Μικροσκοπικοί κόκκοι εξωγήινης σκόνης που βρέθηκαν θαμμένοι στα ιζήματα στον βυθό του ωκεανού μπορεί να παρέχουν στοιχεία για έναν κομήτη που εξερράγη στην ατμόσφαιρα της Γης πριν από περίπου 12.800 χρόνια.
Αυτό το υποθετικό γεγονός, γνωστό ως «Η Νεότερη Δρυάς», προτάθηκε για να εξηγήσει μια ξαφνική, 1.200 ετών περίοδο ταχείας ψύξης που οδήγησε σε συνθήκες παγετώνα, την ίδια στιγμή που το κλίμα της Γης παρουσίαζε τάσεις θέρμανσης.
Πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη πρόταση, για να το θέσουμε ήπια, με πολλούς επιστήμονες να την απορρίπτουν εντελώς, ενώ άλλοι παραμένουν πιο ανοιχτοί στην πιθανότητα αυτή.
Μία από τις κύριες αντιρρήσεις είναι ότι δεν έχει βρεθεί κανένας κρατήρας, όπως θα αναμενόταν από ένα τόσο κοσμοϊστορικό γεγονός… όμως τα στοιχεία μπορεί να είναι πολύ μικρότερα από έναν κρατήρα.
Ορισμένα από τα μεταλλικά σωματίδια σκόνης που εξήχθησαν από τους πυρήνες. Φωτογραφία: Moore et al., PLOS One, 2025
Μία αμφιλεγόμενη υπόθεση
Μία ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής τον γεωεπιστήμονα Christopher Moore, από το πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας, παρουσίασε νέα στοιχεία: τέσσερις πυρήνες ιζημάτων από τον Κόλπο Μπάφιν κοντά στη Γροιλανδία.
Πρόκειται για κυλίνδρους υλικού που έχουν ανασκαφεί κάθετα και διατηρούν στρώσεις ιζημάτων του βυθού της θάλασσας, οι οποίες έχουν αποτεθεί κατά τη διάρκεια πολλών χιλιετιών.
«Επιλέξαμε να αναλύσουμε θαλάσσιους πυρήνες από τον Κόλπο Μπάφιν για να προσδιορίσουμε αν οι ενδείξεις πρόσκρουσης της περιόδου της Νεότερης Δρυάδας που έχουν καταγραφεί σε δεκάδες χερσαία σημεία παγκοσμίως υπήρχαν και στους θαλάσσιους πυρήνες», εξηγεί ο Μουρ σε συνέντευξή του στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One.
«Τα σημεία ήταν σημαντικά γιατί βρίσκονταν σε μεγάλη απόσταση από πιθανή ανθρωπογενή [ανθρώπινη] ρύπανση, και στις περισσότερες περιπτώσεις, οι πυρήνες ήταν εξαιρετικά στρωματοποιημένοι, υποδεικνύοντας ότι τα δεδομένα που περιέχουν δεν έχουν επηρεαστεί πολύ».
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ραδιοάνθρακα για να προσδιορίσουν την ηλικία των στρωμάτων και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν μια τεχνική που ονομάζεται φασματομετρία μάζας χρονικής πτήσης με επαγωγικά συνδεδεμένο πλάσμα (ICP-TOF-MS) για να αναζητήσουν ενδείξεις σκόνης κομήτη στα στρώματα που εναποτέθηκαν κατά την περίοδο της ψύξης της Νεότερης Δρυάδας.
Τα αποτελέσματα της ανάλυσης
Αυτή η ανάλυση αποκάλυψε μικροσκοπικά σωματίδια μετάλλων με σύνθεση που ταιριάζει με κομήτη, όπως σίδηρο με χαμηλό οξυγόνο και υψηλή περιεκτικότητα σε νικέλιο, καθώς και μικροσφαιρίδια πλούσια σε σίδηρο και πυρίτιο.
Αυτά τα μικροσφαιρίδια, λένε οι ερευνητές, αποτελούνται κυρίως από υλικά της Γης, αλλά με μικρή πρόσμειξη υλικών του αντικειμένου πρόσκρουσης– πιθανώς από μια ατμοσφαιρική έκρηξη, καθώς ο κομήτης εξερράγη μετά την είσοδό του στην ατμόσφαιρα.
«Η στρώση ιζημάτων της Νεότερης Δρυάδας στους πυρήνες του Μπάφιν περιέχει πολλαπλά στοιχεία που συνάδουν με ένα γεγονός πρόσκρουσης. Μικροσφαιρίδια, στριμμένα και παραμορφωμένα μεταλλικά σωματίδια με χημική σύσταση που συνάδει με υλικό κομήτη ή μετεωρίτη, λιωμένο γυαλί και ανίχνευση νανοσωματιδίων βασικών στοιχείων (π.χ. πλατίνας και ιριδίου) υποδηλώνουν ένα γεγονός πρόσκρουσης», λέει ο Moore.
«Αυτά τα στοιχεία υποστηρίζονται από τα ευρήματα σε χερσαία σημεία σε πολλούς ηπείρους και στα δύο ημισφαίρια. Αυτή η εργασία βασίζεται σε άλλα ευρήματα που δείχνουν ότι το γεγονός της Νεότερης Δρυάδας ήταν πιθανότατα παγκόσμιας κλίμακας».
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να διευρύνουν την έκταση της έρευνάς τους, εξετάζοντας πυρήνες ιζημάτων και από άλλα σημεία ωκεανών ανά τον κόσμο.