Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να παραμείνουν στην εργασία τους για περισσότερα χρόνια ενδέχεται να βρεθούν χιλιάδες ασφαλισμένοι που προγραμματίζουν να συνταξιοδοτηθούν μετά το 2030. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι σημερινοί 50άρηδες, αλλά και οι νεότερες γενιές εργαζομένων.
- Προς το παρόν, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας έχει αποκλείσει αλλαγές στα όρια ηλικίας έως το τέλος του 2030, ενώ όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα δεν επηρεάζονται.
- Η σύνδεση των ορίων με το προσδόκιμο ζωής επανεξετάζεται ανά τριετία, με την επόμενη κρίσιμη ημερομηνία να είναι η 1η Ιανουαρίου 2030, οπότε και θα πραγματοποιηθούν νέες αναλογιστικές μελέτες.
Ποιοι ασφαλισμένοι κινδυνεύουν μετά το 2030 και τι αναμένεται στη συνέχεια.
Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να χρειαστεί να παραμείνουν στην εργασία τους για περισσότερα χρόνια ενδέχεται να βρεθούν χιλιάδες ασφαλισμένοι που προγραμματίζουν να συνταξιοδοτηθούν μετά το 2030. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται κυρίως οι σημερινοί 50άρηδες, αλλά και οι νεότερες γενιές εργαζομένων, καθώς η σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή αύξησή τους τα επόμενα χρόνια.
Η πρόσφατη δημοσιοποίηση του πρώτου τόμου της Έκθεσης για τη Γήρανση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επαναφέρει το ζήτημα, χωρίς ωστόσο να προδικάζει αποφάσεις. Η ολοκληρωμένη εικόνα αναμένεται την άνοιξη του 2027, όταν θα παρουσιαστούν οι δημοσιονομικές προβολές και θα αποτυπωθούν οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού στο ασφαλιστικό σύστημα.
Προς το παρόν, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας έχει αποκλείσει αλλαγές στα όρια ηλικίας έως το τέλος του 2030, ενώ επισημαίνεται ότι τα διαθέσιμα στοιχεία για το προσδόκιμο ζωής δεν δικαιολογούν άμεση αναπροσαρμογή. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι ασφαλισμένοι θα έχουν κατοχυρώσει το δικαίωμα συνταξιοδότησης μέχρι τότε και ποιοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με ενδεχόμενες αλλαγές από το 2031 και μετά.
Οδηγίες
Όπως εξηγεί στη Realnews ο δικηγόρος και ειδικός σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης Διονύσης Ρίζος, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο χρόνος κατά τον οποίο ο ασφαλισμένος συμπληρώνει τόσο το απαιτούμενο όριο ηλικίας όσο και τα αναγκαία έτη ασφάλισης. Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά κανόνα όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα πριν από οποιαδήποτε αλλαγή δεν επηρεάζονται, ακόμη και αν επιλέξουν να συνεχίσουν να εργάζονται. Παράλληλα, σε προηγούμενες ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις έχουν προβλεφθεί μεταβατικές διατάξεις για την προστασία ασφαλισμένων που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.
Αντίθετα, μεγαλύτερη αβεβαιότητα αντιμετωπίζουν όσοι συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης μετά το 2030. Στο επίκεντρο βρίσκονται τρεις κατηγορίες ασφαλισμένων: όσοι συμπληρώνουν τα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης και επιδιώκουν πλήρη σύνταξη, όσοι φτάνουν στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης και όσοι σχεδιάζουν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη στα 62. Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε ενδεχόμενες αλλαγές είναι οι νεότεροι εργαζόμενοι, καθώς απέχουν περισσότερα χρόνια από τη συνταξιοδότηση.
Η πιθανή επιβάρυνση δεν θα είναι απαραίτητα ίδια για όλους. Εφόσον αποφασιστεί αύξηση, το ύψος της και ο τρόπος εφαρμογής της θα εξαρτηθούν από τα δημογραφικά δεδομένα, τις αναλογιστικές μελέτες και τις μεταβατικές ρυθμίσεις που ενδεχομένως θεσπιστούν.
