Η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποιεί τη Βρετανία ότι δεν πρόκειται να ξεκινήσει νέες διαπραγματεύσεις για τη μακροπρόθεσμη σχέση των δύο πλευρών, εάν η κυβέρνηση του Άντι Μπέρναμ δεν ξεκαθαρίσει προηγουμένως εάν επιδιώκει την ανατροπή του Brexit και, ενδεχομένως, την επιστροφή της χώρας στην ΕΕ. Ευρωπαίοι διπλωμάτες διαμηνύουν ότι η εποχή των αποσπασματικών συμφωνιών πλησιάζει στο τέλος της και ζητούν από το Λονδίνο μια σαφή πολιτική στρατηγική.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Guardian, η στάση των Βρυξελλών διαμορφώνεται ενόψει της συνόδου κορυφής Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι προγραμματισμένη για την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, με τις διαπραγματευτικές ομάδες να προσπαθούν να επιλύσουν τις τελευταίες διαφωνίες.
Παρότι οι δύο πλευρές αναμένεται να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα πεδία συνεργασίας, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούν ότι δεν έχει πλέον νόημα η συνεχής διαπραγμάτευση μικρών, ξεχωριστών συμφωνιών χωρίς να είναι γνωστός ο τελικός προορισμός της βρετανικής πολιτικής.
«Μην επιστρέψετε αν δεν ξέρετε τι θέλετε»
Η απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης διατυπώνεται με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο από διπλωμάτες που μίλησαν στον Guardian.
«Αυτό που χρειαζόμαστε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι σαφήνεια από το Ηνωμένο Βασίλειο. Μην επιστρέψετε μέχρι να ξέρετε τι θέλετε. Εξετάστε ποιες είναι πραγματικά οι επιλογές σας και μετά ελάτε να διαπραγματευτούμε», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Όπως εξήγησε, οι Βρυξέλλες θέλουν να γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα διαθέτει επαρκή πολιτική και κοινωνική υποστήριξη στη Βρετανία.
«Ο πρωθυπουργός πρέπει να πάρει μαζί του την κοινή γνώμη. Δεν μπορούμε να έχουμε άλλη μία διαπραγμάτευση που βασίζεται μόνο στη μισή χώρα. Θα καταβάλουμε αυτή την προσπάθεια μόνο εάν γνωρίζουμε ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν στη συνέχεια», πρόσθεσε.
Η αναφορά παραπέμπει στις βαθιές διαιρέσεις που προκάλεσε το δημοψήφισμα του 2016 και στις πολυετείς διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε μια νέα, εξαντλητική διαδικασία, εάν υπάρχει κίνδυνος μια μελλοντική βρετανική κυβέρνηση να αμφισβητήσει εκ νέου τις συμφωνίες.
Τέλος στις μικρές συμφωνίες και στις διαδοχικές «επανεκκινήσεις»
Η σημερινή προσέγγιση των σχέσεων Βρετανίας και ΕΕ βασίζεται σε διαδοχικές συνόδους για την επανεκκίνηση της συνεργασίας, μια στρατηγική που είχε σχεδιαστεί από τον πρώην πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Ωστόσο, ανώτεροι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν πλέον ότι το συγκεκριμένο μοντέλο έχει εξαντλήσει τα περιθώριά του.
Ένας εξ αυτών δήλωσε στον Guardian ότι η αποσπασματική προσέγγιση «φτάνει στο τέλος της», καθώς οι προθέσεις του Μπέρναμ για τη μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργούν ένα φυσικό σημείο καμπής.
Άλλος διπλωμάτης χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική παρομοίωση: «Είναι σαν τον μπουφέ. Μπορείς στην αρχή να δοκιμάσεις ένα ή δύο πιάτα, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσεις αν θα πας για ολόκληρο τον μπουφέ».
Μετά τη σύνοδο της Παρασκευής αναμένεται, επομένως, μια περίοδος αναστοχασμού, κατά την οποία το Λονδίνο θα κληθεί να καθορίσει τη στρατηγική του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι διακόπτεται η υφιστάμενη συνεργασία ή ότι ακυρώνονται οι συμφωνίες που βρίσκονται ήδη υπό διαπραγμάτευση.
Αντίθετα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Guardian, το κοινό ανακοινωθέν της Παρασκευής αναμένεται να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων συζητήσεων για την πρόσβαση της Βρετανίας στις ενιαίες αγορές ενέργειας της ΕΕ, την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης και τη στενότερη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια.
Στο παρά πέντε οι διαπραγματεύσεις για το «Made in Europe»
Λιγότερο από 48 ώρες πριν από τη σύνοδο κορυφής, Βρετανοί και Ευρωπαίοι διαπραγματευτές εξακολουθούσαν να προσπαθούν να ολοκληρώσουν τη συμφωνία.
