“Πάνω από όλα η οικογένεια“. Όχι πάντα. Η οικογένεια είναι πηγή αγάπης, στήριξης και σταθερότητας. Την ίδια στιγμή, ορισμένοι συγγενείς μας, μπορούν να μας γεμίζουν με στρες και να μας ταράξουν συναισθηματικά.
Έχετε νιώσει ποτέ πως, κάποιος συγγενής σας θέλει να σας κάνει να σωπάσετε, να σας “φυτέψει” τύψεις, χρησιμοποιώντας ορισμένες εκφράσεις; Αν ναι, δεν είστε ο μόνος.
Οι δυναμικές που αναπτύσσει κάθε οικογένεια, είναι περίπλοκες και ορίζονται από σιωπηρούς κανόνες και προσδοκίες. Καμιά φορά, οι φράσεις που λένε κάποιοι συγγενείς, όσο και αν μοιάζουν αθώες, έχουν βαθύτερες επιπτώσεις.
Στο άρθρο αυτό, αναλύουμε τις 7 φράσεις που χρησιμοποιούν οι τοξικοί συγγενείς για να χειραγωγήσουν ή να ελέγξουν τα μέλη της οικογένειάς τους. Αναλύουμε επίσης, το πραγματικό νόημα κάθε μίας φράσης.
Οι 7 φράσεις που χρησιμοποιούν οι τοξικοί συγγενείς για να σας γεμίσουν ενοχές ή να σας ελέγξουν – Τι σημαίνουν πραγματικά
- “Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/ – η”
- “Πάντα έτσι το κάναμε”
- “Αν με αγαπούσες, θα…”
- “Τα εν οίκω, μην εν δήμω”
- “Μας οφείλεις για όσα κάναμε για εσένα”
- “Έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα”
- “Είσαι ίδιος ο/η [πατέρας/ μάνα σου…]
“Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/ – η”
Σας έχουν κατηγορήσει ποτέ, λέγοντάς σας πως είστε υπερβολικά ευαίσθητος όταν εκφράζατε τα συναισθήματά σας; Είναι ένα χαρακτηριστικό των τοξικών μελών της οικογένειας, να υποτιμούν τα συναισθήματα των άλλων και να τους κάνουν να αμφιβάλλουν για όσα νιώθουν.
Το πραγματικό νόημα της φράσης αυτής, δεν έχει να κάνει με εσάς, αλλά εκφράζει την ανάγκη του άλλου μέλους να αποφύγει την ευθύνη των ενεργειών που σας έχουν προκαλέσει τα συναισθήματα αυτά, μετατοπίζοντας σε εσάς την ευθύνη.
Ουσιαστικά, αυτό που λένε είναι: “Δεν με νοιάζουν οι συνέπειες της συμπεριφοράς μας – θα κατηγορήσω εσένα που αντιδράς έτσι”.
Το σημαντικότερο είναι να θυμάστε πως, τα αισθήματά σας, έχουν αξία, ανεξάρτητα από τι σας λέει ο καθένας.
“Πάντα έτσι το κάναμε”
Η φράση αυτή, μπορεί να λέγεται κάθε φορά που προτείνετε κάτι διαφορετικό από όσα είναι συνηθισμένα στην οικογένειά σας. Επιφανειακά, μοιάζει μια αθώα φράση που αναφέρεται στη νοοτροπία της οικογένειας. Στην ουσία, είναι μια ελεγκτική συμπεριφορά που καταστέλλει τη δημιουργική έκφραση.
Το κρυφό μήνυμα της φράσης αυτής είναι: “Αυτά που σκέφτεσαι, δεν έχουν καμία αξία. Ή θα το κάνεις με τον τρόπο μας, ή καθόλου”.
Τη χρησιμοποιούν πολύ οι τοξικοί συγγενείς για να διατηρήσουν αναλλοίωτο το status quo. Δημιουργεί περιβάλλον ανελευθερίας και περιορισμού.
Μπορεί οι παραδόσεις να δίνουν μια αίσθηση ασφάλειας, όμως δεν θα πρέπει να περιορίζουν την εξέλιξη και την πρόοδο του ατόμου.
Έχετε κάθε δικαίωμα να σκέφτεστε διαφορετικά και να υπερβαίνετε τα παραδοσιακά πρότυπα.
“Αν με αγαπούσες, θα…”
Ο εγκλωβισμός στις ενοχές. Αγαπημένο εργαλείο των τοξικών μελών της οικογένειας. “Αν με αγαπούσες, θα…”, είναι μια χειριστική φράση που αποσκοπεί στο να μας εξαναγκάσει να κάνουμε κάτι παρά τη θέλησή μας.
Στην πραγματικότητα όμως, η αγάπη δεν εξαναγκάζει, ούτε χειραγωγεί. Αντίθετα, η αγάπη σέβεται, καταλαβαίνει, στηρίζει. Ένας άνθρωπος που σας αγαπάει και σας σέβεται, δεν εργαλειοποιεί τα αισθήματά σας για να γίνει το δικό του.
Σέβεται τα όριά σας, τις αποφάσεις και την προσωπικότητά σας. Όταν ξανακούσετε τη φράση αυτή, θυμηθείτε πως, δεν έχει να κάνει με το τι αισθάνεστε, αλλά αντικατοπτρίζει την αδυναμία του άλλου να σεβαστεί τα όριά σας.
“Τα εν οίκω, μην εν δήμω”
Η οικεία αυτή φράση, ακούγεται συχνά σε οικογένειες όπου το φαίνεσθαι έχει περισσότερη σημασία από το είναι. Το “μην τυχόν και μας κάνεις ρεζίλι“, ή το “τι θα πει ο κόσμος“, είναι εργαλεία φίμωσης.
