Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Άγκυρα επιχειρεί οικολογικό σφετερισμό κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο με την ανακοίνωση τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και την κατάθεση νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
- Η κίνηση στερείται διεθνούς νομιμοποίησης, με την Αθήνα να προαναγγέλλει συγκεκριμένες, αποφασιστικές διπλωματικές και επιχειρησιακές πρωτοβουλίες για την ακύρωση των τουρκικών σχεδιασμών.
- Οι τουρκικές παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου παρουσιάζουν δραματική αύξηση σε Λήμνο και Ρόδο, αυξάνοντας δραματικά το ενδεχόμενο ενός ατυχήματος με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Η Άγκυρα επιχειρεί οικολογικό σφετερισμό κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο με την ανακοίνωση τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και την κατάθεση νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η κίνηση στερείται διεθνούς νομιμοποίησης, ενώ συνοδεύεται από έξαρση παραβιάσεων του ΕΕΧ με επίκεντρο τη Λήμνο και τη Ρόδο, απαιτώντας άμεση ελληνική επιχειρησιακή και διπλωματική απάντηση.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η τουρκική αναθεωρητική στρατηγική αλλάζει προσωπεία, αλλά διατηρεί αμετάβλητο τον πυρήνα της. Η πρόσφατη εξαγγελία της Άγκυρας για τη δημιουργία τουρκικών θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο, σε συνδυασμό με την προαναγγελθείσα κατάθεση νομοσχεδίου που θεσμοθετεί το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εγχώριο τουρκικό δίκαιο, αποτελεί το νέο κεφάλαιο μιας καλά οργανωμένης υβριδικής επιχείρησης. Η Τουρκία επιχειρεί πλέον να «βαπτίσει» τις παράνομες διεκδικήσεις της με οικολογικό περιτύλιγμα, προσπαθώντας να επιβάλει διοικητικό και δικαιοδοτικό έλεγχο σε θαλάσσιες ζώνες που ανήκουν στην ελληνική δικαιοδοσία ή επηρεάζουν άμεσα τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτή η τακτική δεν εκδηλώνεται εν κενώ, αλλά συνοδεύεται από μια επικίνδυνη κλιμάκωση στο πεδίο, όπως αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία του ΓΕΕΘΑ με το μπαράζ των παραβιάσεων του Εθνικού Εναέριου Χώρου.
Το νομικό κενό
Τα θαλάσσια πάρκα που ανακοίνωσε η τουρκική κυβέρνηση στερούνται παντελώς νομικής θεμελίωσης σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η Άγκυρα, η οποία αρνείται συστηματικά να υπογράψει τη Σύμβαση του 1982, επιχειρεί τώρα να οικειοποιηθεί τις διατάξεις της κατά το δοκούν, προκειμένου να θεμελιώσει δικαιώματα που δεν της ανήκουν. Η οριοθέτηση προστατευόμενων περιβαλλοντικών ζωνών σε θαλάσσιες περιοχές όπου δεν υφίσταται οριοθετημένη Υφαλοκρηπίδα ή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη μεταξύ γειτονικών κρατών είναι απολύτως παράνομη, όταν γίνεται μονομερώς και περιλαμβάνει περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Επιπλέον, η Τουρκία στερείται της απαραίτητης διεθνούς νομιμοποίησης διότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο Αιγαίο εμπίπτει στις αρμοδιότητες του παράκτιου κράτους, όπως αυτό ορίζεται από τους διεθνείς οργανισμούς και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει ήδη εντάξει τις θαλάσσιες περιοχές της στο δίκτυο Natura 2000 και ασκεί θεσμική κυριαρχία και δικαιοδοσία. Η τουρκική πρωτοβουλία δεν αποσκοπεί στη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, αλλά στη δημιουργία γκρίζων ζωνών διοικητικής δικαιοδοσίας. Πρόκειται για μια κλασική τακτική τετελεσμένων (fait accomplι), όπου η προστασία του περιβάλλοντος χρησιμοποιείται ως όχημα για την αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Η χρονική συγκυρία ανακοίνωσης των θαλάσσιων πάρκων συμπίπτει απόλυτα με την προετοιμασία της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης να καταθέσει νομοσχέδιο για τη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας». Πρόκειται για μια επικίνδυνη θεσμική εμπέδωση του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Η Αθήνα δεν μπορεί και διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να παραμένει παρατηρητής των εξελίξεων ούτε να καθησυχάζει πίσω από το αφήγημα των «ήρεμων νερών». Όπως διαμηνύουν σε όλους τους τόνους, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και πιο εμφατικά ο Γιώργος Γεραπετρίτης, το επόμενο χρονικό διάστημα επίκειται η λήψη συγκεκριμένων, αποφασιστικών διπλωματικών και επιχειρησιακών πρωτοβουλίων που θα ακυρώσουν τους τουρκικούς σχεδιασμούς στην πράξη.
