Νέα στοιχεία για το μυστήριο της Βερίγγειας Γέφυρας: Τι αποκαλύπτει «καταυλισμός-βάση» 13.800 ετών στην Αλάσκα

Η ιστορία της ανθρώπινης μετανάστευσης είναι γεμάτη από αναπάντητα ερωτήματα, και ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια παραμένει το πώς οι πρώτοι άνθρωποι πάτησαν το πόδι τους στην αμερικανική ήπειρο.

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες στρέφουν το βλέμμα τους στη Βερίγγεια Γέφυρα – τη λωρίδα ξηράς που κάποτε ένωνε την Ασία με την Αλάσκα. Σήμερα, μια νέα, εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται να ρίξει φως στο σκοτάδι χιλιάδων ετών και να αλλάξει τα όσα γνωρίζαμε για αυτό το επικό ταξίδι.

Μια διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Κάνσας, η οποία μελετά πώς οι πρώτοι άνθρωποι αποίκησαν την Αμερική, έφερε στο φως νέα αρχαιολογικά στοιχεία στον «καταυλισμό-βάση» Shég’ Xdaltth’í’ στην Αλάσκα, ηλικίας 13.800 ετών.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν μια σύνδεση ανάμεσα σε τοποθεσίες και στις δύο πλευρές της Βερίγγειας Γέφυρας (ξηράς). Με επικεφαλής την πρώτη συγγραφέα της μελέτης, την ερευνήτρια του Πανεπιστημίου του Κάνσας, Kelly Graf, η ομάδα δήλωσε ότι τα ευρήματα βοηθούν να «αποσαφηνιστεί το πώς και το πότε οι άνθρωποι ταξίδεψαν μέσω της Βερίγγειας Γέφυρας από την Ασία προς την Αμερική», ένα θέμα που εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης.

Τοποθεσία 13.800 ετών «δείχνει» ανθρώπινη παρουσία πριν από τον πολιτισμό Κλόβις

Σύμφωνα με ανακοίνωση για τις ανακαλύψεις, οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι οι πρώτοι άνθρωποι που μετανάστευσαν από τη Βορειοανατολική Ασία πέρασαν από τη Βερίγγεια, μια αρχαία γέφυρα ξηράς που ένωνε την Ασία με την Αμερική.

Η ομάδα του Πανεπιστημίου του Κάνσας (KU) σημειώνει ότι οι γενετιστές προβλέπουν πλέον ότι έως και πέντε διαφορετικοί πρώιμοι ανθρώπινοι πληθυσμοί εγκαταστάθηκαν στη Βερίγγεια μεταξύ 16.000 και 13.000 ετών πριν, προτού αποικήσουν την Αμερική.

Ωστόσο, η ομάδα εξήγησε επίσης ότι οι αρχαιολόγοι δυσκολεύονται να εξηγήσουν πώς αυτοί οι πληθυσμοί -που προκύπτουν από γενετικές αναλύσεις- «συσχετίζονται με την ποικιλομορφία που καταγράφεται στα αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής».

Επιπλέον, πιο αμφιλεγόμενα αρχαιολογικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων ευρημάτων που χρονολογούνται σχεδόν 50.000 χρόνια πίσω, υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι ίσως είχαν διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό χιλιάδες χρόνια νωρίτερα, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο τη θεωρία της Βερίγγειας Γέφυρας για τους πρώτους Αμερικανούς.

Για να αναζητήσουν στοιχεία σχετικά με αυτό το αρχαίο μυστήριο, η Graf και οι συνεργάτες της επικεντρώθηκαν σε μια περιοχή της ανατολικής-κεντρικής Αλάσκας, στο νοτιοδυτικό Γιούκον, η οποία περιλαμβάνει 19 αρχαιολογικές τοποθεσίες.

Οι τοποθεσίες αυτές προηγούνται του πολιτισμού Κλόβις (Clovis), του πρώτου κοινά αποδεκτού ανθρώπινου πολιτισμού στην Αμερική, ο οποίος εμφανίζεται για πρώτη φορά στα ιστορικά αρχεία πριν από περίπου 13.200 χρόνια.

Αν και οι συγκεκριμένες τοποθεσίες παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες μεταξύ τους, η ομάδα σημείωσε ότι είναι διάσπαρτες σε μια έκταση ελαφρώς μεγαλύτερη από την αμερικανική πολιτεία του Μέριλαντ.

Η τοποθεσία περιλαμβάνει τρία αρχαιολογικά στρώματα (φάσεις) που χρονολογούνται στην Ύστερη Πλειστόκαινο εποχή, πριν από 13.800, 13.000 και 12.700 χρόνια. Η ερευνητική ομάδα δήλωσε ότι η συγκεκριμένη περιοχή «αντιπροσωπεύει την πιο πυκνή συγκέντρωση αρχαιολογικών ευρημάτων της προ-Κλόβις και Κλόβις εποχής σε ολόκληρη την Αμερική»

«Ήταν εκεί»: Η τοποθεσία που «γεφυρώνει» δύο ηπείρους αποκαλύπτει τα μυστικά της

Καθώς προηγούμενες έρευνες είχαν χρονολογήσει την τοποθεσία Shég’ Xdaltth’í’ –προφέρεται σεγκ χου-ταλ-ΘΙ και σημαίνει «Ήταν εκεί» στην αθαμπασκανική γλώσσα των ιθαγενών της Αλάσκας– στα 13.800 χρόνια πριν από σήμερα (δηλαδή εκατοντάδες χρόνια πριν από τις πρώτες τοποθεσίες του πολιτισμού Κλόβις), η ομάδα εξέτασε ένα συγκεκριμένο αρχαιολογικό στρώμα που ονομάζεται C1.

