Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Νέα εκστρατεία παραπληροφόρησης αποδίδεται στη Ρωσία, χρησιμοποιώντας Τεχνητή Νοημοσύνη για τη διάδοση ψευδών ισχυρισμών περί υποχρεωτικής επιστράτευσης γυναικών στην Ουκρανία.
- Κατασκευασμένες στρατιωτικές αφίσες και παραπλανητικές εικόνες γυναικών κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όμως έρευνες επιβεβαιώνουν ότι δημιουργήθηκαν με Τεχνητή Νοημοσύνη και δεν αντιστοιχούν σε πραγματικές κυβερνητικές αποφάσεις.
- Περίπου 76.000 γυναίκες υπηρετούν εθελοντικά στον ουκρανικό στρατό, ενώ δεν υπάρχει καμία νομοθετική πρωτοβουλία ή απόφαση για υποχρεωτική επιστράτευση γυναικών.
Νέα εκστρατεία παραπληροφόρησης με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης αποδίδεται στη Ρωσία, με στόχο τη διάδοση ψευδών ισχυρισμών περί υποχρεωτικής επιστράτευσης γυναικών στην Ουκρανία. Κατασκευασμένες στρατιωτικές αφίσες, παραπλανητικές αναρτήσεις και εικόνες γυναικών που εμφανίζονται να λαμβάνουν φύλλα πορείας κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Κίεβο ετοιμάζεται να στείλει υποχρεωτικά γυναίκες στο μέτωπο. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα του Kyiv Independent, δεν υπάρχει καμία σχετική κυβερνητική απόφαση ούτε προετοιμάζεται νομοθετική πρωτοβουλία για την επιστράτευσή τους.
Η νέα εκστρατεία εντοπίστηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου και διαδόθηκε κυρίως μέσω φιλορωσικών λογαριασμών στο Telegram, με τη συμμετοχή τόσο ουκρανόφωνων όσο και ρωσόφωνων καναλιών.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν εικόνες που φέρονταν να απεικονίζουν διαφημιστικές αφίσες στρατολόγησης γυναικών σε ουκρανικές πόλεις. Οι αφίσες παρουσίαζαν γυναίκες με στρατιωτικές στολές, συνοδευόμενες από συνθήματα που συνέδεαν τις καθημερινές οικιακές εργασίες με τη συμμετοχή στον πόλεμο.
Μία από αυτές, που εμφανίστηκε στις 15 Σεπτεμβρίου, υποτίθεται ότι είχε τοποθετηθεί στην Οδησσό, στη νότια Ουκρανία.
Το σύνθημά της ανέφερε: «Έμαθες να χρησιμοποιείς το πλυντήριο; Θα μάθεις και να χειρίζεσαι drones FPV».
Οι ίδιες ακριβώς φωτογραφίες αναδημοσιεύτηκαν από άλλα κανάλια, τα οποία ισχυρίζονταν ότι οι αφίσες είχαν εμφανιστεί στο Λουτσκ, στη δυτική Ουκρανία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ρομάν Οσαντσούκ, επικεφαλής ανάλυσης απειλών της εταιρείας τεχνολογίας LetsData, οι συγκεκριμένες αφίσες δεν υπήρξαν ποτέ.
«Δεν υπήρχαν τέτοιες αφίσες και ένα εργαλείο επαλήθευσης με Τεχνητή Νοημοσύνη δείχνει ότι οι εικόνες δημιουργήθηκαν με Τεχνητή Νοημοσύνη», δήλωσε στο Kyiv Independent.
Ψεύτικη διαφήμιση με μητέρα, μωρό και όπλο – Τι αποκάλυψε ο έλεγχος
Μία ακόμη κατασκευασμένη εικόνα δημοσιεύτηκε στις 29 Σεπτεμβρίου στο κανάλι Telegram της παρουσιάστριας της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης Ολέσια Λόσεβα.
Η ανάρτηση παρουσίαζε μια υποτιθέμενη διαφήμιση στρατολόγησης, η οποία, σύμφωνα με τον ισχυρισμό της παρουσιάστριας, είχε εμφανιστεί σε εμπορικό κέντρο του Κιέβου.
Στην εικόνα διακρινόταν μια νεαρή γυναίκα δίπλα σε ένα μωρό και ένα όπλο, ενώ το ουκρανικό σύνθημα ανέφερε: «Μια πραγματική Ουκρανή μπορεί να κάνει αυτά τα πράγματα σε 40 δευτερόλεπτα!».
Οι δημοσιογράφοι του Kyiv Independent υπέβαλαν την εικόνα σε έλεγχο μέσω της πλατφόρμας Hive Moderation, η οποία χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό περιεχομένου που έχει παραχθεί τεχνητά.
Το αποτέλεσμα έδειξε πιθανότητα 99,9% η εικόνα να έχει δημιουργηθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Οσαντσούκ εξήγησε ότι η συγκεκριμένη αφήγηση αποτελεί επαναλαμβανόμενο μοτίβο της ρωσικής παραπληροφόρησης.
