Λέμε και ακούμε κάποιες φράσεις στις σχέσεις που, από την πρώτη στιγμή, φαίνονται τρυφερές και γεμάτες αγάπη. Στην επιφάνεια, μοιάζουν σαν να προσπαθούν να μας καθησυχάσουν και να μας δείξουν ότι όλα είναι καλά.
Ωστόσο, κάτω από αυτή την επιφανειακή στοργή, μπορεί να κρύβονται βαθύτερα προβλήματα που σταδιακά καταστρέφουν την εμπιστοσύνη και την οικειότητα μεταξύ των δύο ανθρώπων. Οι «υποδόριες» ανησυχητικές ενδείξεις σε μια σχέση είναι συχνά φράσεις ή συμπεριφορές που δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά ουσιαστικά μαρτυρούν κάτι πιο σοβαρό, κάτι που χρειάζεται προσοχή.
Αυτά τα μικρά σημάδια, που μπορεί να φαίνονται ασήμαντα ή αθώα την πρώτη φορά που τα παρατηρούμε, συχνά επαναλαμβάνονται και σταδιακά διαβρώνουν την αυθεντική σύνδεση που έχουμε με τον άλλο. Ενώ εμείς προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας ότι όλα είναι καλά και ότι «θα περάσει», το βάρος αυτών των ανεπίλυτων θεμάτων μπορεί να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη και να μας απομακρύνει συναισθηματικά από τον σύντροφό μας.
Είναι φράσεις που, αν δεν αναγνωριστούν, μπορεί να οδηγήσουν σε παραβίαση των ορίων και παραμέληση των αναγκών μας, οδηγώντας σε μια λανθασμένη αίσθηση «κανονικότητας» στην σχέση. Η σταδιακή άρνηση των πραγματικών προβλημάτων, η αποδοχή αυτών των φαινομενικά αθώων σημάτων, τελικά οδηγεί σε απομάκρυνση ή και στην αποδόμηση της σχέσης.
Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό να αναγνωρίζουμε αυτά τα σημάδια από νωρίς, να μιλάμε ανοιχτά για ό,τι μας απασχολεί και να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα βαθύτερα συναισθήματα του συντρόφου μας, παρά να μένουμε κολλημένοι στις επιφανειακές εκφράσεις.
Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί η σχέση να παραμείνει υγιής και αληθινή, χωρίς να αφήνουμε τις προειδοποιητικές ενδείξεις να ξεφεύγουν και να οδηγούν σε μεγαλύτερα προβλήματα.
7 ύπουλες φράσεις που μοιάζουν τρυφερές αλλά πρέπει να μας ανησυχούν
- “Το μόνο που θέλω, είναι να είσαι χαρούμενος/ – η”
- “Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/-η”
- “Αν με αγαπούσες πραγματικά, τότε θα…”
- “Λυπάμαι που νιώθεις έτσι”
- “Δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε”
- “Πολύ το σκέφτεσαι”
- “Δεν θυμάμαι να είπα κάτι τέτοιο”
“Το μόνο που θέλω, είναι να είσαι χαρούμενος/ – η”
Αυτή η φράση ακούγεται υπέροχη. Ποιος δεν θέλει ο σύντροφός του να είναι ευτυχισμένος; Αλλά όταν κάποιος την λέει συνεχώς χωρίς ποτέ να εκφράζει τις δικές του ανάγκες, κάτι δεν πάει καλά. Σχέδια για εξόδους, προορισμοί για διακοπές, ακόμα και σημαντικές αποφάσεις ζωής. Πάντα με την ίδια απάντηση.
Το πρόβλημα; Μια σχέση απαιτεί δύο ανθρώπους που συμμετέχουν πλήρως. Όταν το ένα άτομο συνεχώς υποχωρεί, στην πραγματικότητα δεν συμμετέχει πραγματικά, αλλά κρύβεται. Ίσως φοβάται την σύγκρουση. Ίσως δεν εμπιστεύεται τις δικές του επιθυμίες. Όπως και να έχει, καταλήγετε να βρίσκεστε σε μια σχέση με ένα φάντασμα.
Κάποιον που είναι παρών σωματικά, αλλά απών συναισθηματικά. Δώστε προσοχή όταν αυτή η φράση γίνει η συνήθης αντίδραση, αντί για ειλικρινή υποστήριξη.
“Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος/-η”
Αυτή η φράση «πονάει» γιατί μοιάζει με ενδιαφέρον. Αλλά στην πραγματικότητα είναι μια μορφή συναισθηματικής απονομιμοποίησης. Τα συναισθήματά σας είναι τα συναισθήματά σας. Δεν χρειάζεται να περάσουν το τεστ της λογικότητας κάποιου άλλου.
Όταν ένας σύντροφος απορρίπτει συχνά τα συναισθήματά σας ως «έντονα», σας εκπαιδεύει να αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας. Αρχίζετε να αμφισβητείτε κάθε αντίδραση. Αναρωτιέστε αν υπερβάλετε. Αναρωτιέστε αν το συναισθηματικό σας σύμπαν είναι «λάθος».
