Οδηγός για τη φορολόγηση των κληρονομιών – Όσα πρέπει να ξέρετε για τις απαλλαγές και τις προθεσμίες

Aναλυτικές διευκρινίσεις για τις κληρονομιές, με στόχο να βοηθήσει τους φορολογουμένους να αποφύγουν λάθη, πρόσθετες επιβαρύνσεις και χρονοβόρες διαδικασίες παρέχει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Ο οδηγός εξηγεί επακριβώς μια σειρά από πληροφορίες για τη φορολόγηση των κληρονομιών ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας, τον υπολογισμό του φόρου και τις προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον φόρο πρώτης κατοικίας.

Της ΣΙΣΣΥΣ ΣΤΑΥΡΟΠΙΕΡΡΑΚΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται σε ποιες περιπτώσεις επιβάλλεται φόρος σε τραπεζικές καταθέσεις, ακίνητα και κινητή περιουσία που αποκτώνται μέσω κληρονομιάς, ενώ παρέχονται οδηγίες για την εξόφληση των σχετικών οφειλών σε δόσεις. Η αυξημένη σημασία του οδηγού αποτυπώνεται και στα στοιχεία των τελευταίων ετών, καθώς οι δηλώσεις φόρου κληρονομιάς ανήλθαν σε 135.543 το 2025, από 111.705 το 2024 και 85.417 το 2023, καταγράφοντας συνολική αύξηση μεγαλύτερη του 58%.

Σε ποια περιουσιακά στοιχεία επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς;

Σε οποιασδήποτε φύσεως περιουσία που βρίσκεται στην Ελλάδα και ανήκει σε ημεδαπούς ή σε αλλοδαπούς, καθώς και στην κινητή περιουσία που βρίσκεται στο εξωτερικό και ανήκει σε Ελληνα ή σε αλλοδαπό υπήκοο που είχε την κατοικία του στην Ελλάδα.

Ποια είναι η προθεσμία για τη υποβολή της δήλωσης φόρου κληρονομιάς;

Μέσα σε 9 μήνες, αν ο κληρονομούμενος πέθανε στην Ελλάδα ή μέσα σε έναν χρόνο αν ο κληρονομούμενος πέθανε στο εξωτερικό ή οι κληρονόμοι ή οι κληροδόχοι διέμεναν κατά τον χρόνο θανάτου στο εξωτερικό. Η δήλωση υποβάλλεται στη ΔΟΥ, στη χωρική αρμοδιότητα της οποίας ανήκει η τελευταία διεύθυνση κατοικίας του κληρονομουμένου, όπως αυτή έχει δηλωθεί στο μητρώο του.

Ποια είναι τα αφορολόγητα ποσά για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά;

Απαλλαγή από τον φόρο παρέχεται για αξία κατοικίας μέχρι 200.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 250.000 ευρώ για έγγαμο, η οποία προσαυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα ανήλικα τέκνα, των οποίων την επιμέλεια έχει ο δικαιούχος. Στο ποσό της απαλλαγής περιλαμβάνεται και η αξία μιας θέσης στάθμευσης αυτοκινήτου και ενός αποθηκευτικού χώρου, για επιφάνεια εκάστου έως 20 τ.μ., εφόσον βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και αποκτώνται ταυτόχρονα. Επίσης, χορηγείται απαλλαγή για οικόπεδο αξίας μέχρι 50.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 100.000 ευρώ για κάθε έγγαμο, προσαυξανόμενη κατά 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 15.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα. Τα παραπάνω ποσά ισχύουν για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά και με γονική παροχή. Η προσαύξηση ισχύει, εφόσον στον κληρονόμο περιέρχεται μία μόνο κατοικία ή ένα μόνο οικόπεδο εξ ολοκλήρου και κατά πλήρη κυριότητα και όχι ποσοστό εξ αδιαιρέτου. Επίσης τα αφορολόγητα όρια λόγω γονικής παροχής αφορούν μόνο ενήλικο τέκνο εφόσον τα ανήλικα δεν τυγχάνουν απαλλαγή στη γονική παροχή. Προσοχή, δεν ισχύουν απαλλαγές από τον φόρο κληρονομιών, δωρεών – γονικών παροχών για γεωργικές ή κτηνοτροφικές εκτάσεις.

