Σε μια κρίσιμη δοκιμασία εισέρχεται η Γαλλία ενόψει του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, καθώς οι μαθητικές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν από τα σχολεία των παρισινών προαστίων έχουν εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας. Με τις μνήμες από τα βίαια επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου ακόμη νωπές, η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν ενισχύει δραστικά τα μέτρα ασφαλείας, ενώ μαθητές, φοιτητές, συνδικάτα και «κίτρινα γιλέκα» προετοιμάζονται για νέες συγκεντρώσεις.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στη γαλλική δημόσια συζήτηση δεν είναι μόνο πόσοι πολίτες θα επιστρέψουν στους δρόμους, αλλά και κατά πόσο ο φόβος νέων συγκρούσεων θα ανακόψει τη δυναμική ενός κινήματος που έχει ήδη προκαλέσει σοβαρούς πολιτικούς τριγμούς.
Σε ανάλυσή της, η Le Monde καταγράφει το δίλημμα των διαδηλωτών, αρκετοί από τους οποίους δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν, παρά την ανησυχία για την αστυνομική καταστολή και την επανάληψη των εκτεταμένων καταστροφών.
Από τις ελλείψεις καθηγητών σε μια πανεθνική εξέγερση
Η σπίθα άναψε στις 21 Σεπτεμβρίου, όταν μαθητές του λυκείου Saint-Exupéry, στην Κρετέιγ, διαμαρτυρήθηκαν για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών. Μέσα σε λίγες ημέρες, οι καταλήψεις και οι αποκλεισμοί σχολικών συγκροτημάτων εξαπλώθηκαν στα προάστια του Παρισιού και ακολούθως σε πολλές γαλλικές πόλεις.
Οι μαθητές διαμαρτύρονται για τα υπερφορτωμένα τμήματα, τις ελλείψεις προσωπικού, τις φθαρμένες σχολικές εγκαταστάσεις και τις εκπαιδευτικές ανισότητες. Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων βρίσκεται επίσης το Parcoursup, το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το οποίο πολλοί νέοι θεωρούν άδικο.
Σύμφωνα με προηγούμενη ανάλυση της Le Monde, η ιδιαιτερότητα του κινήματος είναι ότι δεν γεννήθηκε από την αντίδραση σε μία συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, αλλά από τη συσσωρευμένη απογοήτευση για τις συνθήκες εκπαίδευσης και τις αβέβαιες επαγγελματικές προοπτικές.
Αντίστοιχα, οι Mickaël Chelal και Ulysse Rabaté επισημαίνουν στο γαλλικό μέσο AOC ότι οι διαμαρτυρίες συνδυάζουν το αίτημα για ένα δικαιότερο εκπαιδευτικό σύστημα με την αντίδραση στην αστυνομική βία. Οι δύο αναλυτές υπογραμμίζουν την πολιτική αυτονομία των νέων, οι οποίοι οργανώνονται με βάση τις προσωπικές τους εμπειρίες και όχι αποκλειστικά μέσω παραδοσιακών πολιτικών οργανώσεων.
Το σοκ της 17ης Οκτωβρίου και οι 550.000 διαδηλωτές
Η κινητοποίηση του Σαββάτου 17 Οκτωβρίου αποτέλεσε σημείο καμπής. Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών, περίπου 550.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι διοργανωτές ανέβασαν τον αριθμό στις 800.000.
Ωστόσο, η μαζική συμμετοχή επισκιάστηκε από βίαια επεισόδια, λεηλασίες καταστημάτων, εμπρησμούς και συγκρούσεις με την αστυνομία στο Παρίσι, στη Μασσαλία, στη Λυών και σε άλλες πόλεις.
Η κυβέρνηση κατηγόρησε ομάδες της άκρας Αριστεράς και ταραχοποιούς για τις καταστροφές, ενώ διαδηλωτές και οργανώσεις κατήγγειλαν τη χρήση υπέρμετρης αστυνομικής βίας, ακόμη και εναντίον ειρηνικών συγκεντρώσεων.
Στη Le Monde, άνθρωποι που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις περιγράφουν την απογοήτευσή τους για το γεγονός ότι οι εικόνες των καταστροφών επισκίασαν τα κοινωνικά αιτήματα. Άλλοι αναφέρουν πως η εμπειρία των δακρυγόνων και των αστυνομικών επεμβάσεων τους προκαλεί πλέον φόβο.
Μία εκπαιδευτικός από την Γκρενόμπλ, η οποία εξακολουθεί να είναι συγκλονισμένη από όσα έζησε, δηλώνει πάντως αποφασισμένη να συμμετάσχει τόσο στις διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου όσο και στις κινητοποιήσεις της 5ης Νοεμβρίου.
«Δεν μπορούμε να αφήσουμε τον φόβο να αποφασίσει», τονίζει.
Απαγορεύσεις διαδηλώσεων και κυκλοφορίας και κλειστά μουσεία
Η ένταση παραμένει υψηλή και την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Στο Παρίσι, μαθητές και φοιτητές συγκεντρώθηκαν κοντά στο νοσοκομείο Pitié-Salpêtrière, παρά την αρχική απαγόρευση της πορείας από την αστυνομία.
