Καθώς οδεύουμε προς την ολοκλήρωση τεσσάρων εβδομάδων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διαμηνύει διαρκώς ότι το Ιράν είναι «απελπισμένο» να καταλήξει σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ, ωστόσο φέρεται να απάντησε επίσημα στο σχέδιο των 15 σημείων.
Οι μεσολαβητές, μεταξύ των οποίων και το Πακιστάν, μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών, συμπεριλαμβανομένου του αμερικανικού σχεδίου 15 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου.
Και οι δύο χώρες έχουν διατυπώσει τις δικές τους απαιτήσεις, οι οποίες, όπως υποστηρίζουν, πρέπει να ικανοποιηθούν πριν σταματήσουν οι εχθροπραξίες.
Η θέση των ΗΠΑ
Ο Τραμπ επιμένει σταθερά ότι η κυβέρνησή του διεξάγει θετικές και εποικοδομητικές συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους — κάτι που το Ιράν έχει αρνηθεί κατηγορηματικά. «Θέλουν τόσο πολύ να κλείσουν συμφωνία, αλλά φοβούνται να το πουν επειδή θα τους σκοτώσει ο ίδιος ο λαός τους», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει αποκαλύψει με ποιον συνομιλεί η Αμερική στο εσωτερικό του Ιράν. Και αν αυτές οι συνομιλίες όντως γίνονται, υπάρχει κάθε πιθανότητα οι ΗΠΑ να μην μιλάνε καν με τους σωστούς ανθρώπους, ή με εκείνους που έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν προτείνει ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός 15 σημείων, το οποίο έχει διαβιβαστεί στο Ιράν μέσω μεσαζόντων από το Πακιστάν.
Αν και το σχέδιο αυτό δεν έχει δημοσιοποιηθεί, σύμφωνα με πληροφορίες απαιτεί από το Ιράν:
- Να δεσμευτεί να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων και να θέσει εκτός λειτουργίας τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις
- Να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό του
- Να περιορίσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του
- Να σταματήσει τη χρηματοδότηση περιφερειακών παραστρατιωτικών ομάδων, όπως η Χεζμπολάχ στο Λίβανο και οι Χούτι στην Υεμένη, και
- Να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, ώστε να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
Σε αντάλλαγμα, ο πόλεμος θα τερματιζόταν και θα γινόταν άρση όλων των διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Το Ιράν αναγνώρισε ότι έλαβε την πρόταση, αλλά επιμένει ότι δεν διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ, γεγονός που εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος δημοσίευσε ένα σχόλιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Οι Ιρανοί διαπραγματευτές είναι πολύ διαφορετικοί και “παράξενοι”. Μας “ικετεύουν” να κάνουμε μια συμφωνία, κάτι που θα έπρεπε να κάνουν αφού έχουν καταστραφεί στρατιωτικά, χωρίς καμία πιθανότητα επιστροφής, και όμως δηλώνουν δημοσίως ότι απλώς “εξετάζουν την πρότασή μας”. ΛΑΘΟΣ!!!» ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Μάλιστα προειδοποίησε τους Ιρανούς διαπραγματευτές να «σοβαρευτούν σύντομα πριν είναι πολύ αργά», ενώ εξέφρασε τις αμφιβολίες του ως προς το αν θα επιτευχθεί συμφωνία. «Δεν ξέρω αν θα καταφέρουμε», είπε στο υπουργικό συμβούλιο την Πέμπτη.
«Είναι άθλιοι μαχητές, αλλά εξαιρετικοί διαπραγματευτές. Αυτοί ικετεύουν να κλείσουν συμφωνία. Όχι εγώ» είπε.
Τι θέλει το Ιράν;
Όπως αναφέρει το ABC News, το Ιράν απέρριψε εξ αρχής το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων, χαρακτηρίζοντάς το υπερβολικό, και γενικά αρνείται ότι βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επιβεβαίωσε ότι η ομάδα του έλαβε αντίγραφο της πρότασης της Ουάσιγκτον, μέσω του Πακιστάν.
«Τα μηνύματα που μεταφέρονται μέσω των φιλικών μας χωρών και η απάντησή μας με την αναφορά των θέσεών μας ή την έκδοση των απαραίτητων προειδοποιήσεων δεν ονομάζονται διαπραγμάτευση ή διάλογος», δήλωσε σε συνέντευξη στην κρατική τηλεόραση την Τετάρτη.
Βέβαια, το Πακιστάν και οι ΗΠΑ αναφέρουν ότι δεν έχουν λάβει ακόμη επίσημη απάντηση από το Ιράν σχετικά με την πρόταση της Ουάσιγκτον.
«Μονομερές και άδικο»
Ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η αρχική αντίδραση της χώρας ήταν ότι το σχέδιο δεν πληρούσε τις ελάχιστες προϋποθέσεις για να πετύχει, ότι ήταν «μονομερές και άδικο» και εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ωστόσο, σε απάντηση στο αμερικανικό σχέδιο, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν δημοσίευσαν τις δικές τους απαιτήσεις για τον τερματισμό του πολέμου, οι οποίες περιλαμβάνουν:
- Τερματισμό της «επιθετικότητας και των δολοφονιών»
- «Συγκεκριμένες» εγγυήσεις που θα αποτρέπουν την επανάληψη του πολέμου εναντίον του Ιράν.
- Αποζημίωση για τις ζημίες και αποκατάσταση.
