Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Ο ΣΥΡΙΖΑ καταθέτει πρόταση νόμου για τον διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης, μέσω μηχανισμού άμεσης αναδιανομής με μείωση ΕΦΚ και φορολόγηση υπερκερδών διυλιστηρίων.
- Η πρόταση προβλέπει έκτακτη εισφορά 90% στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων του 2026, πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 2022–2025, προσαυξημένο κατά 20%.
- Ζητείται επίσης μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης από 28 σε 2,1 λεπτά το λίτρο, με το δυνητικό όφελος να φτάνει περίπου τα 321 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Πρόταση νόμου για τον διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης μέσα από μηχανισμό άμεσης αναδιανομής καταθέτει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Για την επίτευξη του διπλασιασμού του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει μηχανισμό άμεσης αναδιανομής που εστιάζει την μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ταυτόχρονα στην φορολόγηση των έκτακτων κερδών των διυλιστηρίων.
Η πρόταση προβλέπει:
- Έκτακτη εισφορά 90% στα υπερκέρδη των διυλιστηρίων του 2026, πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 2022–2025, προσαυξημένο κατά 20%.
- Διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης σε σχέση με πέρυσι, για τη χειμερινή περίοδο 2026–2027.
- Μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης από 28 σε 2,1 λεπτά το λίτρο. Με τον αναλογούντα ΦΠΑ, το δυνητικό όφελος φτάνει περίπου τα 321 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, εφόσον η μείωση περάσει πλήρως στον καταναλωτή.
- Μείωση του ΕΦΚ στην αμόλυβδη και στο πετρέλαιο κίνησης στα ευρωπαϊκά ελάχιστα επίπεδα, για έναν χρόνο, με δυνατότητα παράτασης.
- Τα έσοδα της εισφοράς κατευθύνονται κατά προτεραιότητα στο επίδομα θέρμανσης και στη χρηματοδότηση της μείωσης των φόρων στα καύσιμα.
Ακολουθεί το κείμενο της πρότασης νόμου
«Έκτακτη Εισφορά στα υπερκέρδη Διυλιστηρίων με διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης και μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης κατά 92,5% στο χαμηλότερο επίπεδο της Οδηγίας 96/2003. Μείωση ΕΦΚ της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης στο χαμηλότερο επιτρεπόμενο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης»
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Η νέα ενεργειακή κρίση αναδεικνύει μια βαθιά οικονομική και κοινωνική αντίφαση: ενώ τα ελληνικά νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσβάστακτες επιβαρύνσεις από τις υψηλές τιμές των καυσίμων και την έμμεση φορολογία, οι μεγάλοι όμιλοι διύλισης καταγράφουν εκρηκτική αύξηση της κερδοφορίας τους.
Ενώ οι πολίτες υφίστανται τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης, η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε αντίστοιχη έκτακτη φορολογική παρέμβαση για την αναδιανομή μέρους της υπερβάλλουσας κερδοφορίας των διυλιστηρίων. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα ενοποιημένα οικονομικά μεγέθη των ομίλων Motor Oil και HELLENiQ ENERGY, τα συνολικά κέρδη προ φόρων των δύο ομίλων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθαν σε 1,998 δισ. ευρώ, έναντι μόλις 209,74 εκατ. ευρώ κατά το αντίστοιχο εξάμηνο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 852,6% ή 1,788 δισ. ευρώ.
Η κερδοφορία προ φόρων του πρώτου εξαμήνου του 2026 υπερβαίνει κατά 394,4% την αντίστοιχη του 2021, κατά 267% εκείνη του 2023 και κατά 162,7% εκείνη του 2024. Επιπλέον, υπερβαίνει ακόμη και την ιδιαίτερα υψηλή κερδοφορία του πρώτου εξαμήνου του 2022, όταν τα συνολικά κέρδη προ φόρων των δύο ομίλων είχαν ανέλθει σε 1,975 δισ, εξέλιξη που το 2022 οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854, στη θέσπιση προσωρινής εισφοράς αλληλεγγύης επί των πλεοναζόντων κερδών επιχειρήσεων του τομέα των ορυκτών καυσίμων, αναγνωρίζοντας την ανάγκη αναδιανομής μέρους των έκτακτων κερδών για τη στήριξη των καταναλωτών και της οικονομίας.
Στο πλαίσιο της νέας ενεργειακής κρίσης έχει επανέλθει σε ευρωπαϊκό επίπεδο η συζήτηση για την επιβολή έκτακτης εισφοράς επί των υπερκερδών, με σχετική πρωτοβουλία έξι κρατών-μελών: της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Πορτογαλίας, της Αυστρίας, της Πολωνίας και της Ιταλίας. Οι υπουργοί Οικονομικών των έξι χωρών απέστειλαν νέα κοινή επιστολή στην Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ζητώντας να εγγραφεί το ζήτημα στην ημερήσια διάταξη της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών στις 18–19 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο. Ζήτησαν συγκεκριμένα να εξεταστούν η δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου φορολόγησης των έκτακτων κερδών, η δυνατότητα συμπερίληψης κερδών πολυεθνικών πετρελαϊκών επιχειρήσεων από δραστηριότητες στο εξωτερικό και η ολοκλήρωση ευρωπαϊκής έρευνας για τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων. Η ελληνική κυβέρνηση δεν αναζητά τέτοιες λύσεις και δεν προστίθεται στις δυνάμεις που δυναμικά διεκδικούν εκ νέου τη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων.
