Μήπως απομακρύνεστε όταν κάποιος προσπαθεί να έρθει κοντά σας; Ή μήπως χρειάζεστε συνεχώς επιβεβαίωση ότι σας αγαπούν, ακόμα και σε μια μακροχρόνια σχέση; Το να μεγαλώνετε χωρίς αρκετή στοργή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προέρχεστε από ένα νοσηρό περιβάλλον.
Καμιά φορά, οι γονείς είναι συναισθηματικά απόντες, αφηρημένοι ή “ακαλλιέργητοι” στην εκδήλωση της αγάπης.
Μπορεί να φρόντιζαν τις βασικές σας ανάγκες, όπως φαγητό, στέγη και εκπαίδευση, αλλά οι αγκαλιές, οι στιγμές εγγύτητας ή η απλώς παρουσία τους στις δύσκολες στιγμές; Αυτά έλειπαν. Σύμφωνα με έρευνες στην ψυχολογία, αυτές οι πρώτες εμπειρίες διαμορφώνουν τον τρόπο που συνδεόμαστε με τους άλλους ως ενήλικες, με τρόπους που δεν αναγνωρίζουμε. Ας εξετάσουμε μερικές από τις συμπεριφορές που μπορεί να σας φαίνονται οικείες αν μεγαλώσατε με λίγη στοργή.
9 συμπεριφορές που μαρτυρούν έλλειψη στοργής στην παιδική ηλικία – Μήπως τις υιοθετείτε κι εσείς ασυνείδητα;»
- Δυσκολία στην εμπιστοσύνη
- Υπερβολική αυτονομία
- Δυσκολία στην αναγνώριση συναισθημάτων
- Διαρκής αναζήτηση επιβεβαίωσης στις σχέσεις
- Νιώθετε άβολα με τη σωματική επαφή
- Είστε πάντα το “καλό παιδί”
- Υπερβολικά επικριτικός εσωτερικός διάλογος
- Τελειομανία
- Μοναξιά
Δυσκολία στην εμπιστοσύνη
Η εμπιστοσύνη δεν δημιουργείται εύκολα όταν οι πρώτες σχέσεις σας σας δίδαξαν ότι οι συναισθηματικές ανάγκες μένουν ανικανοποίητες. Ως παιδιά, όταν τα άτομα που εξαρτάστε από αυτά δεν ανταποκρίνονται στα συναισθήματά σας, δημιουργείται μια θεμελιώδης αβεβαιότητα για το αν θα σας στηρίζουν πάντα.
Έρευνες δείχνουν ότι η παραμέληση στην παιδική ηλικία προβλέπει έντονα ανασφαλή στυλ προσκόλλησης στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα πρότυπα που χαρακτηρίζονται από άγχος και αποφυγή στις σχέσεις. Μπορεί ν’ αμφισβητείτε τα κίνητρα των ανθρώπων ή να περιμένετε την “μεγάλη απογοήτευση” από τους άλλους.
Ακόμα και σε υγιείς σχέσεις, υπάρχει αυτή η ανησυχητική αίσθηση ότι οι άνθρωποι τελικά θα φύγουν ή θα σας απογοητεύσουν. Δεν είναι παρανοϊκό. Είναι ένας μηχανισμός άμυνας που αναπτύξατε όταν ήσασταν ευάλωτοι.
Υπερβολική αυτονομία
Αυτό είναι ένα δύσκολο σημείο. Η ανεξαρτησία είναι δύναμη, σωστά; Αλλά υπάρχει διαφορά μεταξύ της υγιούς αυτονομίας και αυτής που κρατάει τους άλλους σε απόσταση. Όταν οι φροντιστές δεν είναι συναισθηματικά παρόντες, τα παιδιά μαθαίνουν από νωρίς ότι δεν μπορούν να βασίζονται στους άλλους για άνεση ή στήριξη. Έτσι, γίνονται εξαιρετικά αυτάρκεις.
