Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, μεταβαίνει στη Μόσχα για να συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, έπειτα από αυτό που Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε «εποικοδομητικές» συνομιλίες με τον Βολόντιμιρ Ζελένσκι στο Όσλο.
- Ενώ παραμένει θολό το τοπίο σχετικά με πιθανούς περιορισμούς στο σύστημα Starshield, ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία λαμβάνει πάλι έγκαιρες προειδοποιήσεις για επικείμενες πυραυλικές επιθέσεις.
- Καθώς η ειρηνευτική διαδικασία παραμένει εγκλωβισμένη σε αδιέξοδο, το Κίεβο προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο σταδιακής αποστασιοποίησης των ΗΠΑ και ανάγκης να στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις και στην Ευρώπη.
Σε μια προσπάθεια να σπάσει το επικίνδυνο διπλωματικό αδιέξοδο και ενώ η κατάσταση στο μέτωπο παραμένει εξαιρετικά έκρυθμη, η αμερικανική πλευρά μεταφέρει το κέντρο των διαπραγματεύσεων στη Μόσχα, στον απόηχο των συνομιλιών της Νορβηγίας που αποσκοπούσαν στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ειρήνευσης στην Ουκρανία.
Οι συνομιλίες στο Όσλο και η αποστολή Γουίτκοφ
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, μεταβαίνει την Τετάρτη στη Μόσχα για να συναντηθεί με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, έπειτα από αυτό που Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε «εποικοδομητικές» συνομιλίες με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολόντιμιρ Ζελένσκι στο Όσλο.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, ο οποίος μίλησε στο Reuters υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, η ουκρανική πλευρά κατέθεσε νέες ιδέες και προτάσεις στις συνομιλίες. Στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν επίσης οι ηγέτες της Νορβηγίας και της Φινλανδίας, καθώς και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, με τους συμμετέχοντες να σημειώνουν «ουσιαστική πρόοδο» προς μια συντονισμένη προσέγγιση για την εμπλοκή της Ρωσίας.
Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι οι συζητήσεις κάλυψαν «κομβικά στοιχεία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ειρήνης», στα οποία περιλαμβάνονται οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, ένα μεταπολεμικό οικονομικό σχέδιο, καθώς και η ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Στόχος της αποστολής του Γουίτκοφ στη Μόσχα είναι να «δημιουργήσει μια διαδρομή προς άμεσες τριμερείς και ευρύτερες πολυμερείς διαπραγματεύσεις».
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους την Τρίτη, επανέλαβε την απαίτησή του για επίτευξη συμφωνίας.
«Η Ουκρανία πρέπει να θέλει να διευθετηθεί αυτός τον πόλεμο», είπε χαρακτηριστικά. «Ο Ζελένσκι πρέπει να έχει τη βούληση να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο, και αν δεν γίνει αυτό, τα πράγματα θα εξελιχθούν πολύ άσχημα», προειδοποίησε.
Θολό τοπίο με το Starshield
Παράλληλα, στο προσκήνιο παραμένει το ζήτημα των δορυφορικών επικοινωνιών. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal την Τρίτη, το οποίο επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές με γνώση του θέματος, ο Έλον Μασκ διέταξε την περασμένη εβδομάδα την επιβράδυνση της στρατιωτικής έκδοσης του δορυφορικού δικτύου Starlink της SpaceX, γνωστής ως Starshield, στην οποία βασίζεται η Ουκρανία για τις επικοινωνίες στο πεδίο των μαχών και τις επιχειρήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Οι περιορισμοί αυτοί παρακώλυσαν τόσο τις επιθετικές όσο και τις αμυντικές επιχειρήσεις των ουκρανικών drones.
