Εκατοντάδες φωτογραφίες που αποκαλύπτουν τα πρόσωπα ανθρώπων που σκοτώθηκαν κατά τη βίαιη καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν έφτασαν στα χέρια του BBC Verify.
Οι εικόνες, οι οποίες είναι πολύ σκληρές για να προβληθούν χωρίς θόλωση, αποκαλύπτουν τα ματωμένα, πρησμένα και μελανιασμένα πρόσωπα τουλάχιστον 326 θυμάτων – συμπεριλαμβανομένων 18 γυναικών. Οι φωτογραφίες αυτές, που εκτίθενται σε ένα νεκροτομείο στο νότιο Τεχεράνη, αποτελούν έναν από τους ελάχιστους τρόπους με τους οποίους οι οικογένειες μπόρεσαν να αναγνωρίσουν τα νεκρά αγαπημένα τους πρόσωπα.
Πολλά από τα θύματα ήταν τόσο παραμορφωμένα που ήταν αδύνατο να αναγνωριστούν, ενώ 69 άτομα είχαν χαρακτηριστεί στα περσικά ως John ή Jane Doe, υποδηλώνοντας ότι η ταυτότητά τους ήταν άγνωστη όταν τραβήχτηκε η φωτογραφία. Μόνο 28 από τα θύματα είχαν ετικέτες με ευδιάκριτα ονόματα στις φωτογραφίες.
Οι σημάνσεις σε περισσότερα από 100 θύματα, των οποίων η ημερομηνία θανάτου είχε καταγραφεί, έδειχναν ως ημερομηνία την 9η Ιανουαρίου, μία από τις πιο αιματηρές νύχτες για τους διαδηλωτές στην Τεχεράνη μέχρι στιγμής.
Οι δρόμοι της πόλης παραδόθηκαν στις φλόγες κατά τη διάρκεια συγκρούσεων, με τους διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα κατά του ανώτατου ηγέτη και της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Οι κινητοποιήσεις ακολούθησαν το κάλεσμα για διαδηλώσεις από τον Ρεζά Παχλαβί, τον εξόριστο γιο του τελευταίου σάχη.
Οι φωτογραφίες που διέρρευσαν παρέχουν ένα μικρό δείγμα των χιλιάδων ανθρώπων που πιστεύεται ότι έχουν δολοφονηθεί από το ιρανικό κράτος.
Το BBC Verify παρακολουθεί την εξάπλωση των διαδηλώσεων σε όλο το Ιράν από τότε που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου, αλλά η σχεδόν ολοκληρωτική διακοπή του διαδικτύου που επέβαλαν οι αρχές έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την τεκμηρίωση της κλίμακας της κυβερνητικής βίας εναντίον όσων αντιτίθενται σε αυτήν.
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, παραδέχθηκε δημόσια ότι αρκετές χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, αλλά κατηγόρησε τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και όσους περιέγραψε ως «αντάρτες». Παρά το γεγονός ότι το «blackout» στο διαδίκτυο εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα του, ένας μικρός αριθμός ανθρώπων κατάφερε να διοχετεύσει κάποιες πληροφορίες προς τα έξω.
«Ταυτοποιήσαμε 326 άτομα»
Εκατοντάδες κοντινές φωτογραφίες θυμάτων, τραβηγμένες μέσα από το Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ, διέρρευσαν στο BBC Verify. «Αναλύσαμε 392 φωτογραφίες θυμάτων και μπορέσαμε να ταυτοποιήσουμε 326 άτομα – για ορισμένους υπήρχαν πολλαπλές φωτογραφίες τραβηγμένες από διαφορετικές γωνίες. Πηγές υποστήριξαν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών στο νεκροτομείο ανέρχεται σε χιλιάδες» αναφέρει το ΒΒC.
Μια πηγή, η οποία δεν κατονομάζεται για λόγους ασφαλείας, είπε πως η εικόνα στο νεκροτομείο ήταν πέρα από κάθε φαντασία και ανέφερε ότι είδε θύματα ηλικίας από μόλις 12 ή 13 ετών έως 60 και 70 ετών. «Απλά ξεπερνούσε κάθε όριο», δήλωσε.