Μαθαίνουν πώς να διαχειρίζονται τα δικά τους προβλήματα, να καταπραΰνουν τους δικούς τους πόνους και να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες μόνοι τους. Ως ενήλικες, μπορεί να υπερηφανεύεστε για το ότι δεν χρειάζεστε κανέναν. Αλλά οι σχέσεις απαιτούν κάποια ευαλωτότητα και αλληλεξάρτηση.
Αν δεν μπορείτε να επιτρέψετε στους άλλους να σας βοηθήσουν ή να μοιραστείτε τα βάρη σας, χάνετε την αυθεντική σύνδεση. Σύμφωνα με έρευνες για την συναισθηματική παραμέληση και τις σχέσεις, αυτή η έντονη ανεξαρτησία συχνά καθιστά δύσκολη τη δημιουργία δεσμευμένων σχέσεων ή τη συμπερίληψη άλλων ουσιαστικά στη ζωή σας.
Δυσκολία στην αναγνώριση συναισθημάτων
Τα παιδιά μαθαίνουν να κατανοούν τα συναισθήματα μέσω της αντανάκλασης αυτών από τους φροντιστές τους. Όταν ένα νήπιο πέφτει και κλαίει, ένας γονέας που ανταποκρίνεται μπορεί να πει: “Πόνεσες;”, “Νιώθεις φόβο και λύπη αυτή τη στιγμή”. Με τον καιρό, το παιδί μαθαίνει να αναγνωρίζει και να ονομάζει αυτά τα συναισθήματα.
Αλλά αν τα συναισθήματά σας παραμελούνταν, ελαχιστοποιούνταν ή απαξιώνονταν συνεχώς, δεν αναπτύξατε το συναισθηματικό λεξιλόγιο. Μπορεί να ξέρετε ότι νιώθετε άσχημα ή περίεργα, αλλά να δυσκολεύεστε να καταλάβετε αν είναι λύπη, άγχος, απογοήτευση ή κάτι εντελώς διαφορετικό.
Επιπλέον, μπορεί να έχετε πρόβλημα στο να διαβάσετε τα συναισθήματα των άλλων, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει τριβές στις σχέσεις σας. Ο σύντροφός σας λέει ότι είναι θυμωμένος, αλλά δεν μπορείτε να καταλάβετε ακριβώς τι χρειάζεται από εσάς ή γιατί αντιδρά με αυτόν τον τρόπο.
Διαρκής αναζήτηση επιβεβαίωσης στις σχέσεις
Από την άλλη πλευρά της συναισθηματικής απόστασης, κάποιοι άνθρωποι που δεν έλαβαν στοργή κατά την παιδική τους ηλικία, αναπτύσσουν αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν αγχώδη προσκόλληση. Χρειάζεστε επαναλαμβανόμενη επιβεβαίωση ότι ο σύντροφός σας σας αγαπά.
Μια μέρα χωρίς να ακούσετε “Σ’ αγαπώ” σας κάνει να ανησυχείτε. Μπορεί να ερμηνεύετε ουδέτερες συμπεριφορές ως σημάδια απόρριψης. Αν ο σύντροφός σας φαίνεται απομακρυσμένος ή αφηρημένος, αμέσως ανησυχείτε ότι χάνει το ενδιαφέρον του. Αυτό δεν έχει να κάνει με εξάρτηση από τους άλλους ή υπερβολές.
Είναι επειδή δεν αισθανθήκατε ασφαλείς στην αγάπη όταν ήσασταν παιδιά, γι’ αυτό και δεν μπορείτε να τη εμπιστευτείτε πλήρως ως ενήλικες. Σύμφωνα με το Εθνικό Δίκτυο Τραυματικού Στρες Παιδιών, τα παιδιά που δεν βιώνουν σταθερά στοργή δυσκολεύονται να αναπτύξουν εμπιστοσύνη και συχνά γίνονται ευάλωτα στο άγχος και την συναισθηματική αστάθεια.