Ακολουθεί μια εικόνα υγιούς επικοινωνίας
• «Βλέπω ότι είσαι αναστατωμένος/η. Βοήθησέ με να καταλάβω τι νιώθεις.»
• «Δεν κατάλαβα ότι αυτό θα σε πλήγωνε. Μπορούμε να το συζητήσουμε;»
• «Καταλαβαίνω το συναισθήματά σου, ακόμα κι αν βλέπω τα πράγματα διαφορετικά.»
Η διαφορά είναι η αποδοχή έναντι της απόρριψης. Το ένα χτίζει σύνδεση, ενώ το άλλο, σιγά σιγά, καταστρέφει την εμπιστοσύνη στον εαυτό σας.
“Αν με αγαπούσες πραγματικά, τότε θα…”
Η χειραγώγηση μεταμφιεσμένη σε στοργή. Αυτή η φράση μετατρέπει την αγάπη σε μια συναλλαγή. Ένα τεστ που μπορείς να περάσεις ή να αποτύχεις. Η αγάπη γίνεται συνθήκη, μετρημένη από συγκεκριμένες ενέργειες παρά από αυθεντική σύνδεση.
Υπάρχουν άνθρωποι που καταλήγουν να χάνουν τον εαυτό τους σε αυτή τη δυναμική. Ξεκινώντας με μικρά αιτήματα που φαίνονται λογικά. Και μετά, σιγά σιγά, κλιμακώνονται.
«Αν με αγαπούσες πραγματικά, θα άφηνες το μάθημα γιόγκα για να περάσεις χρόνο μαζί μου.» «Αν με αγαπούσες πραγματικά, θα σταματούσες να μιλάς με εκείνον τον φίλο.» «Αν με αγαπούσες πραγματικά, θα μετακόμιζες στην άλλη άκρη της χώρας.»
Η αληθινή αγάπη δεν απαιτεί αποδείξεις μέσω θυσίας. Δεν ζητάει να στριμωχτείς για να χωρέσεις στις ανασφάλειες του άλλου.
“Λυπάμαι που νιώθεις έτσι”
Δεν όλες οι συγγνώμες είναι ίδιες. Αυτή η συγκεκριμένη φράση προσποιείται ότι είναι συγνώμη, ενώ στην πραγματικότητα δεν αναλαμβάνει καμία ευθύνη. Το άτομο δεν ζητά συγνώμη για τις πράξεις του.
Ζητεί συγνώμη για το γεγονός ότι εσύ έχεις συναισθήματα εξαιτίας των πράξεών του. Υπάρχει τεράστια διαφορά. Αυτή η φράση μεταφέρει το πρόβλημα από τη δική τους συμπεριφορά στη δική σου αντίδραση. Ξαφνικά, εσύ γίνεσαι το πρόβλημα για το ότι έχεις συναισθήματα, αντί να είναι εκείνοι υπεύθυνοι για τον πόνο που προκάλεσαν.
Μια γνήσια συγνώμη αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες πράξεις και την επίδρασή τους. «Συγγνώμη που ύψωσα τη φωνή μου. Ξέρω ότι σε στεναχώρησε.» «Συγγνώμη που ξέχασα τα σχέδιά μας. Καταλαβαίνω γιατί απογοητεύτηκες.»
Βλέπετε τη διαφορά; Το ένα αναγνωρίζει τη συμπεριφορά. Το άλλο την παρακάμπτει εντελώς.
“Δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε”
Στην προσπάθεια να διατηρήσετε την ηρεμία, μπορεί ν’ αποφεύγετε τις δύσκολες συζητήσεις. Αλλά στην πραγματικότητα, χτίζετε μια βάση γεμάτη με αδιευκρίνιστα ζητήματα. Πολλά είναι τα ζευγάρια που αποφεύγουν να μιλούν ανοιχτά για ευαίσθητα θέματα. Την οικονομική πίεση, την απόσταση ανάμεσά τους, την έλλειψη οικειότητας.
Κάθε συζήτηση που αποφεύγετε, υψώνει περισσότερο το τείχος ανάμεσά σας. Ακόμη και αν αρχίσετε κάποια στιγμή να μιλάτε ειλικρινά, μπορεί να είναι αργά. Οι υγιείς σχέσεις απαιτούν άβολες συζητήσεις.
Όχι συνεχείς συγκρούσεις, αλλά ειλικρινή διάλογο για τα πραγματικά ζητήματα. Όταν κάποιος συνεχώς μπλοκάρει αυτές τις συζητήσεις, επιλέγει την άνεση πάνω από τη σύνδεση. Είναι η προσωρινή ειρήνη αξίας μπροστά σε μακροχρόνιο θυμό;
“Πολύ το σκέφτεσαι”
Κάποιες φορές σκεφτόμαστε υπερβολικά. Αλλά όταν αυτό γίνεται η συνηθισμένη απάντηση σε ανησυχίες σας, τότε είναι πρόβλημα. Αυτή η φράση απορρίπτει την διαίσθησή σας. Τα ένστικτά σας.