Σύμφωνα με προσχέδιο που διέρρευσε και περιήλθε στην κατοχή του Guardian, ένα από τα σημαντικότερα σημεία διαφωνίας αφορά τη συμμετοχή της Βρετανίας στις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις «Made in Europe».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί από το Λονδίνο να ευθυγραμμιστεί με τα μέτρα εμπορικής άμυνας που εφαρμόζει, όπως οι δασμοί στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, προκειμένου να αποκτήσει πρόσβαση στο σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η βρετανική κυβέρνηση, ωστόσο, επιδιώκει μια πιο περιορισμένη δέσμευση.
Στο προσχέδιο προτείνει οι δύο πλευρές να επιδιώκουν την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων και την αποτροπή κινδύνων παράκαμψης των εμπορικών περιορισμών, χωρίς να δεσμεύεται ρητά για πλήρη ευθυγράμμιση.
Κυβερνητική πηγή από το Cabinet Office χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη διαφωνία ως το σημείο που διατρέχει τον μεγαλύτερο κίνδυνο να προκαλέσει προβλήματα στις συνομιλίες.
Ευρωπαίος αξιωματούχος εκτίμησε ότι το ζήτημα ενδέχεται να παραμείνει ανοιχτό μέχρι τις τελευταίες ώρες της διαπραγμάτευσης.
Συμφωνία για περίπου 100.000 νέους τον χρόνο
Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα αφορά το πρόγραμμα κινητικότητας νέων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, οι δύο πλευρές αναμένεται να καταλήξουν σε συμφωνία που θα επιτρέπει σε περίπου 100.000 ανθρώπους τον χρόνο να ταξιδεύουν, να εργάζονται ή να σπουδάζουν στις αντίστοιχες περιοχές, υπό τους όρους του νέου προγράμματος.
Η βρετανική κυβέρνηση είχε αρχικά προτείνει όριο 50.000 συμμετεχόντων, το οποίο στη συνέχεια αύξησε στις 80.000.
Οι Βρυξέλλες, αντίθετα, ζητούσαν εξαρχής υψηλότερο αριθμό.
Η εκτιμώμενη συμφωνία των 100.000 αποτελεί αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης, αν και οι τελικές λεπτομέρειες αναμένεται να καθοριστούν με την ολοκλήρωση των συνομιλιών.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να μεταθέσουν για μεταγενέστερο στάδιο τη συζήτηση σχετικά με τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια.
Ορισμένα κράτη-μέλη είχαν επιχειρήσει να συνδέσουν το συγκεκριμένο θέμα με την επικύρωση της συνολικής συμφωνίας επανεκκίνησης των σχέσεων.
Νομοσχέδιο πριν από τα Χριστούγεννα
Μετά τη σύνοδο της Παρασκευής, η βρετανική κυβέρνηση σχεδιάζει να προχωρήσει στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων μέσω νομοσχεδίου για την ευρωπαϊκή εταιρική σχέση.
Το νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει τις νέες ρυθμίσεις για τα τρόφιμα και τα αγροτικά προϊόντα, το εμπόριο δικαιωμάτων εκπομπών και την κινητικότητα των νέων.
Σύμφωνα με τον Guardian, η κατάθεσή του αναμένεται πριν από τα Χριστούγεννα, ενδεχομένως ακόμη και την επόμενη εβδομάδα.
Η εξέλιξη αυτή θα αποτελέσει ένα από τα πρώτα συγκεκριμένα νομοθετικά αποτελέσματα της προσπάθειας αναθέρμανσης των σχέσεων με την Ευρώπη.
Παρότι οι Βρυξέλλες δεν επιθυμούν να συνεχίσουν επ’ αόριστον τις αποσπασματικές συμφωνίες, οι ήδη συμφωνημένες αλλαγές θεωρούνται σημαντικό βήμα για τη διευκόλυνση των συναλλαγών και των μετακινήσεων.
Ο Μπέρναμ εξετάζει εθνικό διάλογο διάρκειας ενός έτους
Το μεγαλύτερο ερώτημα παραμένει ποια στρατηγική θα ακολουθήσει τελικά η βρετανική κυβέρνηση.
Ο Άντι Μπέρναμ αναμένεται να παρουσιάσει τις επόμενες κινήσεις του τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου, μετά τη σύνοδο κορυφής.
Ωστόσο, δεν προβλέπεται να ανακοινώσει τότε οριστική επιλογή για το μέλλον των σχέσεων με την ΕΕ.
Σύμφωνα με τον Guardian, ο πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει το πλήρες φάσμα των επιλογών του τον Δεκέμβριο, στο πλαίσιο του δεκαετούς σχεδίου του.
Οι τέσσερις βασικές επιλογές που εξετάζονται είναι η διατήρηση του σημερινού καθεστώτος, η συμμετοχή σε τελωνειακή ένωση, η ένταξη στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ή η πλήρης επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι εξετάζεται επίσης η διεξαγωγή ενός εθνικού διαλόγου διάρκειας ενός έτους, μέσα στο 2027.
