«Λευκός καπνός» για τον Κάθετο Διάδρομο βγήκε χθες, με την υπογραφή κοινής δήλωσης για την ασφάλεια του εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, από τους υπουργούς Ενέργειας και τους εκπροσώπους 13 χωρών: της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Κροατίας, της Λιθουανίας, της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των ΗΠΑ στο περιθώριο της Υπουργικής Συνόδου που διοργάνωσαν στο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον, ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ με θέμα «Translantic Gas Security Summit».
Στην κοινή δήλωση κατανόησης την οποία από ελληνικής πλευράς υπέγραψε ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, γίνεται αναφορά ευθέως στον Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας – Ουκρανίας για τον οποίο οι συμμετέχοντες προτίθενται να εργαστούν με σκοπό την προώθηση αποδοτικών και οικονομικά συμφερόντων ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης και τον μετριασμό ή όπου είναι δυνατόν, την εξάλειψη κανονισμών που θα παρεμποδίσουν τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, την κατασκευή νέων υποδομών και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίουυ.
Παράλληλα αναγνωρίζουν, σύμφωνα με την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», την ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη έργων LNG σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Κροατία, η Λιθουανία και η Πολωνία καθώς και στην αξιοποίηση των υπόγειων αποθηκευτικών δυνατοτήτων της Ουκρανίας, ενώ δεσμεύονται να κινητοποιήσουν δημόσια και ιδιωτικά τραπεζικά κεφάλαια «συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων» για επενδύσεις σε υποδομές.
Μάλιστα, όπως αναφέρεται, κοινός σκοπός των 13 χωρών είναι και η αποτροπή ενεργειακής χειραγώγησης, η ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης και η δημιουργία αμοιβαία επωφελών ευκαιριών για ευρωπαϊκές και αμερικανικές επιχειρήσεις.
Μεταξύ των περισσοτέρων από 50 εταιρειών που συμμετέχουν από 13 χώρες, από πλευράς της Ελλάδας θα είναι ο όμιλος AKTOR, η ΔΕΣΦΑ, η ATLANTIC SEE LNG Trade S.A., η METLEN, η GasTrade, η ΔΕΗ και ο όμιλος ONEX Ship yards & Technologies. Από πλευράς ΗΠΑ συμμετέχουν ενεργειακές και επενδυτικές εταιρείες όπως οι: Berkshire Hathaway, Cheniere Energy, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Glencore, S&P Global, Shell USA, Siemens Energy, Woodside Energy Group.
Μεταξύ πολλών άλλων, το «παρών» δίνουν επίσης, αντιπροσωπείες Διαχειριστών (TSOs) από τις Bulgartransgaz, TotalEnergies, Orlen, Transgaz.
Ενεργειακές συμφωνίες με ισχυρό ελληνικό αποτύπωμα στη Διατλαντική Σύνοδο για το LNG
Σημαντικό αποτύπωμα για την Ελλάδα άφησε η «Διατλαντική Σύνοδος για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Ουάσιγκτον με πρωτοβουλία του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας του Λευκού Οίκου.
Από τις έξι ενεργειακές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν, οι πέντε συνδέονται άμεσα με ελληνικά συμφέροντα και τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον ρόλο της χώρας μας ως κόμβου LNG στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η σύνοδος, που φιλοξενήθηκε στο Ινστιτούτο Ντόναλντ Τραμπ για την Ειρήνη, είχε στόχο την εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στο υγροποιημένο φυσικό αέριο και την επιτάχυνση υποδομών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής.
Κεντρική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή νέων μακροχρόνιων συμφωνιών πώλησης αμερικανικού LNG από την Atlantic SEE LNG Trade, εταιρεία στην οποία ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%. Οι συμφωνίες αφορούν σε τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου και εκτιμάται ότι ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου και διανομής αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, συμφωνία υπέγραψε και η εταιρεία METLEN, στο πλαίσιο της ίδιας προσπάθειας για ενίσχυση των μακροχρόνιων ροών αμερικανικού LNG προς την περιοχή.
