Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στην αρχαία πόλη Σάταλα, στη βορειοανατολική Τουρκία, έφεραν στο φως μια σπάνια χάλκινη προτομή 20 εκατοστών που απεικονίζει τη θεά Ίσιδα.
Η ανακάλυψη προσφέρει νέα στοιχεία για το πολιτιστικό και θρησκευτικό τοπίο της ανατολικής μεθορίου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ανακάλυψη στη νεκρόπολη της Σάταλα
Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια των αδιάλειπτων ανασκαφών στη νεκρόπολη της αρχαίας πόλης Σάταλα, στην επαρχία Γκιουμουσχάνε (ελληνικά: Αργυρούπολη ή Κιμισχανά). Η επικεφαλής των ανασκαφών, Δρ. Elif Yavuz Çakmur, απ’ το τμήμα αρχαιολογίας του τεχνικού πανεπιστημίου Karadeniz, επιβεβαίωσε πως, η προτομή ανακαλύφθηκε ξεχωριστά απ’ τη βάση της, αλλά ήταν σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης.
“Είναι μια εκπληκτική και πολύ σημαντική ανακάλυψη”, αναφέρει η Δρ. Çakmur. “Είναι γνωστό ότι οι λεγεώνες με έδρα την περιοχή, πίστευαν στον Μίθρα και τους Δώδεκα Θεούς”.
“Ωστόσο, η παρουσία της Ίσιδας αποκαλύπτει την έκταση της θρησκευτικής ποικιλομορφίας στις τάξεις του ρωμαϊκού στρατού και μαρτυρά πως, οι θεότητες της Ανατολής λατρεύονταν σ’ ολόκληρη την αυτοκρατορία”.
Λεπτομέρειες της χάλκινης προτομής
Το τεχνούργημα απεικονίζει τη θεά Ίσιδα, όρθια σε τρίποδη βάση ν’ αναδύεται από ένα σχέδιο τρίφυλλου κάλυκα (μπουμπούκι), ένα χαρακτηριστικό μοτίβο που συμβολίζει τη ζωή και την αναγέννηση.
Στο κεφάλι της, δύο καλαμπόκια συμβολίζουν τη γονιμότητα και την αφθονία, ενώ ένα σάλι με κρόσσια μπροστά, καλύπτει τους ώμους της, αναδεικνύοντας χαρακτηριστικά των Ελληνό – Ρωμαϊκών απεικονίσεων της θεάς.
Οι εργασίες αποκατάστασης της προτομής, συνεχίζονται.
Με την ολοκλήρωσή τους, το τεχνούργημα θα δοθεί για έκθεση στο μουσείο της πόλης Γκιουμουσχάνε. Περαιτέρω μεταλλουργικές αναλύσεις και μελέτες της τεχνοτροπίας, θα βοηθήσουν τους αρχαιολόγους να καταλάβουν την ακριβή ηλικία και την προέλευση του εργαστηρίου.
Μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη στην Ανατολία
Είναι πρώτη ανακάλυψη προτομής στην πόλη Σάταλα, απ’ το 1870 όταν ήρθε στο φως ένα άγαλμα της Αφροδίτης.
Οι ειδικοί το χαρακτηρίζουν μια σπάνια και ουσιαστική συνεισφορά στην κατανόηση της θρησκευτικής ποικιλομορφίας των ρωμαϊκών λεγεώνων.
Η πόλη Σάταλα είναι το σημερινό χωριό Sadak. Η Σάταλα της αρχαίας Ανατολίας υπήρξε το αρχηγείο της Legio XV Apollinaris, μιας από τις σημαντικότερες ρωμαϊκές λεγεώνες. Ιδρύθηκε τον πρώτο αιώνα μ.Χ. και ήταν τόσο στρατιωτική βάση, όσο και διοικητικό κέντρο που συνέδεε την Καππαδοκία, την Ανατολία και την Μαύρη Θάλασσα.
Η πόλη παρέμεινε δραστήρια μέχρι την Βυζαντινή περίοδο, τον 7ο αιώνα, όταν ξεκίνησαν οι επιδρομές της αυτοκρατορίας των Σασσανιδών. Πρόσφατες ανασκαφές στην αρχαία πόλη, έφεραν στο φως σημαντικά ευρήματα, ανάμεσα στα οποία ένα νεκροταφείο λεγεωνάριων, λαξευμένο στο βραχώδες υπόστρωμα και αρκετά ρωμαϊκά στρατιωτικά τέχνεργα, επαληθεύοντας τη σημασία της περιοχής ως της πιο άθικτης απ’ όλες τις βάσεις λεγεωνάριων της ρωμαϊκής Ανατολής.
Η αιγυπτιακή επιρροή στον ρωμαϊκό κόσμο
Η ανακάλυψη μιας Αιγύπτιας θεάς σε σημείο όπου υπήρχε ρωμαϊκή φρουρά, αναδεικνύει τις βαθιές πολιτιστικές συνδέσεις της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Η λατρεία της Ίσιδας, αρχικά μιας Αιγύπτιας θεάς που συμβόλιζε την μητρότητα και την μαγεία, μετά την προσάρτηση της Αιγύπτου στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το 30 π.Χ., διαδόθηκε σ’ ολόκληρη την Μεσόγειο.
Η λατρεία της έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής στις τάξεις των Ρωμαίων στρατιωτών και εμπόρων, οι οποίοι υιοθετούσαν τη λατρεία ξένων θεών, για τους οποίους μάθαιναν στις αποστολές τους. Η προτομή που ανακαλύφθηκε στην πόλη Σάταλα, μπορεί ν’ ανήκε σε κάποιον στρατιώτη ή αξιωματικό που πίστευε στην Ίσιδα, μαρτυρώντας τη συγχώνευση των θρησκευτικών παραδόσεων της Αιγύπτου, της Ανατολίας και της Ρώμης.
Σύμβολο πολιτιστικής ανταλλαγής ανάμεσα σε αυτοκρατορίες
Η προτομή της Ίσιδας απ’ τη Σάταλα, εκτός απ’ το ότι εμπλουτίζει την κατανόησή μας για τη ρωμαϊκή, παραμεθόρια ζωή, προσφέρει και απτά στοιχεία για τις θρησκευτικές και πολιτιστικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Ανατολία.
Με την εξέλιξη των έργων αποκατάστασης και ανάλυσης της ομάδας της Δρ. Çakmur, προβλέπεται ότι το τεχνούργημα θα γίνει το επίκεντρο της συλλογής του μουσείου της πόλης Γκιουμουσχάνε, προσελκύοντας την προσοχή τόσο των μελετητών, όσο και των επισκεπτών.
Η ξεχωριστή ανακάλυψη επαληθεύει για μια ακόμη φορά τη θέση της πόλης Σάταλα ως μια από τις σημαντικότερες της Ανατολίας, προσφέροντας στοιχεία για το περίπλοκο δίκτυο πεποιθήσεων, συμβόλων και ταυτοτήτων που διαμόρφωσαν τον αρχαίο κόσμο.