Λέγονται για να εμποδίσουν την ανοιχτή επικοινωνία και να αποκρύψουν ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν. Ενώ είναι αλήθεια πως, κάποια πράγματα πρέπει να λύνονται μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας, η συγκάλυψη επιδεινώνει τα προβλήματα και εμποδίζει τα μέλη της οικογένειας να αναζητήσουν βοήθεια.
Ουσιαστικά, στόχος της φράσης αυτής είναι, να κάνει τα μέλη της οικογένειας να υποκριθούν πως όλα είναι μια χαρά. Έχετε το δικαίωμα να εκφράζετε τα αισθήματά σας και να αναζητάτε στήριξη αν την έχετε ανάγκη. Δεν είστε αναγκασμένοι να διατηρείτε μια ψεύτικη εικόνα της τέλειας οικογένειας.
“Μας οφείλεις για όσα κάναμε για εσένα”
Η αντίληψη πως, τα παιδιά οφείλουν στους γονείς, διαπνέει πολλούς πολιτισμούς. Η αντίληψη αυτή, μπορεί να εκφράζεται με φράσεις όπως, “μας χρωστάς για όσα έχουμε κάνει για σένα”.
Μας δημιουργεί ένα χρέος να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες και τις απαιτήσεις των άλλων. Η ευγνωμοσύνη προς τους γονείς, πρέπει να είναι γνήσια και πηγαία – τότε είναι υγιής. Δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως μοχλός πίεσης.
Τα παιδιά δεν έχουν υποχρέωση να εκπληρώνουν κάθε απαίτηση των γονέων τους, ούτε να ζουν τη ζωή τους σύμφωνα με τις δικές τους προσδοκίες.
Η αληθινή αγάπη των γονέων, δεν έχει όρους και προϋποθέσεις.
Δεν περιμένει ανταπόδοση. Τα παιδιά δεν οφείλουν σε κανέναν την ευτυχία και την ελευθερία τους.
“Έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα”
Όταν προσπαθείτε να επιλύσετε πληγές ή ανεπίλυτα θέματα, όταν θέλετε να αντιμετωπίσετε τοξικές συμπεριφορές, ένα χειριστικό μέλος της οικογένειας, χρησιμοποιεί τη φράση αυτή, ως μηχανισμό άμυνας. “Έκανα ό,τι μπορούσα“, λένε στην προσπάθειά τους να αποφύγουν την κριτική και την ανάληψη της ευθύνης.
Η φράση αυτή, συγκαλύπτει ανεπίλυτα θέματα ή αθεράπευτες πληγές. Κρύβει τα λάθη και τις αβλεψίες τους.
Πρέπει να καταλάβουμε πως, κάθε άνθρωπος, αντιμετωπίζει τις δικές του δυσκολίες και εμπόδια. Αυτό δεν δικαιολογεί συμπεριφορές που πονούν, ούτε απαλλάσσει κανέναν από την ευθύνη των πράξεών του. Τα μέλη της οικογένειάς σας, έχουν την ευθύνη των λόγων τους.
Επίσης, πρέπει να σας συμπαραστέκονται στις δυσκολίες. Τα συναισθήματά και οι εμπειρίες σας, είναι αληθινά. Έχετε κάθε δικαίωμα να θέλετε να θεραπεύσετε τα τραύματά σας και να προχωρήσετε παρακάτω.
“Είσαι ίδιος ο/η [πατέρας/ μάνα σου…]
Η φράση αυτή, είναι ένα όπλο που έχει σκοπό να ντροπιάσει ή να υποτιμήσει κάποιον. Μέσα από τη σύγκριση, τα τοξικά μέλη της οικογένειας, θέλουν να σας κάνουν να νιώσετε ανεπαρκείς ή ανάξιοι.
Να θυμάστε πως, η φράση αυτή, δεν έχει να κάνει με εσάς – αλλά με τις ανασφάλειες των άλλων και την αδυναμία τους να σας εκτιμήσουν.
Η αξία σας δεν ορίζεται από τις προσδοκίες ούτε τις απαιτήσεις των άλλων. Αποδεχτείτε την μοναδικότητά σας και μην αφήνετε κανέναν να σας υποτιμά.
Tip: Βάλτε σε προτεραιότητα την ευημερία σας
Πρέπει να συνειδητοποιήσετε πως, η διαχείριση των περίπλοκων δυναμικών των σχέσεων με τα τοξικά μέλη της οικογένειας, είναι δύσκολη υπόθεση. Αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα, διευκολύνετε την πορεία σας προς την επούλωση των τραυμάτων σας.
Ο μετασχηματισμός των δυναμικών αυτών, δεν γίνεται από την μια μέρα στην άλλη – χρειάζεται χρόνος, υπομονή και πολλή αγάπη προς τον εαυτό σας. Αρχίστε να αναγνωρίζετε τον πραγματικό σκοπό των παραπάνω φράσεων – τη χειραγώγηση και τον έλεγχο.
Θέστε τα όριά σας, σεβαστείτε τα αισθήματά σας και μην επιτρέπετε στους άλλους να τα υποτιμούν ή να τα ακυρώνουν. Βάλτε σε προτεραιότητα την ευημερία σας.
Ενώ είναι αδύνατον να αλλάξετε τη συμπεριφορά των άλλων, έχετε τον πλήρη έλεγχο των δικών σας αποκρίσεων.
Μπορεί η προσπάθεια να είναι δύσκολη. Την ίδια στιγμή, είναι ευκαιρία για εξέλιξη και ανακάλυψη του εαυτού σας. Να είστε υπομονετικός με τον εαυτό σας και, μην διστάσετε να αναζητήσετε βοήθεια. Με τον καιρό, θα αναπτύξετε περισσότερη κατανόηση και ανθεκτικότητα.