Η παρούσα Πρόταση Νόμου με το Άρθρο 1 προχωρά στην επιβολή έκτακτης εισφοράς επί του μέρους των κερδών του 2026 που υπερβαίνει το 120% του μέσου όρου των αντίστοιχων κερδών της περιόδου 2022–2025, ώστε να διασφαλιστεί ότι η έκτακτη φορολογική επιβάρυνση αφορά την υπερβάλλουσα κερδοφορία και όχι τη συνήθη επιχειρηματική δραστηριότητα. Τα έσοδα της έκτακτης εισφοράς προορίζονται για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ιδίως για την ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και τη δημοσιονομική αντιστάθμιση της απώλειας εσόδων από τη μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιμα. Με την υπόθεση ότι τα κέρδη προ φόρων του Α Εξαμήνου 2026 των διυλιστηρίων στην Ελλάδα θα διπλασιαστούν (από 1.998,02 € δις στο Α Εξάμηνο του 2026 σε 3.996,04 € δις το 2026) και με δεδομένο τον μέσο όρο των κερδών προ φόρων για τα έτη 2022-2025 προσαυξημένο κατά 120% στα 2.001,09 δισ. €, από την έκτακτη εκτιμώνται έσοδα περί τα 1,795 δισ. €.
Με τις διατάξεις που προτείνονται τα εκτιμώμενα έσοδα από την εισφορά 90% επί των υπερκερδών των διυλιστηρίων του 2026 θα καταγραφούν, κατά το μέρος που αναλογεί στο έτος αυτό, στα έσοδα της Γενικής Κυβέρνησης του 2026, ακόμη και εάν η βεβαίωση και είσπραξή τους πραγματοποιηθεί το 2027, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του ESA 2010 και οι σχετικές οδηγίες της Eurostat [καθώς σύμφωνα με την αρχή της δεδουλευμένης βάσης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA 2010), όπως προβλέπεται στις παραγράφους 1.101 και 4.82 του Κανονισμού (ΕΕ) 549/2013, τα φορολογικά έσοδα καταγράφονται κατά τον χρόνο δημιουργίας της φορολογικής υποχρέωσης και όχι κατ’ ανάγκη κατά τον χρόνο είσπραξής τους].
Με τα παραπάνω δημόσια έσοδα θα επιδιωχθεί η αναλογικότερη κατανομή του κόστους της ενεργειακής κρίσης, η προστασία της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, η μείωση του κόστους των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.
Στο πλαίσιο αυτό με το Άρθρο 2 της παρούσας Πρότασης επιβάλλεται ο διπλασιασμός του επιδόματος θέρμανσης για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης κατά τη χειμερινή περίοδο 2026–2027. Η αύξηση αυτή είναι πάνω στην αύξηση κατά 30% που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση με κόστος στα 450 εκατομμύρια ευρώ.
Για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης κρίσης κρίνεται πλέον επιτακτική η ανάγκη μείωσης των συντελεστών του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στο χαμηλότερο επιτρεπόμενο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η επιβολή ανώτατου περιθωρίου κέρδους για τη δραστηριότητα της διύλισης πετρελαίου για ένα έτος με δυνατότητα παράτασης.
Ενώ ο Πρωθυπουργός επικαλείται ότι χρειάζεται ειδική έγκριση από την ΕΕ 11 κράτη για να προβεί σε προσωρινή μείωση του ΕΦΚ καυσίμων, 11 κράτη μέλη της ΕΕ ήδη έχουν προβεί σε μειώσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης ακρίβειας τιμών καυσίμων μετά την κρίση στο Ιράν: Κροατία, Ιταλία, Σουηδία, Ισπανία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Αυστρία και Σλοβενία έχουν μειώσει δραματικά τον ΕΦΚ καυσίμων τους από τον Μάρτιο, χωρίς κάποια ευρωπαϊκή έγκριση . Έγκριση πήραν η Κροατία και η Σουηδία που μείωσαν τους συντελεστές κάτω από το κατώτατο επίπεδο της ΟΔΗΓΊΑΣ 96/ 2003. Οι υπόλοιποι μείωσαν στα κατώτατα όρια της Οδηγίας και δεν απασχόλησαν την Κομισιόν.