Νιώθετε άβολα με τη σωματική επαφή
Δεν είναι ειρωνικό; Ως παιδιά, θέλατε απεγνωσμένα στοργή, αλλά τώρα, ως ενήλικες, οι αγκαλιές σας φαίνονται αμήχανες. Η οικειότητα σας κάνει να σφίγγεστε. Όταν δεν είστε συνηθισμένοι στην στοργή, το σώμα σας δεν ξέρει πώς να τη δεχτεί.
Μπορεί να νιώθετε υπερβολικά πιεσμένοι, ευάλωτοι ή ακόμα και απειλή. Ίσως να σφίγγεστε όταν κάποιος προσπαθεί να σας αγκαλιάσει ή να βρίσκετε δικαιολογίες για να αποφύγετε την σωματική εγγύτητα με τους συντρόφους σας.
Είστε πάντα το “καλό παιδί”
Αν μεγαλώσατε πιστεύοντας ότι πρέπει να μοχθήσετε για τη στοργή, ίσως να έχετε εξελιχθεί σε άτομα που κάνουν τα πάντα για τους άλλους. Η συμπεριφορά του καλού παιδιού, είναι μια στρατηγική επιβίωσης που αναπτύσσεται στην παιδική ηλικία.
Αν οι γονείς σας έδειχναν ζεστασιά μόνο όταν πετύχατε κάτι ή όταν συμπεριφερόσασταν άψογα, μάθατε ότι η αγάπη είναι με έναν όρο. Έτσι, συνεχίζετε να επιτυγχάνετε, να κάνετε τα πάντα για τους άλλους, ελπίζοντας ότι αυτό θα είναι αρκετό για να σας κρατήσουν κοντά τους.
Η έρευνα για την συναισθηματική παραμέληση στην παιδική ηλικία δείχνει αυτό το μοτίβο καθαρά.
Τα παιδιά που δεν λαμβάνουν συνεπή στοργή συχνά γίνονται ενήλικες που βάζουν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους, μερικές φορές μέχρι σημείου να σβήνουν οι ίδιοι.
- Μπορεί να λέτε ναι όταν θέλετε να πείτε όχι.
- Μπορεί να αναλαμβάνετε ευθύνες που δεν είναι δικές σας.
- Μπορεί να καταπιέζετε τις προτιμήσεις σας για να αποφύγετε την σύγκρουση ή να μην απογοητεύσετε κανέναν.
Δείχνετε ευχάριστοι και άνετοι. Αλλά από μέσα, είστε εξαντλημένοι και γεμάτοι πίκρα.
Υπερβολικά επικριτικός εσωτερικός διάλογος
Πώς μιλάτε στον εαυτό σας όταν κάνετε ένα λάθος; Αν η άμεση αντίδρασή σας είναι σφοδρή αυτοκριτική, τότε αυτή η φωνή πιθανότατα αναπτύχθηκε όταν ήσασταν μικροί και χρειαζόσασταν ενθάρρυνση αλλά δεν την λάβατε. Τα παιδιά εσωτερικεύουν τα μηνύματα που λαμβάνουν από τους γονείς τους ή τους φροντιστές τους.
Όταν αυτά τα μηνύματα είναι απόντα ή αρνητικά, τα παιδιά μαθαίνουν να γεμίζουν αυτή τη σιωπή με τις δικές τους σκληρές κρίσεις. Μπορεί να ακούτε τον εαυτό σας να σκέφτεται πράγματα όπως “δεν είσαι αρκετά καλός”, “καταστρέφεις τα πάντα”, ή “Δεν είναι περίεργο που κανείς δεν σε συμπαθεί”. Αυτές οι σκέψεις δεν είναι τυχαίες. Είναι ηχώ ενός συναισθηματικού περιβάλλοντος όπου η θετική επιβεβαίωση έλειπε.