Ωστόσο, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επέμεινε την Τρίτη ότι το Πεντάγωνο δεν είχε δώσει καμία οδηγία για αλλαγές στο Starshield. «Δεν έχουμε αποσύρει τίποτα. Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τη δική μας πλευρά. Δεν έχουμε εκδώσει καμία οδηγία ή κάτι παρόμοιο», δήλωσε ο Χέγκσεθ.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν ζήτησε κανέναν περιορισμό στο σύστημα. «Δεν ήμουν εγώ. Και δεν νομίζω ότι ήταν ο Έλον», είπε ο Τραμπ.
Πάντως, ο Έλον Μασκ είχε δηλώσει παλαιότερα ότι «οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή τη χρήση» των συστημάτων Starshield «αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, σε τελευταία ανάλυση, από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ».
Ο Μασκ, η SpaceX και ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκαν αμέσως σε αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.
Αδιέξοδο σε όλα τα επίπεδα
Στο πεδίο των διαπραγματεύσεων αλλά και στα μέτωπα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η ειρηνευτική διαδικασία μοιάζει εγκλωβισμένη σε ένα ιδιότυπο αδιέξοδο.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, η κατάσταση θυμίζει δύο παράλληλες θεατρικές παραστάσεις που ανεβαίνουν ταυτόχρονα, διεκδικώντας την προσοχή ενός και μοναδικού θεατή: του Αμερικανού Προέδρου.
Στη μία σκηνή, το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του παλεύουν να μετατρέψουν τις πιέσεις, τις απαιτήσεις και τις τελεσίγραφες αναφορές της διοίκησης Τραμπ σε ένα βιώσιμο ειρηνευτικό σχέδιο. Στην απέναντι σκηνή, το Κρεμλίνο δίνει τη δική του παράσταση: μέσω του απεσταλμένου του, Κίριλ Ντμίτριεφ, προβάλλει δελεαστικές επιχειρηματικές ευκαιρίες για να προσελκύσει τον Αμερικανό ηγέτη, την ώρα που ο ρωσικός στρατός συνεχίζει την αργή αλλά σταθερή προέλασή του στο πεδίο.
Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ κινούνται ανάμεσα στα δύο αυτά «σεναριακά μέτωπα», χωρίς όμως οι δύο πλευρές να συγκλίνουν.
Όταν ο Τραμπ μιλά για μια ειρηνευτική συμφωνία, προσκρούει σε μια θεμελιώδη πραγματικότητα: για τη Μόσχα, η έννοια της ειρήνης ταυτίζεται απόλυτα με τη νίκη. Το Κρεμλίνο δεν κρύβει τις επιδιώξεις του, αξιώνοντας την πλήρη παράδοση του Ντονμπάς χωρίς περαιτέρω μάχες, την αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας, τη γραπτή δέσμευση για μη ένταξη στο ΝΑΤΟ, αλλά και την αλλαγή ηγεσίας στο Κίεβο — όρους παντελώς ανεφάρμοστους εν μέσω πολέμου.
Έτσι, το Κρεμλίνο έχει επικεντρώσει την τακτική του στο Ντονμπάς ως τον μοναδικό, άμεσα επιδιώξιμο διαπραγματευτικό του στόχο.
Η ζωή στις πόλεις του Ντονμπάς γίνεται καθημερινά αβίωτη. Ρωσικά drone στοχεύουν αδιάκοπα αμάχους στο Κραματόρσκ, ενώ το Σλαβιάνσκ, το Ντομπροπίλια και η Κοστιαντίνιβκα δέχονται συνεχείς βομβαρδισμούς με κατευθυνόμενες βόμβες.
Τη στρατηγική σημασία της περιοχής εξήγησε ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας και υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε συνέντευξή του στο Breitbart News. Όπως ανέφερε, η Ρωσία ελέγχει πλέον σχεδόν το σύνολο της περιφέρειας του Ντονέτσκ εκτός από ένα 11%, το οποίο οι Ουκρανοί περιγράφουν ως την «αμυντική γραμμή στην οποία έχουν οχυρωθεί».