Η διαδικασία θα μπορούσε να περιλαμβάνει δημόσιες συζητήσεις σε τοπικό επίπεδο, συνελεύσεις πολιτών και παρουσίαση των οικονομικών και πολιτικών συνεπειών κάθε επιλογής.
Στόχος θα ήταν να διαμορφωθεί μια σαφέστερη εικόνα για τις προτιμήσεις των Βρετανών, πριν από την τελική απόφαση της κυβέρνησης και τις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Οι Βρυξέλλες ανησυχούν για την επιστροφή της αντιπαράθεσης του Brexit
Η προοπτική ενός τόσο μακροχρόνιου διαλόγου προκαλεί, πάντως, προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Διπλωμάτες εκφράζουν φόβους ότι μια συζήτηση διάρκειας ενός έτους θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πολιτικές συγκρούσεις που σημάδεψαν το δημοψήφισμα του 2016.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν από την αιφνιδιαστική εμφάνιση της νέας εκστρατείας «Stay Out», την οποία δημιούργησαν πρόσωπα που είχαν συμμετάσχει στην εκστρατεία Vote Leave.
«Η κυβέρνηση θα περάσει έναν χρόνο παρουσιάζοντας επιχειρήματα βασισμένα σε στοιχεία για καθεμία από τις τέσσερις επιλογές, ενώ ο Μπόρις Τζόνσον, ο Μάικλ Γκόουβ και ο Νάιτζελ Φάρατζ θα περάσουν τον ίδιο χρόνο φωνάζοντας για προδότες», δήλωσε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Η δήλωση αποτυπώνει την ανησυχία ότι η συζήτηση για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μπορεί να μετατραπεί ξανά σε βαθιά πολωμένη πολιτική αντιπαράθεση.
Οι Εργατικοί πιέζουν για πλήρη επιστροφή στην ΕΕ
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των Εργατικών ενισχύονται οι φωνές που ζητούν από τον Μπέρναμ να προχωρήσει πέρα από μια απλή εμπορική ή θεσμική προσέγγιση.
Ο πρώην υπουργός Επιχειρήσεων Πίτερ Κάιλ υποστήριξε ότι το κυβερνών κόμμα θα πρέπει να συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές με σαφή δέσμευση για την επιστροφή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πρότεινε, μάλιστα, οποιαδήποτε νέα συμφωνία να τεθεί στην κρίση των πολιτών μέσω δημοψηφίσματος.
Ο Κάιλ, ο οποίος είχε διατελέσει μέλος της κυβέρνησης Στάρμερ, υποστήριξε ότι η δυνατότητα των ψηφοφόρων να εγκρίνουν ή να απορρίψουν το αποτέλεσμα μιας νέας διαπραγμάτευσης αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη διέξοδο από τις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Ανάλογη θέση έχει εκφράσει και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι, ο οποίος θεωρεί ότι οι Εργατικοί πρέπει να προσέλθουν στις επόμενες εκλογές έχοντας ξεκαθαρίσει την πρόθεσή τους να επανεντάξουν τη χώρα στην ΕΕ.
Η πρώην υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς έχει επίσης ταχθεί υπέρ της επιστροφής, υποστηρίζοντας ότι το Brexit κατέστησε τη Βρετανία οικονομικά φτωχότερη, πολιτικά ασθενέστερη και λιγότερο ασφαλή.
Η αυξανόμενη πίεση από προβεβλημένα στελέχη των Εργατικών δημιουργεί ένα πρόσθετο δίλημμα για τον Μπέρναμ, ο οποίος επιχειρεί να προχωρήσει σε στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη χωρίς να προκαλέσει νέα βαθιά διαίρεση στο εκλογικό σώμα.
Η επόμενη ημέρα του Brexit
Η σύνοδος της Παρασκευής αναμένεται να αποφέρει συγκεκριμένες συμφωνίες σε επιμέρους τομείς. Ωστόσο, η ουσιαστική πολιτική διαπραγμάτευση για το μακροπρόθεσμο μέλλον της Βρετανίας στην Ευρώπη μετατίθεται μέχρι να ξεκαθαρίσει η στάση του Λονδίνου.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν πλέον μια συνολική και σταθερή συμφωνία, αντί για έναν ατελείωτο κύκλο διαδοχικών διαπραγματεύσεων.
Για τον Άντι Μπέρναμ, το δίλημμα είναι καθοριστικό: θα επιδιώξει τη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων, διατηρώντας τη Βρετανία εκτός ΕΕ, ή θα προχωρήσει σε μια πολιτική αναμέτρηση με τελικό στόχο την πλήρη επιστροφή;
Η απάντηση δεν αναμένεται την Παρασκευή. Και, όπως διαμηνύουν οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες, μέχρι να δοθεί, οι συζητήσεις για μια νέα, μακροπρόθεσμη σχέση θα παραμείνουν σε αναμονή.