Πρώτον, η ελληνική πλευρά οφείλει να επιταχύνει τη θεσμοθέτηση και την πλήρη ενεργοποίηση των δικών της Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο, όπως έχει ήδη εξαγγελθεί. Η άμεση κατάθεση της σχετικής νομοθεσίας και η έναρξη υλοποίησης των διαχειριστικών σχεδίων θα κατοχυρώσουν στην πράξη την ελληνική δικαιοδοσία.
Δεύτερον, απαιτείται η διεθνοποίηση της τουρκικής αυθαιρεσίας. Η Ελλάδα πρέπει να προσφύγει άμεσα στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), στο Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ζητώντας την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε οποιαδήποτε απόπειρα τουρκικής εμπλοκής σε ελληνικές θαλάσσιες ζώνες.
Παράλληλα, η Αθήνα πρέπει να προχωρήσει στην ολοκλήρωση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων και να συνεχίσει τις διαδικασίες για την επέκταση των χωρικών υδάτων όπου και όταν κριθεί εθνικά συμφέρον, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα ότι η ελληνική κυριαρχία δεν τελεί υπό διαπραγμάτευση.
Η επιχειρησιακή κλιμάκωση σε Λήμνο και Ρόδο
Ενώ η Άγκυρα φορά το «πράσινο» κοστούμι της περιβαλλοντικής ευαισθησίας, η πραγματικότητα στο πεδίο αποκαλύπτει τις αληθινές της προθέσεις. Όπως καταγράψαμε χθες, στο αναλυτικό ρεπορτάζ του enikos.gr, η τουρκική προκλητικότητα πάνω από το Αιγαίο έχει χτυπήσει κόκκινο. Οι τουρκικές παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου (ΕΕΧ) παρουσιάζουν δραματική αύξηση, με τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις να εστιάζουν τις παράνομες δραστηριότητές τους σε δύο νευραλγικούς άξονες: στην περιοχή μεταξύ Λήμνου και Λέσβου στο Βόρειο Αιγαίο, καθώς και ανατολικά της Ρόδου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Τα στοιχεία του ΓΕΕΘΑ είναι αμείλικτα και πιστοποιούν τη συστηματική τακτική αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας. Από την αρχή του έτους έως τα τέλη Αυγούστου έχουν καταγραφεί 479 παραβιάσεις, με τον μήνα Αύγουστο να καταγράφει αρνητικό ρεκόρ, με 183 παραβιάσεις του ΕΕΧ, οι 8 χθες Τρίτη 25 Αυγούστου από 2 drones. Η Τουρκία δεν χρησιμοποιεί πλέον μόνο συμβατικά μαχητικά F-16, αλλά κάνει ευρεία χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), όπως τα Akinci, καθώς και κατασκοπευτικών αεροσκαφών. Οι πτήσεις των τουρκικών drones ανάμεσα από τη Λήμνο και τη Λέσβο, αλλά και στα ανατολικά της Ρόδου, δεν είναι τυχαίες. Στοχεύουν στη δημιουργία μιας διαρκούς παρουσίας που αμφισβητεί το δικαίωμα της Ελλάδας στον έλεγχο του FIR Αθηνών και την κυριαρχία επί των νησιών της.
Oι κίνδυνοι ατυχήματος
Η κατάσταση στους αιθέρες παίρνει συχνά επικίνδυνες διαστάσεις. Η παρουσία οπλισμένων τουρκικών F-16 οδηγεί σε «άγριες» εμπλοκές και αερομαχίες με τα ελληνικά μαχητικά. Τα «γαλάζια φτερά» της Πολεμικής Αεροπορίας απογειώνονται ακαριαία από τις μοίρες αναχαίτισης, εγκλωβίζοντας τα τουρκικά αεροσκάφη στα σκοπευτικά τους. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν έμπειροι αεροπόροι, οι πτήσεις σε υπερηχητικές ταχύτητες, οι επικίνδυνοι ελιγμοί και τα συνεχή «κλειδώματα» φέρνουν ανθρώπους και μηχανές στα όριά τους. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον διαρκούς έντασης, το ενδεχόμενο ενός ατυχήματος αυξάνεται δραματικά, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την περιφερειακή σταθερότητα.
Η τακτική αυτή αποδεικνύει ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τις παραβιάσεις του ΕΕΧ ως συμπληρωματικό εργαλείο πίεσης δίπλα στα θαλάσσια πάρκα και τη «Γαλάζια Πατρίδα». Πρόκειται για μια ολιστική στρατηγική εξαναγκασμού. Κάτι που αναγκάζει την Ελλάδα οφείλει να διατηρήσει την επιχειρησιακή της ετοιμότητα στο υψηλότερο επίπεδο, διαμηνύοντας ταυτόχρονα προς κάθε κατεύθυνση ότι η προστασία της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εθνική υποχρέωση.