Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Ρωσία επιχείρησε να επηρεάσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για το Brexit το 2016, αξιοποιώντας μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ψεύτικους λογαριασμούς και τηλεοπτικά δίκτυα, επιβεβαίωσε ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας MI5.
- Ωστόσο, ο επικεφαλής της MI5 ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως οι ενέργειες του Κρεμλίνου επηρέασαν ουσιαστικά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
- Ο επικεφαλής της MI5 προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα ενδέχεται να προσφέρει στο Κρεμλίνο μια απροσδόκητη επικοινωνιακή επιτυχία.
Η Ρωσία επιχείρησε να επηρεάσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για το Brexit το 2016, αξιοποιώντας μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ψεύτικους λογαριασμούς και τηλεοπτικά δίκτυα, επιβεβαίωσε την Τρίτη ο επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας MI5, Κεν ΜακΚάλουμ. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν πως οι ενέργειες του Κρεμλίνου επηρέασαν ουσιαστικά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, προειδοποιώντας μάλιστα ότι η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα μπορεί να εξυπηρετεί τη ρωσική προπαγάνδα.
Σύμφωνα με τον Guardian, ο επικεφαλής της MI5 επιβεβαίωσε ότι η Μόσχα είχε επιχειρήσει να παρέμβει στη διαδικασία του βρετανικού δημοψηφίσματος, κατά την ετήσια ενημέρωσή του για τις απειλές που αντιμετωπίζει το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι δηλώσεις του έρχονται μετά τις τοποθετήσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ, ο οποίος επανέφερε τις προηγούμενες ημέρες το ζήτημα της ρωσικής ανάμειξης στο Brexit.
Ο ΜακΚάλουμ συμφώνησε ότι υπήρξαν προσπάθειες επηρεασμού της κοινής γνώμης, υπογράμμισε όμως ότι πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στις προθέσεις της Μόσχας και στο πραγματικό αποτέλεσμα των ενεργειών της.
Ο ρόλος των RT και Sputnik – Η εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Όπως εξήγησε ο επικεφαλής της MI5, τα ρωσικά αγγλόφωνα μέσα RT και Sputnik ανέπτυξαν έντονη δραστηριότητα την περίοδο του δημοψηφίσματος, προβάλλοντας δημοσιεύματα με σαφή αντιμεταναστευτική και αντιευρωπαϊκή κατεύθυνση.
Παράλληλα, υπήρξε και μια δεύτερη προσπάθεια παρέμβασης μέσω διαδικτυακών τρολ.
Συγκεκριμένα, ένας απροσδιόριστος αριθμός ψεύτικων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως στην πλατφόρμα που σήμερα ονομάζεται X, επιχείρησε να επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση και το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΜακΚάλουμ, καμία από τις δύο μεθόδους δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα εξελιγμένη ή επιτυχημένη.
Ο ίδιος επέμεινε ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που μια ξένη δύναμη επιχείρησε να πετύχει και σε εκείνο που τελικά κατάφερε.
Οι συγκεκριμένες μορφές παρέμβασης είχαν καταγραφεί και σε έρευνες που δημοσιεύτηκαν μετά το δημοψήφισμα.
Η οργάνωση ψηφιακών εκστρατειών 89up είχε διαπιστώσει ότι τα RT και Sputnik δημοσίευσαν 261 άρθρα, κυρίως παραπλανητικού περιεχομένου, αναδεικνύοντας τη μετανάστευση και άλλα θέματα που ενίσχυαν την αντίθεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με την έρευνα, τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα συγκέντρωσαν συνολικά 134 εκατομμύρια δυνητικές εμφανίσεις σελίδων.
Άλλες μελέτες εντόπισαν λογαριασμούς που συνδέονταν με το ρωσικό κράτος και δημοσίευαν αναρτήσεις σχετικές με το δημοψήφισμα.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για τον αριθμό αυτών των λογαριασμών παρουσίαζαν τεράστιες αποκλίσεις, από μόλις 54 έως και 150.000.
Η δήλωση Μπέρναμ που αναζωπύρωσε τη συζήτηση
Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο την Κυριακή (11/10), όταν ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, αναφέρθηκε στη ρωσική παρέμβαση κατά τη διάρκεια συνέντευξής του σε podcast.
«Όταν έφτασα στην Ντάουνινγκ Στριτ, έθεσα το ερώτημα: Υπήρξε ρωσική παρέμβαση στο δημοψήφισμα του 2016; Και έλαβα μια ξεκάθαρη απάντηση ότι ναι, υπήρξε», δήλωσε.
Η τοποθέτησή του προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με το εάν ο Βρετανός πρωθυπουργός είχε λάβει νέες απόρρητες πληροφορίες για την υπόθεση.
Ωστόσο, μία ημέρα αργότερα, όταν οι Συντηρητικοί τον κάλεσαν να διευκρινίσει εάν θεωρούσε παράνομο ή μη νομιμοποιημένο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, ο Μπέρναμ υιοθέτησε πιο συγκρατημένη στάση.
Κατά την παρέμβασή του στη Βουλή των Κοινοτήτων δεν παρουσίασε πρόσθετα στοιχεία.
Την Τρίτη, η Ντάουνινγκ Στριτ ανέφερε ότι έχει επιβεβαιωθεί ρωσική παρέμβαση στις βρετανικές γενικές εκλογές του 2019 και χαρακτήρισε αδιανόητο το ενδεχόμενο να μην είχε επιχειρηθεί ανάλογη παρέμβαση το 2016.
Ωστόσο, εκπρόσωπος του πρωθυπουργού διευκρίνισε ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν θεωρεί πως η ρωσική προσπάθεια ήταν επιτυχής στο δημοψήφισμα για το Brexit.
MI5: «Οι Ρώσοι θα πανηγυρίζουν αν συνεχίσουμε αυτή τη συζήτηση»
Ο επικεφαλής της MI5 προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα ενδέχεται να προσφέρει στο Κρεμλίνο μια απροσδόκητη επικοινωνιακή επιτυχία.
Όπως εξήγησε, η διαρκής αναπαραγωγή του θέματος μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι ρωσικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης είχαν πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από εκείνη που πραγματικά παρουσίασαν.
«Εξαρτάται από εμάς μέχρι ποιο σημείο θα επιτρέψουμε στους αντιπάλους μας να μας διχάσουν», τόνισε.
Μάλιστα, εξέφρασε την ανησυχία ότι η συνέχιση της δημόσιας συζήτησης θα μπορούσε να επιβραβεύσει, έστω και εκ των υστέρων, όσους συμμετείχαν στις απόπειρες διαδικτυακής παρέμβασης.
«Ανησυχώ λίγο ότι, αν συνεχίσουμε αυτή τη συζήτηση για μερικές ακόμη ημέρες, τα ρωσικά τρολ, που δεν φαίνεται να κατάφεραν και πολλά όλα αυτά τα χρόνια, θα ενθουσιαστούν που βρίσκονται ξανά στα πρωτοσέλιδα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι δηλώσεις του επικεφαλής της MI5 επιβεβαιώνουν, επομένως, την ύπαρξη ρωσικών επιχειρήσεων επηρεασμού κατά την περίοδο του Brexit, χωρίς όμως να τεκμηριώνουν ότι αυτές κατάφεραν να αλλάξουν την έκβαση της ιστορικής ψηφοφορίας.