Στο Επίκεντρο το Ρωσικό Αέριο
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συζήτηση για τις συνεχιζόμενες ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, κυρίως μέσω Τουρκίας, οι οποίες εκτιμώνται στα 17 έως 18 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Το ζήτημα αναδείχθηκε ευρέως ως βασικό εμπόδιο στην πορεία εμπορικής ανάπτυξης του Κάθετου Διαδρόμου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο θέμα έχει αναδειχθεί σε προγενέστερες παρεμβάσεις του προέδρου Τραμπ, ο οποίος είχε σημειώσει ότι οι Ευρωπαίοι «πληρώνουν δισεκατομμύρια στη Ρωσία για ενέργεια ενώ εμείς τους προστατεύουμε μέσω του ΝΑΤΟ».
Κοινός Στρατηγικός Στόχος ΗΠΑ και Ευρώπης
Παρά τις ευρύτερες πολιτικές αποκλίσεις, η σύνοδος ανέδειξε σύγκλιση Ουάσινγκτον και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γύρω από τον στόχο της ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Για τις ΗΠΑ, η στρατηγική αυτή συνδέεται με τη γεωπολιτική σταθερότητα σε μια περιοχή που εξακολουθεί να θεωρείται ευάλωτη στη ρωσική επιρροή. Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η ανάπτυξη νέων διασυνδέσεων και εμπορικών ροών θεωρείται εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και περιφερειακής συνοχής, με προεκτάσεις που αγγίζουν ευρύτερα έργα διαδρόμων, όπως ο IMEC.
Ρυθμιστικά Εμπόδια και Αβεβαιότητα
Παρά την πολιτική βούληση, παραμένουν σημαντικά τεχνικά και ρυθμιστικά εμπόδια. Στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα που αφορούν τον κανονισμό «Capacity Allocation Mechanism Code» και το «Tariff Network Code», τα οποία εκτιμάται ότι δεν ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες της αγοράς.
Η απουσία σαφούς ρυθμιστικής και εμπορικής βεβαιότητας λειτουργεί αποτρεπτικά για χώρες που καλούνται να υπογράψουν μακροχρόνια συμβόλαια LNG, παρά το γεγονός ότι η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο τοποθετείται χρονικά σε λιγότερο από δύο χρόνια.
Για τον λόγο αυτό, σήμερα, Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί τεχνική συνάντηση στο αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας με τη συμμετοχή διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς από τις εμπλεκόμενες χώρες, εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπουργείων Ενέργειας, με στόχο την επιτάχυνση αλλαγών που θα δημιουργήσουν ένα σταθερό πλαίσιο.
Παπασταύρου: Η Ελλάδα έβαλε τα θεμέλια με τον Κάθετο Διάδρομο στην ενεργειακή ανθεκτικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης
Κατά την άφιξή του στο Donald J. Trump Institute of Peace, ο Σταύρος Παπασταύρου προέβη στην ακόλουθη δήλωση:
«Η Ελλάδα έβαλε τα θεμέλια για τον Κάθετο Διάδρομο. Με σχέδιο, με αποφασιστικότητα, με επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έκανε πράξη αυτό που έμενε για χρόνια ως προοπτική. Κάναμε τη γεωγραφία μας, γεωπολιτική δύναμη. Μετατρέψαμε τη διεθνή μας αξιοπιστία και σταθερότητα σε πόλο έλξης επενδύσεων και συνεργασιών.
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι απλώς ένα έργο. Είναι μια στρατηγική συνεργασία, που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, διευρύνει τις επιλογές της Ευρώπης και αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας. Η Ελλάδα βγαίνει μπροστά. Με τη Chevron, με την ExxonMobil, με τον Κάθετο Διάδρομο, η Ελλάδα δυναμώνει.
Και αυτό για τον Έλληνα πολίτη σημαίνει περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας, περισσότερα χρήματα για την ελληνική οικονομία. Σημαίνει όμως και κάτι ακόμα. Μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, μεγαλύτερη περηφάνεια για την πατρίδα μας, που δεν ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνει».
