Βαθιά μέσα στο εσωτερικό του παγετώδους στρώματος της Γροιλανδίας, υπάρχουν γιγαντιαίες δομές που στροβιλίζονται και μοιάζουν με θερμικές στήλες (plumes).
Αυτές προβληματίζουν τους επιστήμονες για πάνω από μία δεκαετία, αλλά ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μπέργκεν (UiB) εκτιμούν τώρα ότι έλυσαν το μυστήριο, εφαρμόζοντας τα ίδια μαθηματικά μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο απομακρύνονται οι ήπειροι, λόγω των τεκτονικών διεργασιών.
Περιορίζοντας την επιστημονική αβεβαιότητα
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Cryosphere, υποστηρίζει ότι οι μυστηριώδεις πίδακες (plumes) προκαλούνται από θερμική μεταφορά.
Πρόκειται για ένα είδος αργής, στροβιλώδους κίνησης στο εσωτερικό του πάγου, η οποία καθοδηγείται από τις κάθετες διαφορές στη θερμοκρασία. Η θερμική μεταφορά είναι μια διαδικασία που συνήθως συνδέεται με τον θερμό μανδύα της Γης.
«Συνήθως θεωρούμε τον πάγο ως ένα στερεό υλικό, επομένως η ανακάλυψη ότι τμήματα του παγοστρώματος της Γροιλανδίας υφίστανται στην πραγματικότητα θερμική μεταφορά, θυμίζοντας μια κατσαρόλα με ζυμαρικά που βράζει, είναι τόσο απρόσμενη όσο και συναρπαστική», λέει ο Andreas Born, καθηγητής στο Κέντρο Bjerknes για την Κλιματική Έρευνα και στο Τμήμα Γεωεπιστημών του Πανεπιστημίου του Μπέργκεν (UiB).
Ο ίδιος ερευνά τα φύλλα πάγου στο βόρειο ημισφαίριο για περισσότερα από 15 χρόνια και είναι ένας από τους συγγραφείς της νέας επιστημονικής δημοσίευσης.
Ένα παιχνίδι της φύσης κρυμμένο κάτω από χιλιόμετρα πάγου
«Το να ανακαλύπτουμε ότι η θερμική μεταφορά μπορεί να συμβεί μέσα σε ένα φύλλο πάγου έρχεται σε κάποια αντίθεση με τη διαίσθηση και τις προσδοκίες μας. Ο πάγος, ωστόσο, είναι τουλάχιστον ένα εκατομμύριο φορές πιο μαλακός από τον μανδύα της Γης, οπότε οι νόμοι της φυσικής απλώς επιβεβαιώνονται. Είναι σαν ένα συναρπαστικό παιχνίδι της φύσης (freak of nature)», λέει ο παγετωνολόγος και κύριος συγγραφέας της μελέτης, Robert Law.
«Η ανακάλυψή μας θα μπορούσε να αποτελέσει το “κλειδί” για τη μείωση των αβεβαιοτήτων στα μοντέλα για τη μελλοντική ισορροπία μάζας των φύλλων πάγου και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας», αναφέρει ο Born.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο πάγος θα λιώσει ταχύτερα. Παρόλο που ο πάγος σε μεγάλο βάθος θα μπορούσε να είναι περίπου δέκα φορές πιο «μαλακός» από ό,τι υποτίθεται συνήθως, αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι θα λιώσει πιο γρήγορα.
«Η βελτίωση της κατανόησής μας για τη φύση του πάγου είναι ένας πραγματικά σημαντικός τρόπος για να είμαστε πιο σίγουροι για το μέλλον», λέει ο Robert Law, «αλλά από μόνο του, το γεγονός ότι ο πάγος είναι πιο μαλακός δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα λιώσει ταχύτερα ή ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα είναι μεγαλύτερη. Χρειαζόμαστε περαιτέρω μελέτες για να το απομονώσουμε πλήρως αυτό».
Η Γροιλανδία βρίσκεται συχνά στα πρωτοσέλιδα – η εξόρυξη, η γεωπολιτική και οι κλιματικοί κίνδυνοι είναι τακτικά θέματα στις διεθνείς ειδήσεις.
Ο Law δηλώνει ότι τα ευρήματά τους δεν προμηνύουν κάποια καταστροφή στη Γροιλανδία ή αλλού, αλλά αναδεικνύουν πόσο περίπλοκη και δυναμική είναι η περιοχή.
«Η Γροιλανδία και η φύση της είναι πραγματικά ξεχωριστές. Το παγετώδες στρώμα εκεί είναι ηλικίας άνω των χιλίων ετών και είναι το μοναδικό φύλλο πάγου στη Γη που έχει πολιτισμό και μόνιμο πληθυσμό στις παρυφές του», λέει ο ίδιος.
«Όσο περισσότερα μαθαίνουμε για τις κρυφές διεργασίες στο εσωτερικό του πάγου, τόσο καλύτερα προετοιμασμένοι θα είμαστε για τις αλλαγές που έρχονται στις ακτογραμμές όλου του κόσμου».