«Αυτή η αφήγηση επανέρχεται και ενισχύεται κατά διαστήματα. Εμφανίζεται και εξαφανίζεται, μερικές φορές χρησιμοποιώντας νέα εργαλεία, όπως εικόνες που δημιουργούνται με Τεχνητή Νοημοσύνη», επισήμανε.
Οι δήθεν κλήσεις επιστράτευσης και ο πραγματικός νόμος
Η παραπληροφόρηση δεν περιορίστηκε στο Telegram.
Στην πλατφόρμα X, το φιλορωσικό μέσο Donbass Segodnya δημοσίευσε στις 24 Σεπτεμβρίου εικόνες μιας γυναίκας που εμφανιζόταν να κρατά στρατιωτικά έγγραφα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι είχε αρχίσει η μαζική επιστράτευση γυναικών στην Ουκρανία.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Στην Ουκρανία, γυναίκες μπορούν πράγματι να λάβουν κλήσεις από τις στρατιωτικές αρχές, αλλά αυτό αφορά όσες είναι εγγεγραμμένες στα στρατολογικά μητρώα.
Η σχετική εγγραφή είναι υποχρεωτική μόνο για γυναίκες με συγκεκριμένη ιατρική ή φαρμακευτική εκπαίδευση.
Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, η εγγραφή δεν συνεπάγεται υποχρεωτική στράτευση.
Οι γυναίκες μπορεί να κληθούν για επικαιροποίηση των προσωπικών τους στοιχείων ή για ιατρικές εξετάσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να επιστρατευθούν παρά τη θέλησή τους.
Περίπου 76.000 γυναίκες υπηρετούν στον ουκρανικό στρατό, αλλά εθελοντικά
Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022, η Ουκρανία έχει προχωρήσει σε ευρεία κινητοποίηση ανδρών στρατεύσιμης ηλικίας, προκειμένου να ενισχύσει τις ένοπλες δυνάμεις της.
Παράλληλα, δεκάδες χιλιάδες γυναίκες έχουν καταταγεί εθελοντικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Kyiv Independent, περίπου 76.000 γυναίκες υπηρετούν στις ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις, εκ των οποίων 57.000 κατέχουν στρατιωτικές θέσεις.
Ωστόσο, δεν έχει θεσπιστεί υποχρεωτική επιστράτευση γυναικών. Το ουκρανικό Κέντρο Αντιμετώπισης της Παραπληροφόρησης, το οποίο υπάγεται στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, είχε διαψεύσει κατηγορηματικά τους σχετικούς ισχυρισμούς στις 26 Αυγούστου.
«Δεν υπάρχουν αποφάσεις για την επιστράτευση γυναικών στην Ουκρανία», ανέφερε.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή για την εθνική ασφάλεια, την άμυνα και τις υπηρεσίες πληροφοριών είχε επιβεβαιώσει πως δεν υπάρχουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, σχέδια νόμου ή εσωτερικές συζητήσεις για την καθιέρωση τέτοιου μέτρου.
Πώς οι δηλώσεις για επιστράτευση γυναικών τροφοδότησαν τις φήμες
Η νέα εκστρατεία παραπληροφόρησης εκδηλώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία το ενδεχόμενο στρατιωτικής κινητοποίησης γυναικών είχε ήδη αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.
Στις 20 Αυγούστου, ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Ολέξι Ρέζνικοφ, είχε υποστηρίξει σε συνέντευξή του στο Radio Free Europe/Radio Liberty ότι η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για τις γυναίκες θα μπορούσε να διπλασιάσει αμέσως τον αριθμό των διαθέσιμων προς επιστράτευση πολιτών.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 24 Αυγούστου, ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, εξέφρασε την άποψη ότι οι γυναίκες θα έπρεπε να επιστρατευθούν για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στον ουκρανικό στρατό, υποστηρίζοντας ότι «πολεμούν εξίσου καλά με τους άνδρες».
Το ουκρανικό Κοινοβούλιο αντέδρασε, διευκρινίζοντας ότι οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις δεν αντικατοπτρίζουν το πραγματικό νομοθετικό έργο.
Η Ρωσία αξιοποιεί τέτοιες δημόσιες συζητήσεις για να ενισχύει αφηγήσεις που παρουσιάζουν την υποχρεωτική επιστράτευση γυναικών ως ειλημμένη απόφαση, σύμφωνα με την έρευνα.
Όπως είχε επισημάνει τον Μάρτιο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών, δρώντες που συνδέονται με τη Ρωσία χρησιμοποιούν εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης κυρίως για να ενισχύουν ήδη γνωστές τακτικές παραπληροφόρησης, παράγοντας μαζικά κατασκευασμένο περιεχόμενο και διαδίδοντάς το σε μεγαλύτερα ακροατήρια, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής πόλωσης.
Παρά τη διάδοση των σχετικών εικόνων και ισχυρισμών, η ουκρανική νομοθεσία παραμένει αμετάβλητη ως προς την υποχρεωτική επιστράτευση γυναικών, ενώ δεν υπάρχει σχετικό νομοσχέδιο προς εξέταση.