Μέσα στο χάος που επικρατούσε στο νεκροτομείο, μέλη οικογενειών και φίλοι ήταν συγκεντρωμένοι γύρω από μια οθόνη, όπως μεταφέρθηκε στο βρετανικό δίκτυο. Προσπαθούσαν να αναγνωρίσουν τους αγαπημένους τους, ενώ εκατοντάδες εικόνες νεκρών εναλλάσσονταν γρήγορα στην οθόνη.
Η προβολή των φωτογραφιών διήρκεσε ώρες, ανέφεραν, προσθέτοντας ότι τα τραύματα πολλών θυμάτων ήταν τόσο σοβαρά που η ταυτοποίησή τους ήταν αδύνατη. Το πρόσωπο ενός άνδρα ήταν τόσο πρησμένο που τα μάτια του ίσα που φαίνονταν. Ένας άλλος άνδρας είχε ακόμα έναν αναπνευστικό σωλήνα στο στόμα του, γεγονός που υποδηλώνει ότι πέθανε αφού είχε λάβει ιατρική φροντίδα.
Φρίκη στα νεκροτομεία
Στο BBC μεταφέρθηκε ότι ορισμένα θύματα ήταν τόσο βαριά τραυματισμένα, που οι οικογένειές τους ζητούσαν να δουν τις φωτογραφίες ξανά και να γίνει ζουμ στα πρόσωπά τους για να βεβαιωθούν ότι ήταν όντως αυτοί. Σε άλλες περιπτώσεις, οι άνθρωποι αναγνώριζαν τους δικούς τους αμέσως και κατέρρεαν στο πάτωμα ουρλιάζοντας.
Πολλές φωτογραφίες έδειχναν ανοιχτούς σάκους πτωμάτων με έγγραφα τοποθετημένα κοντά στα πρόσωπα, που ταυτοποιούσαν τους νεκρούς με ονόματα, αριθμούς ταυτότητας ή ημερομηνία θανάτου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως είπαν στο βρετανικό δίκτυο, το μοναδικό αναγνωριστικό στοιχείο ήταν μια τραπεζική κάρτα ακουμπισμένη πάνω στον σάκο – το τελευταίο εναπομείναν περιουσιακό στοιχείο των θυμάτων.
Το BBC Verify επιβεβαίωσε ξεχωριστά βίντεο από το ίδιο νεκροτομείο που αποδεικνύουν τη βία που ασκήθηκε κατά των διαδηλωτών. Το ένα δείχνει τη σορό ενός παιδιού (πιθανότατα), ενώ ένα άλλο δείχνει έναν άνδρα με ένα ξεκάθαρο τραύμα από σφαίρα στο κέντρο του κεφαλιού του. Και τα δύο βίντεο είναι υπερβολικά σκληρά για να προβληθούν.
Ορισμένοι Ιρανοί αναρτούν τα ονόματα των θυμάτων που σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας όταν καταφέρνουν να συνδεθούν στο διαδίκτυο μέσω Starlink ή χρησιμοποιώντας δίκτυα γειτονικών χωρών, αν και αυτές οι ευκαιρίες είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Το BBC διασταύρωσε τα ονόματα των θυμάτων που ταυτοποιήθηκαν στο νεκροτομείο με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ανέφεραν ονόματα νεκρών και βρήκε πέντε αντιστοιχίες, αλλά δεν αποκαλύπτει τα ονόματα καθώς δεν, όπως αναφέρει, δεν είναι δυνατό να επικοινωνήσει με τις οικογένειες των θυμάτων.
Το BBC Verify έχει παρακολουθήσει την εξάπλωση των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σε 71 κωμοπόλεις και πόλεις στο Ιράν, από την πρώτη στιγμή που ξέσπασαν στις 28 Δεκεμβρίου, μέσω επαληθευμένων βίντεο· ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός των περιοχών όπου έλαβαν χώρα διαδηλώσεις είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερος.
Οι ελάχιστες εικόνες που κατάφεραν να «ανέβουν» μέσω Starlink δείχνουν καμένα αυτοκίνητα εγκαταλελειμμένα στους δρόμους, ενώ επαληθευμένα βίντεο κατέγραψαν απανωτούς πυροβολισμούς στην Τεχεράνη κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων.
Η διακοπή του διαδικτύου έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την τεκμηρίωση της πλήρους έκτασης του αριθμού των νεκρών από τις διαδηλώσεις. Παρόλα αυτά, το Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRANA), που εδρεύει στις ΗΠΑ, τοποθετεί την τρέχουσα εκτίμησή του σε περισσότερους από 4.000 θανάτους.
