Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να προχωρήσει την προσεχή Πέμπτη σε αύξηση του βασικού της επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, στην πρώτη ανοδική παρέμβαση μετά από δυόμισι και πλέον χρόνια.
- Η παράταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι υψηλές τιμές ενέργειας, που έχουν διαχυθεί ευρύτερα στην οικονομία, οδηγούν σε αύξηση του πληθωρισμού, ο οποίος έφτασε στο 3,2% τον Μάιο.
- Ωστόσο, η εμφανής επιβράδυνση της οικονομίας στην Ευρωζώνη, με το ΑΕΠ να υποχωρεί κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο, δημιουργεί ένα δίλημμα για την ΕΚΤ, καθώς περαιτέρω αυξήσεις κινδυνεύουν να οδηγήσουν σε ύφεση.
Τα χρονικά περιθώρια για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα φαίνεται να έχουν εξαντληθεί, καθιστώντας πλέον ορατό τον κίνδυνο μιας ανεπιθύμητης σύσφιξης της νομισματικής της πολιτικής. Η παράταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή για τέταρτο συνεχή μήνα, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, συντηρεί στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, στενεύοντας τα περιθώρια ελιγμών για τη Φρανκφούρτη.
Όλα συγκλίνουν στο ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει την προσεχή Πέμπτη σε αύξηση του βασικού της επιτοκίου (αποδοχής καταθέσεων) κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντάς το στο 2,25%. Πρόκειται για μια κίνηση-ορόσημο, καθώς αποτελεί την πρώτη αύξηση μετά από δυόμισι και πλέον χρόνια. Η προηγούμενη ανοδική παρέμβαση είχε καταγραφεί τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν το επιτόκιο άγγιξε το 4%, προτού ακολουθήσει μια αποκλιμάκωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες στο διάστημα από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025.
Το μήνυμα αλλαγής πολιτικής έστειλε η Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, η οποία δήλωσε ότι τα επιτόκια πρέπει να αυξηθούν καθώς ο πόλεμος έχει κρατήσει πολύ περισσότερο από ό,τι προβλεπόταν και οι υψηλές τιμές ενέργειας διαχέονται πλέον ευρύτερα στην οικονομία. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η αύξηση θα ήταν αναγκαία και στην περίπτωση επίτευξης μίας συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τερματισμό του πολέμου, επειδή έχουν πληγεί ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή, υπονοώντας ότι θα καθυστερήσει η επαναφορά των τιμών ορυκτών καυσίμων στα προ της κρίσης επίπεδα. Μία συμφωνία ειρήνευσης έχει προαναγγελθεί αρκετές φορές τον τελευταίο μήνα ως θέμα ημερών, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει αντίκρισμα έως τώρα.
Η τακτική «βλέποντας και κάνοντας» και οι προβλέψεις για τον Σεπτέμβριο
Κατά τη συνεδρίαση της προσεχούς Πέμπτης, η ΕΚΤ δεν αναμένεται να ανοίξει τα χαρτιά της για το μέλλον, επαναλαμβάνοντας την πάγια στρατηγική της ότι κάθε απόφαση θα λαμβάνεται ανά συνεδρίαση και θα εξαρτάται αποκλειστικά από τα τρέχοντα οικονομικά δεδομένα. Ωστόσο, όσο καθυστερεί, όμως, μία συμφωνία για τερματισμό του πολέμου τόσο θα μεγαλώνει ο κίνδυνος για περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη και νέα αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ. Ενδεικτικό είναι ότι σε έρευνα του Reuters, το 60% των οικονομολόγων —σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις αγορές χρήματος— «βλέπει» και δεύτερη άνοδο των επιτοκίων μέσα στο 2026, πιθανώς τον Σεπτέμβριο.
Το φάσμα της ύφεσης και το «λαβωμένο» ΑΕΠ
Από την άλλη πλευρά, η εμφανής επιβράδυνση της οικονομίας στην Ευρωζώνη αποτελεί έναν παράγοντα που η ΕΚΤ θα ζυγίσει πολύ προσεκτικά πριν αποφασίσει νέες αυξήσεις. Μια περαιτέρω άνοδος των επιτοκίων κινδυνεύει να «παγώσει» την κατανάλωση και τις επενδύσεις, σπρώχνοντας την οικονομία προς την ύφεση. Το βαρύ τίμημα του πολέμου αποτυπώνεται ήδη τόσο στα στοιχεία του ΑΕΠ για το πρώτο τρίμηνο όσο και στις έρευνες συγκυρίας για το δεύτερο. Ενδεικτικά, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης υποχώρησε κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο του έτους (σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025), δεχόμενο ισχυρές πιέσεις τον Μάρτιο. Αν και η κάμψη αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη βουτιά κατά 12,1% του ιρλανδικού ΑΕΠ -το οποίο παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις λόγω των πολυεθνικών- το αρνητικό αποτύπωμα των γεωπολιτικών εξελίξεων παραμένει αδιαμφισβήτητο.
Αρνητική φαίνεται ότι είναι η πορεία και στο β’ τρίμηνο εφέτος. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, Κρις Γουίλιαμσον, σημείωσε, με αφορμή την έρευνα της εταιρείας σε επιχειρήσεις τον Μάιο, ότι από τις απαντήσεις τους φαίνεται πιθανή επίσης μία μείωση του ΑΕΠ κατά 0,2%, αν δεν υπάρξει κάποια σημαντική μεταβολή τον Ιούνιο. «Το επιχείρημα για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων θα είναι δυσκολότερο να υποστηριχθεί, εάν η οικονομία συνεχίσει να εξασθενεί, καθώς μάλιστα η μείωση της ζήτησης θα περιορίζει τη δυνατότητα αύξησης των τιμών και των μισθών», πρόσθεσε.
Η διάχυση του πληθωρισμού σε υπηρεσίες και προϊόντα
Η ΕΚΤ θα πρέπει, συνεπώς, στις επόμενες συνεδριάσεις της να σταθμίσει πολύ προσεκτικά τον κίνδυνο του πληθωρισμού με τον κίνδυνο μίας σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομίας. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη συνέχισε την ανοδική του πορεία τον Μάιο, φτάνοντας στο 3,2% από 3% τον Απρίλιο και 1,9% τον Φεβρουάριο. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στις τιμές ενέργειας που αυξήθηκαν κατά 10,9% σε ετήσια βάση, αλλά για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο σημειώθηκε αύξηση των τιμών και σε άλλες μεγάλες ομάδες προϊόντων και υπηρεσιών. Στον τομέα των υπηρεσιών, ο δείκτης τιμών αυξήθηκε 2,5% από 2% τον Απρίλιο και 2,4% τον Φεβρουάριο, ενώ οι τιμές των βιομηχανικών προϊόντων (πλην ενέργειας) αυξήθηκαν 0,9% από 0,8% και 0,7%, αντίστοιχα. Υπήρξαν, δηλαδή, δευτερογενείς αυξήσεις των τιμών σε άλλους κλάδους της οικονομίας, μία τάση που θα εντείνεται όσο καθυστερεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Στην ανάλυση της έρευνας του Μαΐου, ο Γουίλιαμσον σημείωσε ότι οι πιέσεις στις τιμές έχουν ενταθεί στο πιο ανησυχητικό επίπεδο τριών και πλέον ετών, υποδηλώνοντας ότι ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει κοντά στο 4% τους επόμενους μήνες.
Πηγή πληροφοριών: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ REUTERS