«Ας πω ότι κερδίσαμε». Αυτό είπε σε συγκέντρωση στο Κεντάκι στις 11 Μαρτίου. «Νομίζω ότι κερδίσαμε», είπε στο γκαζόν του Λευκού Οίκου στις 20 Μαρτίου. «Κερδίσαμε αυτόν τον πόλεμο. Ο πόλεμος κερδήθηκε», είπε στο Οβάλ Γραφείο στις 24 Μαρτίου. «Κερδίζουμε τόσο μεγάλα ποσά», τόνισε σε δείπνο για συγκέντρωση χρημάτων στις 25 Μαρτίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να διακηρύσσει τη νίκη του στο Ιράν. Αλλά το να το επαναλαμβάνει ξανά και ξανά δεν το καθιστά και γεγονός. Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιμένει ότι η στρατιωτική του εκστρατεία στη Μέση Ανατολή αποτελεί ιστορική επιτυχία, ο κόσμος προετοιμάζεται για μια σύγκρουση που συνεχίζει να παίρνει διαστάσεις και θα μπορούσε να προκαλέσει χάος στην παγκόσμια οικονομία.
Ο πόλεμος μετατρέπεται στην απόλυτη δοκιμασία μιας λειτουργικής αρχής που καθοδηγεί τον Τραμπ εδώ και δεκαετίες: να κατασκευάσει μια αφήγηση, να την παρουσιάσει ως αληθινή και να αναγκάζει συνεχώς τον κόσμο να υποταχθεί σε αυτήν, γράφει σε ανάλυσή του ο βρετανικός Guardian.
Έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό στις αίθουσες συνεδριάσεων του Τραμπ στο Μανχάταν, στα τηλεοπτικά ριάλιτι, ακόμη και στην καρδιά της εξουσίας στην Ουάσινγκτον.
Αλλά στο Ιράν, η “αλήθεια” του Τραμπ συγκρούεται με την πραγματική αλήθεια. Τα εργαλεία διαστρέβλωσης της πραγματικότητας που χρησιμοποιεί έχει προσκρούσει σε έναν τοίχο από τούβλα.
«Μην δημιουργείτε εμπόδια στη φαντασία σας»
Ο Τραμπ έχει ζήσει μία ζωή που τον γέμισε αυτοπεποίθηση. Μεγάλωσε σε ένα απομονωμένο προάστιο στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, όπου ο πατέρας του Φρεντ, ένας πλούσιος κατασκευαστής ακινήτων, λέγεται ότι τον δίδαξε να μην ζητά ποτέ συγγνώμη ούτε να δείχνει αδυναμία. Τις Κυριακές τις περνούσε σε μια εκκλησία όπου ο αρχιερέας ήταν ο Νόρμαν Βίνσεντ Πιλ, συγγραφέας του επιδραστικού μπεστ σέλερ «Η Δύναμη της Θετικής Σκέψης».
Οι οδηγίες του βιβλίου περιλαμβάνουν ρήσεις όπως: «Διατυπώστε και χαράξτε ανεξίτηλα στο μυαλό σας μια νοητική εικόνα του εαυτού σας ως επιτυχημένου. Κρατήστε αυτή την εικόνα επίμονα. Ποτέ μην την αφήσετε να ξεθωριάσει. Το μυαλό σας θα επιδιώξει να αναπτύξει την εικόνα… Μην δημιουργείτε εμπόδια στη φαντασία σας».
Η Γκουέντα Μπλερ, βιογράφος του Τραμπ, είπε:
«Όταν ήταν στο λύκειο, στη στρατιωτική ακαδημία, είχε ήδη πει στον συγκάτοικό του ότι ο στόχος του ήταν να γίνει διάσημος. Κατάλαβε ότι το να είσαι διασημότητα σε αφήνει να παραμορφώσεις την πραγματικότητα. Ο συγκάτοικός του περιέγραψε τον Τραμπ ξαπλωμένο στο κρεβάτι του στην εστία και να ανακοινώνει τα σχέδιά του να γίνει διάσημος.
