Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων την Τρίτη, μόλις μία ώρα πριν λήξει η προθεσμία του Ντόναλντ Τραμπ για κλιμάκωση των επιθέσεων, με την Τεχεράνη να συμφωνεί να ανοίξει προσωρινά τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian.
Το 10 σημείων σχέδιο του Ιράν
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, το Ιράν θα δεχτεί τον τερματισμό του πολέμου μόνο εφόσον οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες βάσει ενός σχεδίου ειρήνης 10 σημείων, το οποίο φέρεται να διαβιβάστηκε στον Λευκό Οίκο μέσω πακιστανικών διαμεσολαβητών.
Το σχέδιο περιλαμβάνει:
- Την άρση όλων των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν.
- Τη διατήρηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
- Την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή.
- Τον τερματισμό επιθέσεων κατά του Ιράν και των συμμάχων του.
- Την αποδέσμευση δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
- Ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα καθιστά τη συμφωνία δεσμευτική.
Στην περσική εκδοχή του σχεδίου περιλαμβάνεται και η «αποδοχή εμπλουτισμού» για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ωστόσο η φράση αυτή απουσιάζει από τις αγγλικές εκδοχές που διανεμήθηκαν σε δημοσιογράφους.
Τι σημαίνει για τα Στενά του Ορμούζ
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η διέλευση από τα Στενά θα επιτρέπεται υπό στρατιωτική διαχείριση του Ιράν, χωρίς να είναι σαφές αν αυτό σημαίνει πλήρη χαλάρωση του ελέγχου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο προβλέπει ότι Ιράν και Ομάν θα μπορούν να επιβάλλουν τέλος έως και 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο που διέρχεται από τα Στενά, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην ανοικοδόμηση.
Σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, η Τεχεράνη ενδέχεται να επιχειρήσει ξανά να κλείσει τα Στενά.
Θα το δεχτούν οι ΗΠΑ;
Οι μεγάλες διαφορές ανάμεσα στις απαιτήσεις των δύο πλευρών και τα όρια υποχωρήσεων αποτελούν μέχρι σήμερα εμπόδιο για μια διαρκή συμφωνία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απαίτηση του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, καθώς δεν είχε τέτοιον έλεγχο πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι δήλωσε στο CNN ότι «αν αυτή η συμφωνία δίνει στο Ιράν τον έλεγχο των Στενών, αυτό θα ήταν καταστροφικό για τον κόσμο».
Ο Τραμπ δεν έχει τοποθετηθεί άμεσα για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις, αλλά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν στη διαχείριση της κυκλοφορίας στα Στενά.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι «μέγιστες απαιτήσεις» του Ιράν δύσκολα θα γίνουν αποδεκτές, αλλά θα αποτελέσουν βάση διαπραγμάτευσης.
Ο ρόλος του Ισραήλ
Το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι το Ισραήλ στηρίζει την απόφαση των ΗΠΑ για αναστολή των επιθέσεων για δύο εβδομάδες, ωστόσο η εκεχειρία δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο.
Το Ισραήλ ζητά από την Τεχεράνη να ανοίξει άμεσα τα Στενά και να σταματήσει τις επιθέσεις κατά ΗΠΑ, Ισραήλ και χωρών της περιοχής.
Τι ακολουθεί
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, που διαμεσολάβησε για την εκεχειρία, ανακοίνωσε ότι κάλεσε αντιπροσωπείες Ιράν και ΗΠΑ σε συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή.
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει, ενώ ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο δια ζώσης συνομιλιών, χωρίς ακόμη να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Το παρασκήνιο πριν την εκεχειρία
Λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας Τραμπ, ο Σαρίφ ζήτησε παράταση δύο εβδομάδων για να δοθεί χρόνος στη διπλωματία, ενώ κάλεσε το Ιράν να ανοίξει προσωρινά τα Στενά.
Η Κίνα, βασικός εμπορικός εταίρος του Ιράν, φέρεται να άσκησε πίεση για επίτευξη εκεχειρίας.
Την ίδια ώρα, η δημοτικότητα του Τραμπ βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο και ανησυχεί για την αύξηση των τιμών καυσίμων.
