Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η κυβέρνηση προωθεί επτά παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος των 240 δισ. ευρώ, με στόχο τη ρύθμιση οφειλών προς Εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες και servicers, καθώς και την ενίσχυση της προστασίας για την πρώτη κατοικία.
- Οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ έως 31/12/2023 μπορούν να ρυθμιστούν σε έως 72 δόσεις, ενώ ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός διευρύνεται για οφειλές άνω των 5.000 ευρώ, προσφέροντας έως 240 δόσεις.
- Ο εξωδικαστικός μηχανισμός θα προσφέρει προστασία πρώτης κατοικίας από 21/9/2026, επιτρέποντας διαχωρισμό της από την υπόλοιπη περιουσία. Παράλληλα, αυξάνεται το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων στα 1.600 ευρώ.
Η κυβέρνηση προωθεί επτά παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος των 240 δισ. ευρώ, με στόχο τη ρύθμιση οφειλών προς την Εφορία, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες και τους servicers, καθώς και την ενίσχυση της προστασίας για την πρώτη κατοικία και τις τραπεζικές καταθέσεις.
Τα μέτρα ενσωματώθηκαν στο πολυνομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟ, το οποίο, μετά τη διαβούλευση, κατατέθηκε στη Βουλή προς συζήτηση και ψήφιση. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά από τις αρχές Ιουλίου και αφορούν τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες.
Το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα διαμορφώνεται περίπου στο 95% του ΑΕΠ, επίπεδο χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος ανέρχεται στο 121% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η πορεία του εξακολουθεί να απασχολεί την κυβέρνηση. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το να είμαστε σε καλύτερο σημείο από την υπόλοιπη Ευρώπη… δεν πάει να πει ότι δεν θα ασχοληθούμε με το ζήτημα».
Οι βασικές παρεμβάσεις είναι οι εξής
- Ρύθμιση έως 72 δόσεις για οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ
Οι οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, οι οποίες κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, μπορούν να ρυθμιστούν σε έως 72 δόσεις, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ο οφειλέτης θα υποβάλλει την αίτηση ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ η πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει έως τα μέσα Ιουλίου. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η εξόφληση ή η ρύθμιση των νεότερων υποχρεώσεων, δηλαδή εκείνων που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.
Το ελάχιστο ποσό της μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%.
Ο οφειλέτης πρέπει επίσης να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, εφόσον έχει λήξει η σχετική προθεσμία. Παράλληλα, δεν πρέπει να έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία και πρέπει να έχει τακτοποιήσει άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Όσο ο οφειλέτης τηρεί τη ρύθμιση, λαμβάνει φορολογική ενημερότητα, αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και αναστολή ποινικής δίωξης για χρέη προς το Δημόσιο.
- Εξωδικαστικός μηχανισμός για οφειλές άνω των 5.000 ευρώ
Το νέο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε φυσικά και νομικά πρόσωπα με οφειλές άνω των 5.000 ευρώ προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Μέχρι σήμερα, το όριο αφορούσε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ.
Μέσω του εξωδικαστικού, οι οφειλές μπορούν να αποπληρωθούν σε έως 240 μηνιαίες δόσεις, με σταθερό επιτόκιο 3%. Για χρέη προς τράπεζες και servicers, οι δόσεις μπορούν να φθάσουν έως τις 420, ενώ η τελική πρόταση αποπληρωμής προκύπτει αυτοματοποιημένα μέσω ειδικού αλγορίθμου της πλατφόρμας.
Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξετάζει τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη. Η διαδικασία λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, τις τραπεζικές καταθέσεις, τις λοιπές υποχρεώσεις και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.
Για τον λόγο αυτό, η ένταξη προϋποθέτει συναίνεση στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια αποπληρωμή, αλλά και σε μερική διαγραφή τόκων, προσαυξήσεων ή μέρους της βασικής οφειλής.