- Τέλος του πολέμου κατά του Ιράν και κατά «όλων των ομάδων αντίστασης» σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, και
- Αναγνώριση της κυριαρχίας του Ιράν επί των Στενών του Ορμούζ.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει δεσμευτεί να συνεχίσει τον αγώνα, και μάλιστα να εντείνει περαιτέρω τις επιθέσεις του, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κλιμακώσουν επίσης τους βομβαρδισμούς.
Πόσο πιθανή είναι η επίτευξη συμφωνίας;
Υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των απαιτήσεων των ΗΠΑ και του Ιράν.
Σύμφωνα με αναλυτές, και οι δύο πλευρές προσπαθούν να προσεγγίσουν η μία την άλλη από θέσεις ακραίου σκληροπυρηνισμού, οι οποίες είναι πιθανό να μετριαστούν κατά τη διάρκεια τυχόν μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι πολλοί από τους στόχους των ΗΠΑ σχετικά με τα προγράμματα βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών θα είναι δύσκολο να επιτευχθούν.
Ενώ οι απαιτήσεις του Ιράν σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ θα είναι προβληματικές για τον Λευκό Οίκο, ο οποίος θα ήθελε να αποφύγει μελλοντικά ενδεχόμενα σενάρια εκβιασμού από το Ιράν.
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν αντίσταση από το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη προειδοποιήσει τον σύμμαχό του να μην συνάψει «κακή συμφωνία» με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Το Ισραήλ
Το Ισραήλ έχει σκιαγραφήσει μακροπρόθεσμα σχέδια για τη συνεχιζόμενη επίθεσή του στον Λίβανο και τον αγώνα κατά της μαχητικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, στην περιοχή.
Ισραηλινοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι, ακόμη και αν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί στο Ιράν, το Ισραήλ θα επιθυμεί να συνεχίσει τον πόλεμο του κατά της Χεζμπολάχ.
Επομένως, το αίτημα του Ιράν να σταματήσουν όλες οι επιθέσεις εναντίον των συμμάχων του ενδέχεται να αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για το Ισραήλ.
Ακόμη και η προοπτική διεξαγωγής διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι είναι εξαιρετικά καχύποπτη και δυσπιστεί απέναντι στην Ουάσιγκτον και τη διαδικασία διαπραγματεύσεων.
Δύο φορές υπό την κυβέρνηση Τραμπ, οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν ενώ ήταν σε εξέλιξη υψηλού επιπέδου διπλωματικές συνομιλίες, συμπεριλαμβανομένης της κυριολεκτικής ανατίναξης των συνομιλιών στα τέλη του περασμένου μήνα και της πυροδότησης του τρέχοντος πολέμου.
Τι έπεται
Υπάρχουν πληροφορίες ότι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι ενδέχεται να συναντηθούν τις επόμενες ημέρες στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, προκειμένου να χαράξουν μια πορεία για τον τερματισμό αυτής της σύγκρουσης.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, έγραψε στο X ότι το Πακιστάν είναι έτοιμο να «διευκολύνει ουσιαστικές και αποφασιστικές συνομιλίες» για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
I welcome Pakistan’s timely and constructive offer to host dialogue between the United States and Iran. I commend Prime Minister Shehbaz Sharif and the leaders of other friendly nations for stepping forward at a moment of acute regional danger, following the earlier commendable… pic.twitter.com/ObtNuey9OS
— Anwar Ibrahim (@anwaribrahim) March 25, 2026
Αν συμβεί αυτό, θα θεωρηθεί ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός — αλλά όχι απαραίτητα αρκετό για να εξασφαλίσει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου.
Μια άλλη πιθανότητα είναι μια σημαντική στρατιωτική κλιμάκωση.
Αυτή τη στιγμή, περίπου 5.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Μέση Ανατολή. Η Ουάσιγκτον δεν αποκαλύπτει αν αυτές οι δυνάμεις θα μπορούσαν να ηγηθούν μιας χερσαίας εισβολής στο Ιράν ή να επιχειρήσουν να καταλάβουν το κέντρο εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, το νησί Χαργκ.
Ο Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι αν το Ιράν δεν αποδεχτεί μια συμφωνία, θα «ξεσπάσει κόλαση». Το πρωί της Δευτέρας ο Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή παύση των προγραμματισμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά των ενεργειακών υποδομών του Ιράν και το βράδυ της Πέμπτης, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωστοποίησε ότι η παύση αυτή παρατείνεται για ακόμη 10 ημέρες, δηλαδή μέχρι τη Δευτέρα 6 Απριλίου.
Το Ιράν, με τη σειρά του, έχει υποσχεθεί να εντείνει τις επιθέσεις του εναντίον αμερικανικών στόχων και κρατών του Κόλπου, και απείλησε να ανοίξει ένα νέο μέτωπο με τη δική του παραστρατιωτική ομάδα, τους Χούθι, στη Υεμένη. Μάλιστα δημοσίευμα του ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων Tasnim ανάφερε ότι πάνω από 1 εκατ. μαχητές στο Ιράν έχουν τεθεί σε ετοιμότητα για πιθανή χερσαία σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Λόγω όλων αυτών των παραγόντων, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι μια εκεχειρία στη Μέση Ανατολή — αν και δεν είναι αδύνατη — μπορεί να είναι απίθανη βραχυπρόθεσμα.