Τις πολύ πραγματικές παρατηρήσεις σας για τα μοτίβα της σχέσης. Ιδιαίτερα οι γυναίκες ακούν αυτή τη φράση όταν παρατηρούν ασυνέπειες ή νιώθουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Αντί να αντιμετωπιστεί το ζήτημα, ο σύντροφός τους τις χαρακτηρίζει αγχώδεις ή παρανοϊκές.
Έχω μάθει να εμπιστεύομαι εκείνο το ενοχλητικό αίσθημα όταν κάτι δεν κολλάει. Η διαίσθησή μας πιάνει λεπτές ενδείξεις πριν το συνειδητό μυαλό μας τις αντιληφθεί. Όταν κάποιος συνεχώς απορρίπτει τις ανησυχίες σας ως υπερβολική σκέψη, μπορεί να ελπίζει ότι θα σταματήσετε να δίνετε προσοχή.
“Δεν θυμάμαι να είπα κάτι τέτοιο”
Η μνήμη δεν είναι τέλεια. Όλοι μας ξεχνάμε πράγματα. Αλλά όταν κάποιος συνεχώς “ξεχνά” υποσχέσεις, προσβλητικά σχόλια ή σημαντικές συζητήσεις, αυτό γίνεται gaslighting. Αυτή η φράση σας κάνει να αμφισβητείτε τη δική σας μνήμη. Την αντίληψή σας για την πραγματικότητα.
Εκείνη η συζήτηση, πράγματι συνέβη όπως τη θυμάστε; Με τον καιρό, αρχίζετε να σταματάτε να εμπιστεύεστε τον εαυτό σας. Αρχίζετε να κρατάτε σημειώσεις για να αποδείξετε ότι οι συζητήσεις όντως συνέβησαν. Αισθάνεστε ότι κάτι δεν πάει καλά γιατί θυμάστε τα πράγματα “λάθος”.
Ένας σύντροφος που σας σέβεται θα προσπαθήσει να θυμηθεί. Θα αναγνωρίσει ότι, ακόμα κι αν δεν θυμάται ακριβώς τι ειπώθηκε, τα συναισθήματά σας γύρω από αυτό είναι έγκυρα. Το να σας αμφισβητούν συνεχώς για όσα θυμάστε υπονομεύει την εμπιστοσύνη και μπορεί να θεωρηθεί ως ένας ύπουλος τρόπος χειρισμού.
Tips
Διαβάζοντας αυτές τις φράσεις, ίσως να νιώθετε άβολα. Ίσως αναγνωρίζετε κάποιες από τη δική σας σχέση, ίσως συνειδητοποιείτε ότι τις έχετε πει κι εσείς οι ίδιοι. Αυτή η αίσθηση της αμηχανίας είναι πολύτιμη πληροφορία.
Αυτά τα μοτίβα συχνά αναπτύσσονται αργά. Προσαρμοζόμαστε σε αυτά σταδιακά, σαν το νερό που ζεσταίνεται σιγά-σιγά μέχρι να βράσει.
Το κλειδί είναι η επίγνωση. Αρχίστε να παρατηρείτε τα γλωσσικά μοτίβα στη σχέση σας. Όχι για να κρατάτε λογαριασμό ή να χτίζετε μια υπόθεση εναντίον του/της συντρόφου σας, αλλά για να κατανοήσετε τη δυναμική που δημιουργείτε μαζί.
Γιατί εδώ είναι η αλήθεια: συχνά αποδεχόμαστε τη σχέση που νομίζουμε ότι αξίζουμε. Όταν ανεχόμαστε απαξιωτική γλώσσα, διδάσκουμε στους άλλους πώς να μας συμπεριφέρονται. Όταν χρησιμοποιούμε εμείς οι ίδιοι αυτές τις φράσεις, αποφεύγουμε την ευαλωτότητα που απαιτεί η πραγματική σύνδεση.
Η αλλαγή ξεκινά με την αναγνώριση αυτών των μοτίβων. Ακολουθεί η πιο δύσκολη δουλειά: να τα αντιμετωπίσουμε. Να κάνουμε αυτές τις σημαντικές συζητήσεις. Να θέσουμε όρια γύρω από το πώς θα επιτρέπουμε να μας μιλούν.
Και μερικές φορές, να αποδεχτούμε ότι κάποιος που χρησιμοποιεί συνεχώς αυτές τις φράσεις ενδέχεται να μην είναι ικανός να προσφέρει τη σχέση που χρειαζόμαστε. Ποιες φράσεις ακούτε πιο συχνά στη σχέση σας; Και, πιο σημαντικό, τι σκοπεύετε να κάνετε γι’ αυτό;