Παραδείγματα
1. Ασφαλισμένος που συμπληρώνει τα 62 το 2030
Εργαζόμενος γεννημένος τον Μάρτιο του 1968, ο οποίος ασφαλίζεται αδιάλειπτα από το 1988, συμπληρώνει 40 χρόνια ασφάλισης το 2028 και γίνεται 62 ετών τον Μάρτιο του 2030. Με βάση το ισχύον πλαίσιο και τη διαβεβαίωση ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές έως το τέλος του 2030, μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη σύνταξη χωρίς να επηρεαστεί από μελλοντική αύξηση.
2. Ασφαλισμένη που συμπληρώνει 40ετία το 2034
Εργαζόμενη γεννημένη τον Ιούνιο του 1972, με 32 έτη ασφάλισης σήμερα, συμπληρώνει τα 62 το 2034 και, με συνεχή ασφάλιση, την απαιτούμενη 40ετία την ίδια χρονιά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει ενδεχόμενο να επηρεαστεί από μελλοντική αύξηση. Εάν, για παράδειγμα, το όριο μετακινηθεί κατά έξι μήνες, η δυνατότητα συνταξιοδότησης θα μετατεθεί από τα 62 στα 62 έτη και έξι μήνες. Πρόκειται για υποθετικό σενάριο και όχι για αποφασισμένη αλλαγή. Η τελική επίπτωση θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο ενδεχόμενης νέας νομοθετικής ρύθμισης.
Τι προβλέπει ο νόμος
Η σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται από το άρθρο 11 του νόμου 3863/2010, σύμφωνα με το οποίο τα όρια επανεξετάζονται ανά τριετία, με βάση τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής στην ηλικία των 67 ετών.
Η πρώτη περίοδος αναφοράς ήταν η δεκαετία 2010-2020, ενώ από το 2024 προβλέπεται επανεξέταση κάθε τρία χρόνια. Η αύξηση δεν είναι αυτόματη, καθώς απαιτείται αξιολόγηση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat και έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης.
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 1η Ιανουαρίου 2030. Μέχρι τότε θα πρέπει να πραγματοποιηθούν νέες αναλογιστικές μελέτες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν δικαιολογούνται αλλαγές. Εφόσον προκύψει ανάγκη αναπροσαρμογής, αυτή ενδέχεται να εφαρμοστεί σταδιακά σε διαδοχικά τριετή βήματα.
Ευρωπαϊκή σύγκριση
Σήμερα, οι βασικές προϋποθέσεις πλήρους συνταξιοδότησης είναι το 62ο έτος με 40 χρόνια ασφάλισης και το 67ο με τουλάχιστον 15 χρόνια. Προβλέπεται επίσης μειωμένη σύνταξη στα 62, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ο Δ. Ρίζος επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε σημαντική αύξηση των ηλικιακών ορίων. Με τον νόμο 4093/2012, τα γενικά όρια αυξήθηκαν κατά δύο χρόνια από την 1η Ιανουαρίου 2013, από τα 65 στα 67 και από τα 60 στα 62.
Η χώρα βρίσκεται ήδη μεταξύ εκείνων με τα υψηλότερα όρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το προσδόκιμο ζωής παραμένει κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο ειδικός, το 2025 το προσδόκιμο ζωής στα 65 έτη ήταν 18,7 επιπλέον χρόνια για τους άνδρες στην Ελλάδα, έναντι 18,5 στην Ε.Ε., και 21,8 χρόνια για τις γυναίκες, έναντι 21,9 στην Ε.Ε.
Υπολογισμός
Στην εξίσωση μπαίνει και το ύψος των συντάξεων. Ο σημερινός τρόπος υπολογισμού βασίζεται στις μέσες συντάξιμες αποδοχές από το 2002 και στα ποσοστά αναπλήρωσης, περιορίζοντας το τελικό ποσό για πολλούς ασφαλισμένους.
Ενδεικτικά, εργαζόμενος με 40 χρόνια ασφάλισης και μέσες συντάξιμες αποδοχές 1.000 ευρώ δικαιούται περίπου 947 ευρώ μεικτά, εκ των οποίων 500 ευρώ ανταποδοτική και 447 ευρώ εθνική σύνταξη.
Παράλληλα, αυξάνεται η απασχόληση συνταξιούχων. Τον Σεπτέμβριο του 2026 περίπου 313.000 είχαν δηλώσει εργασία στον e-ΕΦΚΑ, έναντι 36.000 στο τέλος του 2023. Σε σύνολο 2,54 εκατομμυρίων συνταξιούχων, εργάζεται πλέον περίπου ένας στους οκτώ (12,3%).