Διοικητικό δικαστήριο ανέτρεψε την αρχική απαγόρευση, ωστόσο οι Αρχές περιόρισαν τελικά την κινητοποίηση σε στατική συγκέντρωση, χωρίς να επιτρέψουν την προγραμματισμένη πορεία προς τους σιδηροδρομικούς σταθμούς Austerlitz και Gare de Lyon.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τη Le Monde, οι γαλλικές Αρχές ανακοινώνουν διαδοχικούς περιορισμούς για το Σαββατοκύριακο.
Στη Μασσαλία και στην ευρύτερη περιοχή του νομού Μπους-ντι-Ρον απαγορεύθηκαν όλες οι διαδηλώσεις για το Σάββατο, είτε είχαν δηλωθεί επίσημα είτε όχι. Αντίστοιχες απαγορεύσεις ανακοινώθηκαν για περιοχές του Μονπελιέ, της Νίκαιας, της Αβινιόν και άλλων πόλεων.
Στο Παρίσι παρατείνεται έως το πρωί της Δευτέρας η νυχτερινή απαγόρευση κυκλοφορίας, από τις 23:00 έως τις 06:00, σε συγκεκριμένες περιοχές γύρω από την πλατεία Δημοκρατίας και το εμπορικό συγκρότημα Les Halles.
Παράλληλα, το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι το Λούβρο, το Μουσείο Ορσέ, το Μουσείο Πικάσο και το Grand Palais θα παραμείνουν κλειστά το Σάββατο, εξαιτίας των προγραμματισμένων κινητοποιήσεων.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει επίσης εκτεταμένη ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας, με τη συμμετοχή ειδικών αστυνομικών μονάδων και τη δυνατότητα αξιοποίησης τεθωρακισμένων οχημάτων και στρατιωτικών δυνάμεων για την προστασία ευαίσθητων σημείων.
Το μεγάλο στοίχημα της 24ης Οκτωβρίου
Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού έχει οριστεί για το Σάββατο 24 Οκτωβρίου.
Οι φοιτητικές οργανώσεις UNEF, Union étudiante και FAGE έχουν απευθύνει κάλεσμα για κινητοποιήσεις, ενώ στις διαμαρτυρίες αναμένεται να συμμετάσχουν συνδικαλιστικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων η CGT, και ομάδες των «κίτρινων γιλέκων».
Η σύγκλιση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων αποτελεί ενδεχομένως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της νέας φάσης του κινήματος.
Τα αρχικά αιτήματα για περισσότερους καθηγητές και καλύτερες σχολικές εγκαταστάσεις έχουν συνδεθεί με την ακρίβεια, τους χαμηλούς μισθούς, την αγοραστική δύναμη και τη γενικότερη αμφισβήτηση της κυβερνητικής πολιτικής.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας επιπλέον παράγοντας: οι φθινοπωρινές σχολικές διακοπές.
Όπως σημειώνει η Le Monde, οι μαθητικές οργανώσεις προσπαθούν να διατηρήσουν τη δυναμική μέχρι την επιστροφή στα σχολεία, στις 2 Νοεμβρίου. Ορισμένοι μαθητές προτείνουν τοπικές δράσεις στα προάστια και πρωτοβουλίες σύνδεσης με τους εργαζομένους, ώστε να μην εξασθενήσει η κινητοποίηση στο διάστημα αυτό.
Η 24η Οκτωβρίου αναμένεται, επομένως, να λειτουργήσει ως δοκιμασία τόσο για την αντοχή του κινήματος όσο και για την ικανότητα των διοργανωτών να διατηρήσουν τον ειρηνικό χαρακτήρα των συγκεντρώσεων.
Ο Μακρόν μπροστά σε ένα πολιτικό αδιέξοδο
Για την κυβέρνηση Μακρόν, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αποτροπή νέων επεισοδίων.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί βρίσκεται αντιμέτωπος με την πίεση των συνδικάτων, τα οποία υποστηρίζουν ότι δεν έχουν λάβει ουσιαστικές απαντήσεις στα αιτήματά τους, αλλά και με τις επικρίσεις της αντιπολίτευσης για τη διαχείριση της κρίσης.
Η Αριστερά κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επικεντρώνεται στην καταστολή αντί να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές αιτίες της δυσαρέσκειας. Αντίθετα, η Δεξιά και η ακροδεξιά δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην αποκατάσταση της δημόσιας τάξης, κατηγορώντας την άκρα Αριστερά ότι υποδαυλίζει την ένταση.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η πολιτική αντιπαράθεση ενέχει τον κίνδυνο να παραμεριστούν οι πραγματικές διεκδικήσεις των μαθητών, από τις οποίες ξεκίνησε η κρίση.
Με τη Γαλλία να πλησιάζει τις προεδρικές εκλογές του 2027, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας ασφάλειας και στη διαφύλαξη του δικαιώματος στη διαδήλωση.
Το Σάββατο θα αποτελέσει το επόμενο κρίσιμο τεστ. Εάν οι διαδηλώσεις διατηρήσουν τη μαζικότητά τους, παρά τις απαγορεύσεις και τις σχολικές διακοπές, η κοινωνική κρίση ενδέχεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάθος. Εάν, αντίθετα, επικρατήσουν ο φόβος και η απογοήτευση, η κυβέρνηση μπορεί να κερδίσει χρόνο, χωρίς όμως να έχει αντιμετωπίσει τις αιτίες που έβγαλαν τους μαθητές στους δρόμους.
