Μια εξελιγμένη επιχείρηση λαθρεμπορίου, η οποία προμήθευε τη ρωσική στρατιωτική βιομηχανία με ευρωπαϊκή τεχνολογία διπλής χρήσης, εξαρθρώθηκε από τις γερμανικές αρχές στην πόλη Λίμπεκ.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Politico, στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο 39χρονος επιχειρηματίας Νικίτα Σ. (Nikita S.), ο οποίος συνελήφθη έξω από το ξενοδοχείο Radisson Blu Senator, έπειτα από μια τετραετή παρακολούθηση που αποκάλυψε πώς μια μεσαίου μεγέθους γερμανική εμπορική εταιρεία μετατράπηκε σε βραχίονα προμηθειών του Κρεμλίνου.
Η υπόθεση, η οποία βασίζεται σε δικαστικά έγγραφα που εξασφάλισε και εξέτασε η εφημερίδα Bild, φέρνει στο φως την αδυναμία των δυτικών κυρώσεων: κρίσιμα εξαρτήματα μπορούν ακόμα να αγοραστούν στην Ευρώπη και, κρυμμένα πίσω από τυπικές γραφειοκρατικές διαδικασίες, να ανακατευθυνθούν μέσω τρίτων χωρών, κυρίως της Τουρκίας, προς τη Ρωσία.
Το παιχνίδι με τις εταιρείες-βιτρίνες
Η γερμανική εταιρεία Global Trade, με έδρα το Λίμπεκ, εξήγαγε προπολεμικά απευθείας στη Ρωσία. Μετά την αυστηροποίηση των κυρώσεων, το μοντέλο άλλαξε για να κρυφτούν οι πραγματικοί Ρώσοι τελικοί χρήστες.
Στην κορυφή της δομής βρισκόταν η ρωσική εταιρεία Kolovrat (γνωστή και ως Siderius), στην οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ.
Ο Νικίτα Σ. ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος της Global Trade στα τέλη Μαρτίου 2022, λίγες εβδομάδες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Λειτουργούσε ως ο «συνδετικός κρίκος», καθώς εργαζόταν παράλληλα και για την Kolovrat στη Μόσχα.
Μάλιστα, υπάλληλοι της Kolovrat από τη Ρωσία συνδέονταν στους λογαριασμούς email της γερμανικής εταιρείας και, χρησιμοποιώντας ψευδώνυμα, προσποιούνταν το γερμανικό προσωπικό για να ζητούν προσφορές και να κάνουν παραγγελίες σε όλη την Ευρώπη.
Τα εμπορεύματα αφορούσαν μικροελεγκτές, ηλεκτρονικά εξαρτήματα, αισθητήρες, μετατροπείς, ρουλεμάν, παλμογράφους και άλλο εξοπλισμό μέτρησης.
Πρόκειται για αγαθά διπλής χρήσης (dual-use), τα οποία, αν και έχουν πολιτικές εφαρμογές, χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικά συστήματα.
Πολλές από τις αποστολές εντοπίστηκαν να καταλήγουν σε Ρώσους τελικούς χρήστες που συνδέονται με την άμυνα ή την πυρηνική έρευνα, όπως το VNIIA (Πανρωσικό Ινστιτούτο Αυτοματισμού), που συνδέεται με το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της Ρωσίας.
Η διαδρομή μέσω Τουρκίας και τα «αόρατα» μηνύματα
Όταν οι απευθείας εξαγωγές αποκλείστηκαν, το δίκτυο άρχισε να στέλνει τα εμπορεύματα μέσω Τουρκίας, με τη διαφορά μεταξύ της εξαγωγής από την ΕΕ και της εισαγωγής στη Ρωσία να είναι συχνά μόλις 5 έως 10 ημέρες.
Μια τουρκική εταιρεία, η MR Global, λειτουργούσε ως ο τυπικός παραλήπτης και διαμετακομιστικός κόμβος.
Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν και άλλες γερμανικές εταιρείες-βιτρίνες χωρίς πραγματικό προσωπικό, όπως η ER Industriebedarf GmbH (την οποία έτρεχε στα χαρτιά ο Eugen R., ένας Ρώσος υπήκοος που μιλούσε ελάχιστα γερμανικά) και η Amtech Solutions, που ιδρύθηκε τον Μάιο του 2025 από τον Daniel A. κατ’ εντολή του Νικίτα Σ. για μελλοντικές επιχειρήσεις.
Οι εσωτερικές επικοινωνίες που περιλαμβάνονται στη δικογραφία δείχνουν ότι η εξαπάτηση ήταν ρουτίνα.
«Κάν’ το να φαίνεται καθαρό. Πουθενά καμία ρωσική αναφορά», υπενθύμιζε ο Νικίτα Σ. σε έναν συνεργάτη του.
Σε μια οδηγία για logistics, ανέφερε: «Αφαιρέστε όλα τα έγγραφα από τα κουτιά πριν από την αποστολή».
Ενώ για τη διαδρομή που θα έπρεπε να ακολουθήσουν, σημειωνόταν πως «Χρειαζόμαστε διαφορετικό παραλήπτη — η Τουρκία κάνει δουλειά».
Το δίκτυο βασιζόταν σε λογιστές, υπαλλήλους logistics και διευθυντές πωλήσεων σε Γερμανία και Ρωσία. Ένα μήνυμα ήταν απόλυτα ξεκάθαρο για τον σκοπό τους: «Τα εμπορεύματα χρειάζονται σε μια χώρα υπό καθεστώς κυρώσεων».