«Υποστηρίζουν, και οι στρατιωτικοί στρατηγικοί αναλυτές λένε ότι αυτό είναι αλήθεια, πως πρόκειται για την τελευταία υπερασπίσιμη γραμμή… Από εκεί και πέρα, είναι μια ευθεία διαδρομή μέχρι το Κίεβο», δήλωσε.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος πρόσθεσε ότι, καθώς η Ρωσία δεν σημειώνει ουσιαστική προέλαση, έχει περάσει στην «πρόκληση εξαιρετικού πόνου στον λαό της Ουκρανίας μέσω επιθέσεων με drones και βαλλιστικούς πυραύλους, προσπαθώντας να καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές και τον ηλεκτρισμό τους», ενώ η Ουκρανία απαντά με πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια.
Αναγνωρίζοντας τις προσπάθειες των Γουίτκοφ και Κούσνερ, ο Ρούμπιο κατέληξε: «Θα θέλαμε να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά σε τελευταία ανάλυση έχουμε και άλλες προτεραιότητες σε όλο τον κόσμο στις οποίες εστιάζουμε».
Παρά τη συγκρατημένη αυτή τοποθέτηση, ο Ρούμπιο είχε την Τρίτη τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας 45 λεπτών με τον Ζελένσκι.
Ωστόσο, η πραγματικότητα αποτυπώνει δύο εκ διαμέτρου αντίθετες επιδιώξεις: η Ουκρανία αγωνίζεται για την επιβίωσή της, ενώ η Ρωσία επιζητεί τη νίκη, θεωρώντας ότι μπορεί να την πετύχει.
Αποκατάσταση των προειδοποιήσεων
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Όσλο, μετά τη δια ζώσης συνάντηση με τον Γουίτκοφ και τη διαδικτυακή συμμετοχή του Κούσνερ, ο Ζελένσκι εξέφρασε την ελπίδα να υπάρξει σύντομα θετική εξέλιξη από τον Ρούμπιο σχετικά με τα αμερικανικά συστήματα αεράμυνας Patriot και το Starlink.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η Ουκρανία λαμβάνει πάλι έγκαιρες προειδοποιήσεις για επικείμενες επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους — μια παροχή πληροφοριών που φαινόταν να έχει ανασταλεί την περασμένη εβδομάδα από τον Λευκό Οίκο.
«Τώρα λειτουργεί. Είναι σπουδαίο», δήλωσε ο Ζελένσκι, τονίζοντας ότι η αμερικανική αυτή κίνηση θα σώσει ανθρώπινες ζωές.
«Είναι πολύ σημαντικό για τον λαό μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες, τους πολίτες, επειδή μπορούμε να ακούσουμε πότε έρχονται οι βαλλιστικοί [πύραυλοι]. Είμαστε λοιπόν ευγνώμονες στην αμερικανική πλευρά».
Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και η στάση του Κιέβου
Η έντονη διπλωματική κινητικότητα εκτυλίσσεται σε ένα ιδιαίτερα θερμό πολιτικό κλίμα στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Η τακτική της διοίκησης Τραμπ -που περιέλαβε συμφωνίες για το ντίζελ, προτάσεις για ενεργειακή εκεχειρία, περιορισμούς στο Starshield, αναστολή ενημερώσεων για πυραυλικά πλήγματα και δημόσιες αμφισβητήσεις της ουκρανικής ηγεσίας- προκαλεί αντιδράσεις ακόμα και στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις, η ουκρανική πλευρά φαίνεται να προσαρμόζεται στην ιδέα μιας πιθανής σταδιακής αποστασιοποίησης των ΗΠΑ.
Το Κίεβο προετοιμάζεται ψυχολογικά και επιχειρησιακά για το ενδεχόμενο να στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις και στη βοήθεια της Ευρώπης, αναγνωρίζοντας ότι η εθνική επιβίωση προηγείται των ευμετάβλητων συμμαχιών, ενώ οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους να καλύψουν το κενό της αμερικανικής υποστήριξης.