«Κατάλαβα ότι αυτό ήταν το κλειδί και είχε δίκιο. Όσο μεγαλύτερος είσαι, τόσο περισσότεροι άνθρωποι έλκονται από αυτή τη φήμη και τόσο πιο πρόθυμοι είναι να παραβλέψουν τι πραγματικά συμβαίνει, επειδή μπορείς να τους πεις τι συμβαίνει».
Η προσέγγιση αυτή ωφέλησε τον Τραμπ καθώς ξεκίνησε την οικογενειακή επιχείρηση. Άνοιξε ξενοδοχεία και καζίνο και ήταν διαβόητος για την υπερβολή στις κατασκευές του. Διαφήμισε το Ταζ Μαχάλ του Τραμπ στο Ατλάντικ Σίτι ως το «όγδοο θαύμα του κόσμου» και υποσχέθηκε στις ρυθμιστικές αρχές και τους επενδυτές ότι θα ήταν μια εγγυημένη «αγελάδα μετρητών». Ένα χρόνο μετά το άνοιγμα, υπέβαλε αίτηση πτώχευσης.
Στην πραγματικότητα, οι επιχειρήσεις του Τραμπ χρεοκόπησαν έξι φορές, αν και ο ίδιος δεν κήρυξε ποτέ προσωπική πτώχευση. Εν τω μεταξύ, εδραίωσε τη φήμη του παρουσιάζοντας το ριάλιτι σόου The Apprentice, ενώ μπήκε στην πολιτική με το ψέμα ότι ο Μπαράκ Ομπάμα είχε γεννηθεί στο εξωτερικό. Οι ψευδείς ισχυρισμοί του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2016 – ότι το Μεξικό θα πλήρωνε για ένα τείχος στα σύνορα – δεν αποδείχθηκαν εμπόδιο για τη νίκη του.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Τραμπ έκανε περισσότερους από 30.000 ψευδείς και παραπλανητικούς ισχυρισμούς, σύμφωνα με καταμέτρηση της εφημερίδας Washington Post. Ξανά και ξανά, δημιούργησε τη δική του εναλλακτική πραγματικότητα. Η στρατηγική του ηττήθηκε όταν η Αμερική επλήγη από την πανδημία Covid-19 και εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι ήταν αναπόφευκτοι.
Η ήττα το 2020
Ο Τραμπ μπορεί να έχασε τις εκλογές του 2020μ ωστόσο συνέχισε να επιμένει, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ότι η ψηφοφορία ήταν «στημένη» εναντίον του. Εκατομμύρια υποστηρικτές του τον πιστεύουν. Όταν ένα πλήθος αυτών λεηλάτησε το Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021 σε μια προσπάθεια να ανατρέψει το αποτέλεσμα, Ο Τραμπ τους “βάφτιζε” πατριώτες ήρωες που συσπειρώνονταν για την υπεράσπιση της δημοκρατίας. Και τους έδωσε χάρη την πρώτη μέρα που επέστρεψε στην εξουσία.
Ο Τραμπ χρησιμοποιεί έναν ανεστραμμένο καθρέφτη της πραγματικότητας, παρουσιάζοντας τις ποινικές έρευνες εναντίον του ως κυνήγι μαγισσών και κατηγορώντας τους Δημοκρατικούς ότι εργαλειοποιούν το υπουργείο Δικαιοσύνης, ακόμη και όταν ο ίδιος διέταξε τον γενικό εισαγγελέα να ασκήσει διώξεις στους πολιτικούς του αντιπάλους.
Στελέχη μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, δικηγορικά γραφεία, εταιρείες μέσων ενημέρωσης και πανεπιστήμια έχουν παραδοθεί στις αφηγήσεις του.
