Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο και η εξέλιξη της διεθνούς τιμής του πετρελαίου τον Οκτώβριο αποτελούσαν τις κρίσιμες μεταβλητές για τις αποφάσεις της ΕΚΤ στα επιτόκια. Το δίλημμα ήταν αν η ΕΚΤ θα προχωρούσε σε νέα αύξηση επιτοκίων τον Οκτώβριο ή θα τηρούσε στάση αναμονής έως τον Δεκέμβριο.
- Το βασικό σενάριο προέβλεπε ότι αν η τιμή του πετρελαίου παρέμενε κάτω από τα 100 δολάρια, η ΕΚΤ θα είχε μεγαλύτερο περιθώριο να αφήσει αμετάβλητα τα επιτόκια τον Οκτώβριο. Αντίθετα, άνοδος πάνω από αυτό το όριο θα αύξανε τις πιέσεις για ταχεία αντίδραση.
- Η πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο ήταν καθοριστική για τις αποφάσεις της ΕΚΤ. Εάν η άνοδος παρέμενε ελεγχόμενη και οι ενεργειακές ανατιμήσεις δεν μεταφέρονταν σε άλλα αγαθά, θα ενισχύονταν τα επιχειρήματα υπέρ μιας παύσης των επιτοκίων τον Οκτώβριο.
Η πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο και η εξέλιξη της διεθνούς τιμής του πετρελαίου τον Οκτώβριο θα είναι οι δύο κρίσιμες μεταβλητές για τις αποφάσεις της ΕΚΤ σχετικά με τα επιτόκια στα τέλη του επόμενου μήνα.
Το δίλημμα για την ΕΚΤ είναι αν θα προχωρήσει σε μία νέα αύξηση των επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίαση της για τη νομισματική πολιτική στις 29 Οκτωβρίου ή αν θα τηρήσει στάση αναμονής έως τον Δεκέμβριο προκειμένου να έχει στη διάθεσή της καλύτερη εικόνα για το επίπεδο του πληθωρισμού. Δεδομένου ότι η άνοδος του πληθωρισμού οφείλεται κυρίως, στην ενεργειακή κρίση, είναι σαφές ότι οι εξελίξεις στο επίπεδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου βρίσκονται καθημερινά στο ραντάρ του επιτελείου της Κεντρικής Τράπεζα
Το όριο των 100 δολαρίων
Τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω της κλιμάκωσης των βομβαρδισμών στη Σαουδική Αραβία από τους Χούθι, που προκάλεσαν νέα ανησυχία για τις ροές του πετρελαίου, η τιμή του Brent σκαρφάλωσε ξανά πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι, παρουσιάζοντας ωστόσο έντονη μεταβλητότητα προς χαμηλότερα επίπεδα όταν δηλώσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ και του Ιραν προκαλούν αισιοδοξία σχετικά με το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας. Έτσι, όπως λένε αρμόδιες ευρωπαικές πηγές, θα ήταν πρόωρο υπο τις συνθήκες αυτές, έντονης αβεβαιότητας, η ΕΚΤ να σπεύσει να αυξήσει τα επιτόκια, προκαλώντας μία νέα άνοδο του κόστους χρήματος στην ευρωζώνη. Τις τελευταίες μέρες η τιμή του Brent κυμάνθηκε στα 105 δολάρια το βαρέλι, με έντονες διακυμάνσεις και σε επίπεδα κάτω από τα 100 δολαρια.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται πλέον είναι ότι αν η τιμή του πετρελαίου αποκλιμακωθεί και παραμείνει κάτω από την περιοχή των 100 δολαρίων το βαρέλι και τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου δεν δείξουν νέα σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού, η ΕΚΤ θα έχει μεγαλύτερο περιθώριο να αφήσει αμετάβλητα τα επιτόκια τον Οκτώβριο. Σε μια τέτοια περίπτωση, η επόμενη αύξηση θα μπορούσε να μετατεθεί για τη συνεδρίαση της 17ης Δεκεμβρίου, όταν η ΕΚΤ θα διαθέτει περισσότερα στοιχεία για την ένταση και τη διάρκεια του ενεργειακού σοκ.
Μια σταθεροποίηση κάτω από τα 100 δολάρια θα περιόριζε τον κίνδυνο ενός νέου ισχυρού κύματος ανατιμήσεων στην ενέργεια και, μέσω αυτού, στην υπόλοιπη οικονομία. Αντίθετα, μια νέα και παρατεταμένη άνοδος πάνω από αυτό το επίπεδο θα αύξανε τις πιέσεις στην ΕΚΤ για ταχεία αντίδραση.
Ο πληθωρισμός του Σεπτεμβρίου
Σε κάθε περίπτωση η πορεία του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο θα επηρεάσει τις αποφάσεις της ΕΚΤ για τα επιτόκια δεδομένου ότι αποτυπώνει το ύψος αλλά και την τάση στην εξέλιξη των τιμών τους επόμενους μήνες. Στις 2 Οκτωβρίου η Eurostat θα ανακοινώσει την πρώτη εκτίμηση για τον πληθωρισμό του τρέχοντα μήνα. Τον Αύγουστο ο ετήσιος πληθωρισμός της ευρωζώνης διαμορφώθηκε στο 3,2%, από 2,9% τον Ιούλιο, με το ενεργειακό κόστος να έχει τη μεγαλύτερη συμβολή στην άνοδο.
Αν τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου δείξουν, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι η άνοδος παραμένει ελεγχόμενη και, κυρίως, ότι οι ενεργειακές ανατιμήσεις δεν μεταφέρονται με μεγαλύτερη ένταση στις υπηρεσίες και στα υπόλοιπα αγαθά, θα ενισχυθούν τα επιχειρήματα μέσα στην ΕΚΤ υπέρ μιας παύσης τον Οκτώβριο.
Σημειώνεται ότι η ΕΚΤ προβλέπει πλέον μέσο πληθωρισμό 3% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028, αρκετά αργότερα δηλαδή επιστροφή κοντά στον στόχο του 2%.
Οι επόμενες εβδομάδες, συνεπώς, θα είναι καθοριστικές. Όπως αναφέρουν αρμόδιες ευρωπαϊκές πηγές, αν το πετρέλαιο επιστρέψει σε επίπεδα κάτω των 100 δολαρίων και ο πληθωρισμός του Σεπτεμβρίου δεν επιφυλάξει δυσάρεστη έκπληξη, η ΕΚΤ θα έχει έναν σημαντικό λόγο να αγοράσει χρόνο στις 29 Οκτωβρίου. Αν, όμως συμβεί το αντίθετο και το ενεργειακό σοκ αρχίσει να αποκτά πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, η συζήτηση για νέα αύξηση των επιτοκίων ήδη από τον Οκτώβριο στο 2,75% από 2,5% που βρίσκεται σήμερα θα επανέλθει με μεγαλύτερη ένταση.