Η ρύθμιση θα ενεργοποιηθεί έναν μήνα μετά τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
- Προστασία πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού
Από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, ο εξωδικαστικός μηχανισμός θα δίνει τη δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη.
Ο οφειλέτης θα μπορεί να εξαιρεί την κατοικία του από τη διαδικασία ρευστοποίησης, να εξασφαλίζει «κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις, δηλαδή σε βάθος έως 35 ετών. Ως αντάλλαγμα, θα προβλέπεται η ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων του.
Το νέο πλαίσιο εισάγει στοχευμένες διαδικασίες για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Σε αντίθεση με το ισχύον καθεστώς, το οποίο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των οφειλών και της περιουσίας, η νέα διαδικασία εστιάζει στην αξία της πρώτης κατοικίας, χωρίς να συνυπολογίζει υποχρεωτικά το σύνολο της περιουσίας.
- Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων
Το φθινόπωρο αναμένεται να ενεργοποιηθεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο οικονομικός φορέας «Christofferson, Robb & Co, LLC» αναδείχθηκε Προσωρινός Ανάδοχος για τον Φορέα Ακινήτων.
Ο Προσωρινός Ανάδοχος θα προσκομίσει τα δικαιολογητικά κατακύρωσης. Εφόσον αυτά κριθούν πλήρη, θα κηρυχθεί Οριστικός Ανάδοχος και θα κληθεί να υπογράψει τη Σύμβαση Παραχώρησης, η οποία στη συνέχεια θα εισαχθεί στη Βουλή προς κύρωση.
Η διαδικασία αυτή αποτελεί το τελικό στάδιο για την επιλογή του στρατηγικού επενδυτή που θα αναλάβει τη διαχείριση του Φορέα. Ο Φορέας θα δώσει τη δυνατότητα σε περίπου 15.000 νοικοκυριά, τα οποία κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους σε πλειστηριασμό, να συνεχίσουν να μένουν σε αυτήν, καταβάλλοντας χαμηλό ενοίκιο.
Έως την πλήρη ενεργοποίηση του Φορέα, παραμένει σε ισχύ το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών. Το πρόγραμμα αναστέλλει άμεσα τη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας του οφειλέτη και παρέχει κρατική επιδότηση της δόσης του δανείου έως 210 ευρώ.
- Παράταση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο
Το πρόγραμμα προστασίας δανειοληπτών με δάνεια σε ελβετικό φράγκο παρατείνεται έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟ, περίπου 14.000 δανειολήπτες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν υποβάλει αίτηση ένταξης στο πρόγραμμα.
- Αύξηση του ακατάσχετου στα 1.600 ευρώ
Το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ για χρέη προς το Δημόσιο και τις τράπεζες.
Το όριο των 1.250 ευρώ παρέμενε αμετάβλητο από το 2015. Το νέο όριο των 1.600 ευρώ αντιστοιχεί σε αύξηση 28% και υπερβαίνει τον σωρευτικό πληθωρισμό της περιόδου, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 20,8%.
Το μέτρο προσαρμόζει την προστασία των τραπεζικών καταθέσεων στις σημερινές οικονομικές συνθήκες και στο αυξημένο κόστος διαβίωσης.
- Αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών
Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών θα μπορούν να τους αποδεσμεύουν, εφόσον καταβάλλουν το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίσουν το υπόλοιπο ποσό.
Η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται μία φορά και θα στοχεύει στη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών. Το μέτρο αφορά κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
Με τις επτά παρεμβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει νέο πλαίσιο διαχείρισης για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, την προστασία της πρώτης κατοικίας και τη λειτουργική ρευστότητα των οφειλετών. Η εφαρμογή των μέτρων θα καθοριστεί από τα χρονοδιαγράμματα ενεργοποίησης των επιμέρους ρυθμίσεων και από τη δυνατότητα των οφειλετών να ανταποκριθούν στους όρους ένταξης.
Focus Keyword: ιδιωτικό χρέος