Πώς υπολογίζεται ο φόρος κληρονομιάς;

Οι φορολογούμενοι ανάλογα με τη συγγενική τους σχέση με τον κληρονομούμενο κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες για καθεμία από τις οποίες ισχύουν διαφορετικές φορολογικές κλίμακες με διαφορετικά αφορολόγητα ποσά και συντελεστές. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται ο/η σύζυγος, τα τέκνα, οι εγγονοί και οι γονείς του κληρονομουμένου. Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται δισέγγονοι, παππούδες, αδελφοί, ανιψιοί, πατριοί και μητριές, τέκνα από προηγούμενο γάμο του συζύγου, γαμπροί, νύφες, πεθεροί και πεθερές του κληρονομουμένου. Στην τρίτη κατηγορία υπάγεται οποιοσδήποτε άλλος εξ αίματος ή εξ αγχιστείας συγγενής του κληρονομουμένου ή του δωρητή. Οι κλίμακες φορολογίας για την πρώτη κατηγορία έχουν ως εξής: για αξία κληρονομούμενης περιουσίας 150.000 ευρώ ο συντελεστής φόρου είναι 0%, για αξία από 150.001 έως 300.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 1% (συνολικός φόρος 1.500 ευρώ), για αξία από 300.001 έως 600.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 5% (συνολικός φόρος 16.500 ευρώ) και για αξία άνω των 600.001 ευρώ ο συντελεστής είναι 10%. Για τη δεύτερη κατηγορία, για αξία έως 30.000 ευρώ ο συντελεστής φόρου είναι 0%, για αξία έως 70.000 ο συντελεστής είναι 5% (συνολικός φόρος 3.500 ευρώ), για αξία έως 200.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 10% (συνολικός φόρος 23.500 ευρώ) και για αξία πάνω από 200.001 ευρώ ο συντελεστής είναι 20%. Για την τρίτη κατηγορία, για αξία έως 6.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 0%, για αξία έως 66.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 20% (συνολικός φόρος 13.200 ευρώ), για αξία έως 195.000 ευρώ ο συντελεστής είναι 30% (συνολικός φόρος 71.700 ευρώ) και για αξία άνω των 195.001 ευρώ ο συντελεστής είναι 30%.

Υπάρχει απαλλασσόμενο ποσό όταν κληρονόμος είναι σύζυγος ή ανήλικο τέκνο;

Οταν κληρονόμος είναι σύζυγος ή ανήλικο τέκνο του κληρονομουμένου απαλλάσσεται από τον φόρο κληρονομιάς αξία κληρονομιαίας περιουσίας μέχρι 400.000 ευρώ για κάθε κληρονόμο με αντίστοιχο περιορισμό των κλιμακίων υπολογισμού του φόρου της πρώτης κατηγορίας. Η απαλλαγή ισχύει και στην περίπτωση που ο κληρονόμος είναι πρόσωπο με το οποίο ο κληρονομούμενος είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης. Για τη χορήγηση της απαλλαγής αυτής στον/στη σύζυγο του κληρονομουμένου ισχύει η προϋπόθεση της πενταετούς συμβίωσης η οποία λύθηκε με τον θάνατό του.

Σε πόσες δόσεις καταβάλλεται ο φόρος κληρονομιών;

Ο φόρος που προκύπτει, βάσει αρχικής ή εμπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης, καταβάλλεται σε 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, όχι μικρότερες των 500 ευρώ, πλην της τελευταίας. Αν ο κληρονόμος / δωρεοδόχος / τέκνο είναι ανήλικος, ο αριθμός των δόσεων διπλασιάζεται υπό την προϋπόθεση ότι κάθε δόση δεν θα είναι μικρότερη των 500 ευρώ, πλην της τελευταίας. Στην περίπτωση δωρεάς – γονικής παροχής χρηματικών ποσών και κινητών, ο φόρος καταβάλλεται κατά κανόνα εντός τριών ημερών από την υποβολή της δήλωσης ή από την έκδοση της πράξης διοικητικού προσδιορισμού του φόρου αντίστοιχα.