Συνεπώς, για την άμεση ελάφρυνση των πολιτών και της οικονομικής δραστηριότητας με το Άρθρο 3 & 4 προτείνεται η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα στο χαμηλότερο επιτρεπόμενο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Οδηγία 96/ 2003) για 1 έτος με δυνατότητα παράτασης ενός ακόμη έτους. Οι συντελεστές ΕΦΚ διαμορφώνονται στα 421 ευρώ/1000 lt για την βενζίνη με μόλυβδο, στα 359 ευρώ /1000 lt για όλα τα είδη αμόλυβδης βενζίνης, στα 330 ευρώ/1000 lt για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης κινητήρων και στα 21 ευρώ/1000 για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Με τις νέες τιμές των συντελεστών επιτυγχάνονται οι κάτωθι ποσοστιαίες μειώσεις σε σχέση με τον τρέχοντα φόρο κατά:
● Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης κατά 92,5% στο πετρέλαιο θέρμανσης: Από τα 280€ ανά 1000 λίτρα, σε 21€ ανά 1000 λίτρα του ελάχιστου επιτρεπτού.
● Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης κατά 48,7% στην αμόλυβδη βενζίνη: Από 700€ ανά 1000 λίτρα, σε 359€ ανά 1000 λίτρα.
● Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης κατά 25% στο πετρέλαιο κίνησης : Από 440€ ανά 1000 λίτρα, σε 330€ ανά 1000 λίτρα.
● Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης κατά 38% στην βενζίνη με μόλυβδο: Από 681€ ανά 1000 λίτρα, σε 421€ ανά 1000 λίτρα.
Το ετήσιο κόστος του μέτρου της μείωσης των συντελεστών του ΕΦΚ στην παραπάνω βάση προσδιορίζεται στο -1,5893 δισ. € με προσδοκώμενα έσοδα λόγω μεταβολής της οριακής ελαστικότητας της ζήτησης τουλάχιστον στα 220 εκατομμύρια ευρώ.
Είναι γεγονός ότι η χώρα μας επί μακρόν παραμένει στις πρώτες θέσεις της τιμής αμόλυβδης βενζίνης στην Ευρώπη διαθέτοντας τον τρίτο μεγαλύτερο συντελεστή ΕΦΚ βενζίνης (0,7€/lt) στην ΕΕ, υπολειπομένη μόνο της Ολλανδίας (0,84€/lt) και της Φινλανδίας (0,722€/lt). Η Ελλάδα είναι μόνη πρώτη στην ΕΕ στο μηνιαίο κόστος βενζίνης ως προς τον μέσο μισθό.
Το 9,8% του μισθού των Ελλήνων πηγαίνει στη βενζίνη όταν στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 4,2%. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά γιατί η Ελλάδα – με τα τελευταία επίσημα στοιχεία του 2024– είναι 26η στην ΕΕ στον μέσο μισθό και 6η στη μέση λιανική τιμή βενζίνης (τελευταία μέση εβδομαδιαία τιμή 7/9/26: 2,093€/lt). Το βάρος στον μισθό των Ελλήνων είναι 2,3 φορές μεγαλύτερο από αυτό των Ευρωπαίων. Το 9,8% της Ελλάδας στο βάρος βενζίνης ως προς τον μισθό της εβδομάδας 7/9/2026, είναι το μεγαλύτερο της πενταετίας 2021-2025 οπότε κυμαίνονταν από 8% ως 9,2%.
Σε παρόμοια συμπεράσματα οδηγούμαστε όταν γίνονται οι ανάλογοι υπολογισμοί για το πετρέλαιο κίνησης και ιδίως για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου θέρμανσης, με τη μείωση του συντελεστή ΕΦΚ κατά 0,259€/ lt (Εφόσον η μείωση μετακυλιστεί πλήρως στη λιανική τιμή, η αντίστοιχη επίδραση μαζί με ΦΠΑ 24% ανέρχεται σε περίπου 0,321 ευρώ ανά λίτρο. Για αγορά 1.000 λίτρων το δυνητικό όφελος είναι περίπου 321 ευρώ, πριν από την πρόσθετη ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης) , τον διπλασιασμό του πετρελαίου θέρμανσης (που θα φέρει μέση όφελος 380€ ανά 1, 171 εκατομμύρια δικαιούχους), τη ήδη υπάρχουσα δέσμευση από πλευράς των προμηθευτών για μείωση της τιμής κατά 0,2€ ανά λίτρο καθώς και τον επιστάμενο έλεγχο της αγοράς για περιπτώσεις αισχροκέρδειας και απόκλισης από το μέσο περιθώριο κέρδους του ελληνικού και του Ευρωπαϊκού δείκτη περιθωρίου διύλισης στο πετρέλαιο θέρμανσης, το όφελος για τον καταναλωτή αναμένεται να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο επίπεδο κυβερνητικής παρέμβασης διαχρονικά.
Με την παρούσα Πρόταση Νόμου επιδιώκεται η δικαιότερη κατανομή του κόστους της ενεργειακής κρίσης. Αντί της διατήρησης υψηλών φορολογικών επιβαρύνσεων στα καύσιμα, προτείνεται η αξιοποίηση μέρους της έκτακτης κερδοφορίας των διυλιστηρίων για τον διπλασιασμό του επιδόματος πετρελαίου θέρμανσης και τη μείωση των συντελεστών ΕΦΚ στα κατώτατα επιτρεπόμενα ευρωπαϊκά επίπεδα. Στόχοι είναι η προστασία της αγοραστικής δύναμης, η μείωση του κόστους παραγωγής και μεταφορών και η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.