Σύμφωνα με ανακοίνωση για τα ευρήματα, η νέα ανάλυση της ομάδας έριξε νέο φως στη «στρωματογραφία, τη ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα, τα τεχνουργήματα, τα εξαιρετικά καλοδιατηρημένα χαρακτηριστικά, καθώς και τα ζωικά και φυτικά κατάλοιπα» του στρώματος C1.

Η τοποθεσία, η οποία παλαιότερα ονομαζόταν McDonald Creek, αποτελείται από περισσότερα από 80.000 αρχαιολογικά δείγματα και προσέφερε στην ομάδα αρκετά νέα αποδεικτικά στοιχεία. Η Graf και οι συνεργάτες της δήλωσαν ότι το παλαιότερο στρώμα της τοποθεσίας απέδωσε μια «εντυπωσιακή σειρά πολιτισμικών καταλοίπων».

Αυτά περιλάμβαναν αυτό που η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Κάνσας (KU) περιέγραψε ως «μια μοναδική μορφή αμφίπλευρου εργαλείου με λαβή», αρκετά οστέινα εργαλεία, ποικίλα ζωικά κατάλοιπα και «εξαιρετικά διατηρημένους χώρους δραστηριοτήτων». «Πρόκειται για ένα αρχείο χωρίς προηγούμενο για αυτή την εποχή στη Βερίγγεια», γράφουν.

Η ερευνητική ομάδα σημείωσε ότι τα εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της μορφής του αμφίπλευρου εργαλείου με λαβή, έμοιαζαν με παρόμοια κειμήλια που ανακαλύφθηκαν σε τοποθεσίες πιο δυτικά, πιο κοντά στην Ασία.

«Η ξεχωριστή μορφή του αμφίπλευρου εργαλείου με λαβή εμφανίζεται σε σύγχρονες (της ίδιας εποχής) τοποθεσίες δυτικά της Βερίγγειας Γέφυρας, υποδηλώνοντας πιθανώς μια δια-Βερίγγεια πολιτισμική σύνδεση», αναφέρουν. Η τοποθεσία απέδωσε επίσης την παλαιότερη γνωστή εγκατάσταση του Πολιτισμικού Συμπλέγματος Νενάνα (Nenana Complex) ανατολικά της Βερίγγειας Γέφυρας, γεγονός που, όπως σημείωσε η ομάδα, παρέχει επίσης «έναν σημαντικό δια-Βερίγγειο πολιτισμικό σύνδεσμο».

Πιο κοντά στη σύνδεση Αρχαιολογίας και Γενετικής: Το χαμένο κομμάτι του παζλ

Πέρα από τις πιθανές συνδέσεις της τοποθεσίας με άλλους χώρους αντίστοιχης ηλικίας στα δυτικά, η ομάδα δήλωσε ότι η εργασία της έφερε επίσης στο φως στοιχεία που τη συνδέουν με τις πρώτες αμερικανικές τοποθεσίες νότια των καναδικών στρωμάτων πάγου. Αυτές περιλαμβάνουν οικισμούς της προ-Κλόβις και της Κλόβις εποχής, καθώς και των πολιτισμών Φόλσαμ (Folsom), Western Stemmed ή/και της Ύστερης Παλαιοϊνδιάνικης περιόδου.

«Υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά που εντοπίστηκαν σε αυτή την τοποθεσία, καθώς και σε άλλες τοποθεσίες της Αλάσκας ηλικίας άνω των 13.000 ετών, τα οποία είναι κοινά με τα Παλαιοϊνδιάνικα συμπλέγματα στην εύκρατη Βόρεια Αμερική», γράφουν, προσθέτοντας ότι «άλλα τεχνουργήματα στο Shég’ Xdaltth’í’ μοιάζουν με εκείνα που έχουν βρεθεί σε τοποθεσίες της προ-Κλόβις, της Κλόβις, της Φόλσαμ και της Ύστερης Παλαιοϊνδιάνικης περιόδου νοτιότερα, στην εύκρατη Βόρεια Αμερική».

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ομάδα διαπίστωσε πως οι άνθρωποι που κατοικούσαν στο στρώμα C1 —οι οποίοι δεν άφησαν πίσω τους γενετικό υλικό κατάλληλο για εργαστηριακό έλεγχο— πιθανότατα αντιπροσώπευαν έναν «μόνιμα εγκατεστημένο πληθυσμό της κεντρικής Αλάσκας» που παρέμεινε στο ίδιο σημείο για τουλάχιστον δύο αιώνες.

«Οι ραδιοχρονολογήσεις δείχνουν έως και δύο αιώνες περιοδικής, επαναλαμβανόμενης χρήσης, και τα διακριτά χαρακτηριστικά που έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής αναδεικνύουν μια οικιακή χρήση του χώρου», εξήγησαν, συμπληρώνοντας ότι «τα στοιχεία αποδεικνύουν πώς η τοποθεσία εξελίχθηκε σε έναν μόνιμο καταυλισμό-βάση (base camp), ο οποίος γνώρισε περισσότερα από διακόσια χρόνια συνεχούς χρήσης».

Όταν συζήτησαν τις πιθανές επιπτώσεις της ανάλυσής τους για την τοποθεσία των 13.800 ετών, οι συγγραφείς της μελέτης χαρακτήρισαν τα ευρήματα «μεταμορφωτικά» (transformational). Δήλωσαν επίσης ότι οι ανακαλύψεις τους συνδέουν τις αρχαιολογικές τοποθεσίες και στις δύο πλευρές της Βερίγγειας Γέφυρας με έναν «συναρπαστικό» τρόπο, «φέρνοντάς μας ενδεχομένως πιο κοντά στη σύνδεση της πρώιμης αρχαιολογικής ποικιλομορφίας με το τρέχον γονιδιωματικό μοντέλο».