Τελειομανία
Η τελειομανία συνδέεται στενά με την απουσία στοργής στην παιδική ηλικία. Όταν η αγάπη φαίνεται να είναι υπό όρους, μαθαίνετε να προσπαθείτε για την τέλεια απόδοση. Ίσως οι γονείς σας να σας δίνανε προσοχή όταν παίρνατε καλούς βαθμούς ή ξεχωρίζατε, αλλά σας παραμελούσαν τις υπόλοιπες στιγμές. Έτσι, αναπτύξατε την βαθιά πεποίθηση ότι πρέπει να είστε τέλειοι για να αξίζετε προσοχή και αγάπη.
Ως ενήλικες, αυτό εκδηλώνεται με ακατόρθωτα υψηλά πρότυπα για τον εαυτό σας. Δεν μπορείτε να χαλαρώσετε ή να απολαύσετε τις επιτυχίες σας γιατί ήδη σκέφτεστε τον επόμενο στόχο.Ίσως αναβάλλετε τις δουλειές σας επειδή, αν δεν μπορείτε να τις κάνετε τέλεια, προτιμάτε να μην τις κάνετε καθόλου.
Μοναξιά
Αυτό μπορεί να είναι το πιο δύσκολο να το αναγνωρίσετε, γιατί είναι προσωπικό. Μπορείτε να είστε περιτριγυρισμένοι από ανθρώπους, σε μια σχέση, σε μια οικογενειακή συγκέντρωση, και να νιώθετε βαθιά μοναξιά. Δεν πρόκειται για φυσική απομόνωση.
Είναι η συναισθηματική αποσύνδεση, το συναίσθημα ότι κανείς δεν βλέπει ή δεν γνωρίζει τον αληθινό σας εαυτό. Όταν μεγαλώνετε χωρίς την κατάλληλη συναισθηματική επαφή από τους φροντιστές σας, αναπτύσσετε την αίσθηση ότι ο εσωτερικός σας κόσμος είναι κάπως ξεχωριστός από τον κόσμο των άλλων.
Μαθαίνετε να κρύβετε τα αληθινά σας συναισθήματα και να παρουσιάζετε μια πιο αποδεκτή εκδοχή του εαυτού σας. Με τον καιρό, αυτό γίνεται τόσο αυτόματο που δεν καταλαβαίνετε καν ότι το κάνετε. Επειδή η έλλειψη αυτής της παρουσίας από νωρίς μπορεί να δημιουργήσει μια μοναξιά που ακολουθεί κάποιον για όλη του τη ζωή.
Tips
Αν αναγνωρίσατε τον εαυτό σας σε μερικές από αυτές τις συμπεριφορές, πρέπει να ξέρετε κάτι σημαντικό: Τίποτα από αυτά δεν είναι δικό σας λάθος. Αναπτύξατε αυτά τα μοτίβα ως έναν τρόπο επιβίωσης σε ένα περιβάλλον που δεν ικανοποιούσε τις συναισθηματικές σας ανάγκες.
Είχαν έναν σκοπό. Αλλά εδώ είναι το αισιόδοξο σημείο. Αυτά τα μοτίβα μπορούν να αλλάξουν.
Μέσω της θεραπείας, υποστηρικτικών σχέσεων και συνειδητής προσπάθειας, μπορείτε να μάθετε να εμπιστεύεστε, να αναγνωρίζετε και να εκφράζετε τα συναισθήματά σας, να δέχεστε στοργή και να μιλάτε στον εαυτό σας με καλοσύνη. Απαιτεί δουλειά, κανείς δεν το αμφισβητεί. Αλλά είναι απολύτως δυνατό να θεραπευτείτε από μια παιδική ηλικία που έλειπε από στοργή. Έχετε αρχίσει να παρατηρείτε κάποια από αυτά τα μοτίβα στον εαυτό σας;
