Ανεβαίνει το θερμόμετρο της έντασης στην Αλβανία, με τα Τίρανα να παραμένουν στο επίκεντρο σφοδρών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Οι κινητοποιήσεις, που συνοδεύονται από εκτεταμένα επεισόδια, τραυματισμούς, συλλήψεις και υλικές ζημιές, έχουν ως κεντρικό αίτημα την παραίτηση του Έντι Ράμα. Για σήμερα προγραμματίζεται νέο μαζικό συλλαλητήριο, με διαδηλωτές να καταφθάνουν στην πρωτεύουσα από ολόκληρη τη χώρα.
Πεδίο μάχης το κέντρο των Τιράνων
Το Σάββατο ξέσπασαν μάχες σώμα με σώμα μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων καταστολής στο κέντρο των Τιράνων το Σάββατο, για πέμπτη διαδοχική ημέρα. Η χθεσινή κινητοποίηση διήρκεσε περίπου 11 ώρες, με τα επεισόδια να εκτυλίσσονται στην κεντρική λεωφόρο των Μαρτύρων του Έθνους, ανάμεσα στο γραφείο του πρωθυπουργού και το αλβανικό κοινοβούλιο.
Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων σημειώθηκαν πετροπόλεμος και εκτεταμένες ζημιές σε καταστήματα και δημόσια κτίρια. Παράλληλα, εκδηλώθηκε πυρκαγιά σε κτίριο όπου στεγάζονται το Ανώτατο Δικαστήριο της Αλβανίας και η Τράπεζα της Αλβανίας, ενώ καταγράφηκαν δεκάδες συλλήψεις και τραυματισμοί.
Συγκεκριμένα, διαδηλωτές, πολλοί εξ αυτών μαθητές λυκείου και φοιτητές, εκσφενδόνισαν πέτρες και βόμβες μολότοφ εναντίον των αστυνομικών δυνάμεων που είχαν στηθεί έξω από το Υπουργείο Παιδείας, που βρισκόταν υπό πολιορκία, όπως αναφέρει το BBC.
Η αστυνομία απάντησε με ρίψεις νερού και δακρυγόνα, διασκορπίζοντας τα πλήθη. Παράλληλα, υπάρχουν αναφορές ότι έγινε χρήση πλαστικών σφαιρών για πρώτη φορά.
Οι διαμαρτυρίες, οι οποίες ξεκίνησαν το καλοκαίρι, έχουν εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα, με αιτήματα για την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, στον απόηχο καταγγελιών για διαφθορά που συνδέονται με τη διακυβέρνησή του.
Πολλοί από τους διαδηλωτές στο κέντρο των Τιράνων φορούσαν αντιασφυξιογόνες μάσκες ή μάσκες προστασίας, ενώ εθελοντές μοίραζαν σύριγγες με φυσιολογικό ορό για τον καθαρισμό των ματιών, προκειμένου να ανακουφίσουν τον πόνο από τα δακρυγόνα.
Πολιορκία στο Πρωθυπουργικό Γραφείο
Το Σάββατο ακούγονταν συνεχώς εκρήξεις από βόμβες μολότοφ. Το απόγευμα, το επίκεντρο των διαδηλώσεων μετατοπίστηκε προς το γραφείο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα στην κεντρική λεωφόρο της πόλης.
Στο σημείο εκείνο, η προσέλευση του κόσμου ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, με τον κόσμο να είναι αισθητά περισσότερος σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες.
Οι αστυνομικές δυνάμεις δέχονταν βροχή από βράχους, πέτρες και φωτοβολίδες, απαντώντας με συνεχείς ρίψεις δακρυγόνων, κάποια από τα οποία έπεφταν στο πίσω μέρος του πλήθους, προκαλώντας πανικό. Εξοργισμένοι από τα χημικά, οι διαδηλωτές περίμεναν να καθαρίσει η ατμόσφαιρα και στη συνέχεια εξαπέλυαν νέες επιθέσεις.
Πυκνός μαύρος καπνός από ένα όχημα στις φλόγες και ο ήχος από τις σειρήνες των περιπολικών και των ασθενοφόρων κυριαρχούσαν στην ατμόσφαιρα ολόκληρο το απόγευμα. Με το που άρχισε να νυχτώνει, ειδικές αστυνομικές δυνάμεις κατέφθασαν στο σημείο για να συνδράμουν τις διμοιρίες των ΜΑΤ.
«Τώρα προσπαθούμε να κάνουμε επανάσταση»
Πολλοί άνθρωποι έχουν τραυματιστεί και από τις δύο πλευρές, 80 άτομα έχουν κατηγορηθεί μέχρι στιγμής για διατάραξη κοινής ειρήνης, ενώ εκατοντάδες άλλα έχουν συλληφθεί ή τελούν υπό έρευνα. Το κέντρο των Τιράνων θυμίζει όλο και περισσότερο εμπόλεμη ζώνη, καθώς είναι γεμάτο με σπασμένα γυαλιά και καμένα συντρίμμια.
Ο Τζορτζ, ένας 19χρονος φοιτητής ιατρικής που εργάζεται ως ηλεκτρολόγος για να χρηματοδοτεί τις σπουδές του, στεκόταν κοντά στο καμένο κτίριο του Υπουργείου Παιδείας, με ένα μαντήλι τυλιγμένο στο πρόσωπό του και προστατευτικά γυαλιά στα μάτια. Είναι ένας από τους χιλιάδες που συμμετέχουν στις όλο και πιο σφοδρές διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στις αρχές Ιουνίου.