Η κλίμακα της επιχείρησης ήταν τεράστια. Σε ένα υπολογιστικό φύλλο με τίτλο «Η λίστα παραγγελιών του Νικίτα» καταγράφονταν χιλιάδες συναλλαγές.
Η Ινές Πέτερσον, εκπρόσωπος της Ομοσπονδιακής Εισαγγελίας, δήλωσε στη γερμανική εφημερίδα πως «Η επιχείρηση διακίνησε περίπου 16.000 αποστολές αξίας άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ».
Στην υπόθεση εμπλέκεται και μια συνεργάτιδα του Νικίτα Σ. στη Μόσχα, η Όλγα Σ. (Olga S.), η οποία χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «helga.berezh@gmail.com» για να λαμβάνει φωτογραφίες εμπορευμάτων και δελτία παράδοσης.
Τα έγγραφα αποκαλύπτουν και ρομαντική σχέση μεταξύ τους, ωστόσο η ίδια αντιμετωπίζεται προς το παρόν ως μάρτυρας και δεν έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης εις βάρος της.
Η εμπλοκή των μυστικών υπηρεσιών (BND)
Η επιχείρηση λειτουργούσε ανενόχλητη μέχρι που διείσδυσε σε αυτήν η γερμανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών (BND), αποκτώντας πρόσβαση σε εσωτερικό υλικό της Kolovrat στη Μόσχα (παραγγελίες, τιμολόγια, αλληλογραφία).
Επειδή το υλικό της BND δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτόματα σε ποινικές διαδικασίες, η υπηρεσία διαβίβασε επίσημα τα ευρήματά της στους εισαγγελείς και τους τελωνειακούς ερευνητές, οι οποίοι στη συνέχεια διασταύρωσαν τα ευρωπαϊκά αρχεία εξαγωγών με τα ρωσικά αρχεία εισαγωγών.
Οι επικοινωνίες που κατέγραψε η BND ήταν σύντομες και περιεκτικές:
- «Στείλτε επιβεβαίωση όταν φτάσουν τα εμπορεύματα», έγραφε ένα μήνυμα.
- «Καταμερισμός πληρωμής — τα υπόλοιπα μετά την παράδοση», ανέφερε ένα άλλο.
- «Χρησιμοποιήστε τον ίδιο αριθμό αναφοράς», καθοδηγούσε ένα τρίτο.
Η έρευνα έδειξε ότι το σχέδιο δεν ήταν μεμονωμένο. Σύμφωνα με εκτίμηση της BND, μια άλλη ρωσική εταιρεία, η Rokem Services, προσπάθησε να αποκτήσει ελεγχόμενο εξοπλισμό από γερμανική εταιρεία μέσω της Global Trade, της Kolovrat και ενός τουρκικού δημόσιου φορέα.
«Ο εξοπλισμός εικάζεται ότι αφορά εξαρτήματα για εγκαταστάσεις αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, τα οποία μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, ιδιαίτερα σε πυρηνοκίνητα υποβρύχια», σημείωσε ένας ερευνητής της BND.
Συλλήψεις
Όταν ο Νικίτα Σ. επέστρεψε στη Γερμανία στις αρχές του 2026, οι αρχές κινήθηκαν γρήγορα και τον συνέλαβαν.
Παράλληλα, συνελήφθησαν οι Eugen R., Daniel A. και ένας άνδρας ονόματι Boris M., ο οποίος, αν και είχε αντικατασταθεί τυπικά από τη διεύθυνση της Global Trade το 2022, παρέμενε κεντρική φιγούρα στις καθημερινές λειτουργίες και στα τελωνειακά έγγραφα.
Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν αφορούν συστηματικές παραβιάσεις των ελέγχων εξαγωγών, μεγάλης κλίμακας καταστρατήγηση κυρώσεων και συμμετοχή σε εγκληματικό δίκτυο.
Ο γερμανικός νόμος περί εξωτερικού εμπορίου προβλέπει ποινές φυλάκισης έως και 10 ετών για σοβαρά αδικήματα. Οι δικηγόροι των υπόδικων, καθώς και οι εμπλεκόμενες εταιρείες, δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό.
Η Τζούλια Λίνερ, εκπρόσωπος της BND, αρνήθηκε να τοποθετηθεί, δηλώνοντας ότι η υπηρεσία «ποτέ δεν σχολιάζει δημόσια θέματα που αφορούν πιθανές πληροφορίες ή δραστηριότητες των υπηρεσιών ασφαλείας».
«Η καταπολέμηση της καταστρατήγησης των κυρώσεων μέσω εξαγωγών προς τη Ρωσία μέσω τρίτων χωρών αποτελεί ιδιαίτερο σημείο εστίασης μετά την αυστηροποίηση των κυρώσεων της ΕΕ μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022», δήλωσε η Ντάλια Μπέκερ, εκπρόσωπος των γερμανικών τελωνειακών αρχών.
«Σε αυτό το πλαίσιο, οι τελωνειακές αρχές συνεργάζονται στενά με εθνικές και διεθνείς αρχές και εταίρους για την ανταλλαγή πληροφοριών και την αποκάλυψη παραβιάσεων», κατέληξε.