Ο πόλεμος με το Ιράν
Πολλοί ξένοι ηγέτες έχουν επίσης ενστερνιστεί την εκδοχή του Τραμπ για τον κόσμο, επαινώντας την ηγεσία του στον πόλεμο της Ουκρανίας, κάνοντας παραχωρήσεις στους δασμούς ή συμφωνώντας ότι αξίζει το Νόμπελ Ειρήνης επειδή υποτίθεται ότι τερμάτισε επτά πολέμους.
Ένα μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, ο Τραμπ βρίσκεται σε μπελάδες. Έχει ήδη κοστίσει 13 ζωές Αμερικανών και δισεκατομμύρια δολάρια. Και υπάρχουν ελάχιστα σημάδια ότι το ιρανικό καθεστώς χάνει την κυριαρχία του. Αντ’ αυτού, όπως προέβλεψαν πολλοί παρατηρητές, η Τεχεράνη προκάλεσε μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση μπλοκάροντας το στενό του Ορμούζ. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος είναι ήδη αντιδημοφιλής στους Αμερικανούς ψηφοφόρους και μια χερσαία εισβολή θα ήταν ακόμη περισσότερο αντιδημοφιλής. Δεν υπάρχει προφανής στρατηγική εξόδου.
Συγχρόνως, είναι μια μάχη με θανάσιμες γεωπολιτικές συνέπειες. Ο Τζόελ Ρούμπιν, πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργός Εξωτερικών, υποστηρίζει ότι η πίστη του Τραμπ στη δική του πνευματική υπεροχή παρερμηνεύει τους μηχανισμούς του πολέμου. «Ο Τραμπ σαφώς πιστεύει πραγματικά στη δύναμη του νου να ελέγχει τα γεγονότα και να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα γεγονότα και διαμορφώνουν την πραγματικότητα», είπε ο Ρούμπιν.
«Το πρόβλημα με αυτό στην περίπτωση του πολέμου είναι ότι οι Ιρανοί δεν χρειάζεται να υποκύψουν σε αυτό. Υπάρχουν δοκιμασμένοι στο χρόνο τρόποι για να κερδίσουμε πολέμους και να τερματίσουμε πολέμους μέσω της βίας των όπλων ή της διπλωματίας που δεν έχουν καμία σχέση με το μυαλό και τη δύναμη της θέλησης και την επιθυμία μας, ότι η άλλη πλευρά θα κάνει ό,τι θέλουμε.».
Ο Λάρι Τζέικομπς, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, δήλωσε:
«Το Ιράν είναι το Βατερλό του Τραμπ. Αυτή είναι η κατάρριψη του μύθου του Ντόναλντ Τραμπ. Οι υποστηρικτές του επαινούν τα ένστικτά του και το αυτοσχεδιαστικό του στυλ, αλλά η άλλη ερμηνεία είναι ότι δεν ξέρει τι κάνει, ότι δεν έχει φροντίσει να διερευνήσει τις καταστροφικές συνέπειες των πράξεων του και έτσι βυθίζεται όλο και πιο βαθιά σε ένα τέλμα. Αυτό είναι σαφές σε όλους».
Ο Τζέικομπς πρόσθεσε:
«Είτε είσαι στρατιωτικός είτε πολιτικός αναλυτής, είτε είσαι στο Δημοκρατικό είτε στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα, υπάρχει μια πραγματικότητα εδώ. Για τον Τραμπ είναι η στιγμή της αλήθειας. Το είδος της φανταστικής ζωής που έζησε και επικαλέστηκε τις τελευταίες τέσσερις ή πέντε δεκαετίες έχει πλέον αποκαλυφθεί ως ένα θανατηφόρο δράμα. Θα κοστίσει τη ζωή σε τόσους πολλούς ανθρώπους. Θα καταστρέψει την οικονομία των ΗΠΑ και την περιφερειακή οικονομία. Θα υποβαθμίσει την Αμερική και τη θέση της στον κόσμο. Είναι μια φρικτή στιγμή».