κάποιες περιπτώσεις, μαθητές συνέχιζαν το μάθημα ενώ το νερό από διαρροές συγκεντρωνόταν σε κουβάδες ή μετακινούσαν τα θρανία τους για να μη βρέχονται.
Κατά τους καύσωνες του Μαΐου και του Ιουνίου, αίθουσες ξεπέρασαν τους 35 βαθμούς Κελσίου.
Χιλιάδες σχολικά κτίρια, πολλά από τα οποία χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1960, εκτιμάται ότι χρειάζονται επισκευές ή ανακαίνιση. Έκθεση της Γερουσίας έχει εκτιμήσει ότι θα χρειαστούν δισεκατομμύρια ευρώ τα επόμενα χρόνια για την αναβάθμιση των σχολείων και την προσαρμογή τους στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Μεγαλύτερες τάξεις από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ
Στα μαθήματα γαλλικής γλώσσας, οι τάξεις έχουν κατά μέσο όρο 29 μαθητές, έναντι 26 στον ΟΟΣΑ. Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, κρύβει μεγάλες γεωγραφικές διαφορές. Σε Παρίσι και προάστια, μαθητές και εκπαιδευτικοί αναφέρουν τάξεις με 36 ή και περισσότερους μαθητές, ενώ στις αγροτικές περιοχές ο αριθμός μπορεί να είναι σημαντικά μικρότερος. Τα στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Παιδείας δείχνουν επίσης ότι το μέγεθος των τάξεων έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.
🔴 La police matraque tout ce qui bouge à Paris, place de la Nation, même des jeunes assis dans un square
@LibreQg x @AdrienAdcaZz
#6octobre2026 #Paris #blocus #lycées https://t.co/jOSIKnjAP7
— QG le média libre (@LibreQg) October 6, 2026
Χάνονται περίπου 10% των διδακτικών ωρών
Ένα ακόμη βασικό αίτημα των διαδηλωτών αφορά τους εκπαιδευτικούς που απουσιάζουν και δεν αντικαθίστανται. Το υπουργείο Παιδείας έχει αναγνωρίσει ότι περίπου το 10% των προβλεπόμενων διδακτικών ωρών μέσα στη χρονιά δεν πραγματοποιείται, για διάφορους λόγους.
Το συνδικάτο SNES-FSU εκτίμησε ότι στην έναρξη της φετινής σχολικής χρονιάς έλειπε τουλάχιστον ένας εκπαιδευτικός σε περισσότερα από τα μισά δημόσια γυμνάσια και λύκεια.
Οι ελλείψεις δεν περιορίζονται στους καθηγητές. Τα συνδικάτα κάνουν λόγο και για ανεπαρκή αριθμό σχολικών νοσηλευτών και προσωπικού υποστήριξης μαθητών με αναπηρία.
🇫🇷 Thousands of high school and university students took part in a demonstration in Paris.
Protesters are demanding that the government allocate more funds to education rather than increasing military spending. https://t.co/QACUri2bG1
— Маrina Wolf (@volkova_ma57183) October 6, 2026
Η Γαλλία ξοδεύει περισσότερα, αλλά το ερώτημα είναι πού πηγαίνουν τα χρήματα
Παρά την εικόνα υποχρηματοδότησης, η Γαλλία δεν δαπανά λιγότερα από τις περισσότερες συγκρίσιμες χώρες για τα λύκεια. Αντίθετα, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η δαπάνη για την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι περίπου 28% υψηλότερη από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Την ίδια στιγμή, όμως, η δαπάνη για τις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της προσχολικής και της πρωτοβάθμιας, βρίσκεται περίπου 11% κάτω από τον μέσο όρο.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δαπανώνται, αλλά πώς κατανέμονται και τι αποτελέσματα παράγουν.
🔴 « Du fric pour l’école publique ! »
Manifestation massive aujourd’hui à Marseille en soutien aux lycéen•nes mobilisé•es depuis deux semaines pour des conditions d’éducation dignes. https://t.co/mlffS9VMXx
— La France insoumise 13 🐢 (@lfidep13) October 6, 2026
«Μας άκουσαν, αλλά δεν μας άκουσαν πραγματικά»
Για τους ερευνητές που υπογράφουν την ανάλυση στη Le Monde, το να αποδίδονται οι κινητοποιήσεις σε μια «ανεξέλεγκτη εφηβική κρίση» ή σε πολιτική χειραγώγηση χάνει την ουσία.
Οι διαδηλώσεις αποτελούν, όπως υποστηρίζουν, συλλογική έκφραση μιας σχολικής καθημερινότητας που έχει γίνει υπερβολικά δύσκολη, σε μια περίοδο κατά την οποία η επιδείνωση της ψυχικής υγείας των νέων είναι ήδη καλά καταγεγραμμένη.
Το ερώτημα είναι εάν αυτή τη φορά η αντίδραση των αρχών θα ξεπεράσει τη διαβούλευση. Σε ένα από τα σχολεία που είχαν μελετήσει οι ερευνητές το 2025, προηγούμενη διαμαρτυρία για την ακαδημαϊκή πίεση είχε οδηγήσει σε πρωτοβουλίες «ακρόασης» των μαθητών. Παρά τις καλές προθέσεις των εκπαιδευτικών, όμως, ελάχιστα άλλαξαν στην πράξη.
Οι μαθητές έφυγαν τότε με την αίσθηση ότι «τους άκουσαν, αλλά δεν τους άκουσαν πραγματικά». Και αυτό είναι ίσως το ερώτημα που βρίσκεται σήμερα πίσω από τα οδοφράγματα: αν αυτή τη φορά η γαλλική πολιτεία θα ακούσει πραγματικά τι λένε οι μαθητές ή αν η οργή θα επιστρέψει ακόμη μεγαλύτερη.