Στα χέρια του κρατούσε σφιχτά δύο πέτρες, προορισμένες για την αστυνομία. Όταν ρωτήθηκε αν ανησυχεί μήπως τους τραυματίσει, δήλωσε: «Έχουμε κι εμείς μητέρες. Έχουμε κι εμείς οικογένεια. Ήμασταν ειρηνικοί για 135 ημέρες. Τώρα προσπαθούμε να κάνουμε όπως στη Γαλλία… προσπαθούμε να κάνουμε επανάσταση. Η κυβέρνησή μας δεν θέλει ειρήνη, γι’ αυτό χρησιμοποιούμε βία».
Πολλοί από τους διαδηλωτές ήταν ακόμη νεότεροι. Η Κλέα, 17 ετών, διανύει το πρώτο έτος των σπουδών της στο πανεπιστήμιο των Τιράνων. Η ίδια δήλωσε: «Όλοι οι φοιτητές απέχουν από τα μαθήματά τους και βγήκαν από τις σχολές για να παλέψουν για τα δικαιώματά μας». Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι ανάμεσα στους διαδηλωτές υπάρχουν προβοκάτορες που σπάνε καταστήματα και τράπεζες, προκειμένου να αμαυρώσουν το κίνημα.
Η οργή για το πολιτικό σύστημα και το σενάριο της αλλαγής
Ο Έντι Ράμα βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 13 χρόνια, έχοντας κυριαρχήσει στην πολιτική σκηνή της Αλβανίας, όπως ακριβώς έκανε για δεκαετίες και ο βασικός του αντίπαλος, Σαλί Μπερίσα, του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος.
Οι φοιτητές δηλώνουν αντίθετοι με «ολόκληρο το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα».
Ποια είναι όμως η εναλλακτική;
Ο Οσμάν Στάφα, διακεκριμένος δημοσιογράφος του καναλιού News24, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται και ως ακτιβιστής υπέρ της αλλαγής, πρότεινε μια «ουδέτερη, υπηρεσιακή κυβέρνηση μονοετούς θητείας, με στόχο τη διοργάνωση νέων εκλογών».
Η ειρωνεία για την ευρύτερη ευρωπαϊκή κοινότητα εν μέσω αυτού του νέου κύματος αναταραχών είναι ότι ο Ράμα χαίρει εδώ και καιρό της εκτίμησης της ΕΕ, στην οποία η Αλβανία φιλοδοξεί να ενταχθεί.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το πρωί του Σαββάτου, ο ίδιος κάλεσε τους Αλβανούς «να μην ξεχνούν ότι έχουμε καταφέρει εξαιρετικά πράγματα».
Παράλληλα, απέδωσε τις διαδηλώσεις στο αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα, καθώς και σε αυτό που αποκάλεσε «σκοτεινή ατζέντα ξένων δυνάμεων, που στόχο έχουν να ανακόψουν την πορεία μας» προς την ένταξη στην ΕΕ, την οποία έχει υποσχεθεί έως το 2030. Δεν κατονόμασε ποιους «ξένους δρώντες» είχε κατά νου.
Πολιτική πίεση στον Ράμα
«Οι πρόσφατες διαδηλώσεις έχουν πλήξει σοβαρά την προσεκτικά καλλιεργημένη εικόνα του Ράμα ως ενός χαρισματικού ηγέτη, ο οποίος οδηγεί τη χώρα του προς την ευημερία», αναφέρει το BBC.
Παράλληλα με τις διαμαρτυρίες, μια σειρά ερευνών από την ειδική εισαγγελική υπηρεσία απειλεί επίσης την εξουσία του. Η εισαγγελία, η οποία συγκροτήθηκε υπό την πίεση της ΕΕ και των ΗΠΑ το 2019, προχώρησε πρόσφατα στη σύλληψη της ισχυρής επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, Βλόρα Χισένι.
Η ίδια κατηγορείται ότι βοήθησε έναν επιφανή επιχειρηματία, πρώην κυβερνητικό στέλεχος και προσωπικό φίλο του Ράμα, τον Εργκίς Αγκάσι, να αποφύγει τη δικαιοσύνη. Ο 39χρονος τελεί υπό σύλληψη.
Ο Αγκάσι, μιλώντας μέσω του δικηγόρου του, αρνήθηκε τις κατηγορίες εναντίον του και δήλωσε ότι δεν έχει καμία σχέση με διαφθορά. Η Χισένι ανέφερε στους εισαγγελείς ότι επικοινώνησε με τον Αγκάσι στην προσπάθειά της να τον στρατολογήσει στις μυστικές υπηρεσίες.
Αρκετά αλβανικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν ότι ο ίδιος λειτουργούσε ως ενδιάμεσος μεταξύ του πρωθυπουργού και ομάδων οργανωμένου εγκλήματος. Ο Ράμα παραδέχθηκε ότι γνωρίζει τον Αγκάσι, αλλά αρνείται οποιαδήποτε γνώση παράνομων συναλλαγών.
«Ο Έντι Ράμα βρίσκεται εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο πυρά», δήλωσε στο BBC ο Λουτφί Ντερβίσι, πολιτικός αναλυτής και πανεπιστημιακός καθηγητής. «Είναι θύμα της ίδιας του της επιτυχίας. Συγκεντρώνοντας τόσο μεγάλη εξουσία στα χέρια του, κατέστησε τον εαυτό του τον μοναδικό υπεύθυνο στον οποίο ο λαός καταλογίζει τα παράπονά του».
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ράμα διατηρεί άνετη πλειοψηφία, με 83 από τις 140 έδρες στο αλβανικό Κοινοβούλιο. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές δεν είναι προγραμματισμένες πριν από το 2029.