Κάτω από τους απέραντους πάγους της Ανταρκτικής κρύβεται ένα από τα πιο απόκοσμα φαινόμενα του πλανήτη. Ενώ ο ωκεανός παραμένει μια σχετικά θερμή «αγκαλιά» για τις φάλαινες και τις φώκιες, ένα παγωμένο “δάχτυλο” του θανάτου, γνωστό στην επιστήμη ως Brinicle, μπορεί ξαφνικά να κατέβει από την επιφάνεια, απειλώντας τους οργανισμούς του βυθού.
Ανταρκτική τον χειμώνα: Ένα μοναδικό οικοσύστημα
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η Ανταρκτική διπλασιάζεται σε μέγεθος, ξεπερνώντας σε έκταση τις ΗΠΑ. Παρότι η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας μπορεί να κάνει «βουτιά» μεταξύ -10°C και -60°C, ο ωκεανός παραμένει ένα καταφύγιο ζωής.
Στα νερά του, που φιλοξενούν θαλάσσιους αστέρες, φώκιες Weddell και φάλαινες, η θερμοκρασία διατηρείται στους -2°C. Αυτή η σχετική σταθερότητα επιτρέπει στη θαλάσσια ζωή να ευδοκιμεί, παρά τις αντίξοες συνθήκες στην επιφάνεια.
Τι είναι το Brinicle; Ο μηχανισμός δημιουργίας
Παρά τη σταθερότητα του βυθού, το πολικό ψύχος της επιφάνειας μπορεί να βρει τρόπο να διεισδύσει στα βάθη του ωκεανού μέσω ενός εντυπωσιακού αλλά θανατηφόρου φαινομένου: του brinicle (από τις λέξεις brine – άλμη και icicle – παγοκρύσταλλος).
Ένα brinicle (γνωστός και ως “παγοκρύσταλλος άλμης“) αποτελείται από απίστευτα ψυχρό και αλμυρό νερό —ένα υποπροϊόν της πήξης, όπου η άλμη αποβάλλεται— το οποίο κατέρχεται από το στρώμα του πάγου.
Πώς σχηματίζεται:
Αποβολή άλμης: Καθώς το θαλασσινό νερό παγώνει στην επιφάνεια, το αλάτι αποβάλλεται, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ψυχρό και αλμυρό διάλυμα (άλμη).
Κάθοδος λόγω πυκνότητας: Αυτή η συμπυκνωμένη άλμη είναι βαρύτερη από το κανονικό θαλασσινό νερό, με αποτέλεσμα να βυθίζεται προς τον πυθμένα.
Σχηματισμός παγωμένης στήλης: Καθώς κατεβαίνει, παγώνει ακαριαία το υπόλοιπο θαλασσινό νερό μόλις έρθει σε επαφή μαζί του, δημιουργώντας μια στήλη πάγου.
Ο «Φονιάς» του βυθού
Όταν το brinicle φτάσει στον θαλάσσιο πυθμένα, εξαπλώνεται δημιουργώντας αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «πάγο αγκίστρωσης» (anchor ice). Στο πέρασμά του, εγκλωβίζει και παγώνει θανάσιμα όποιο πλάσμα βρεθεί στο δρόμο του, όπως αργοκίνητους αστερίες και αχινούς.
Η πρώτη κινηματογράφηση: Η αποκάλυψη μιας αόρατης δύναμης
Τα brinicles κινηματογραφήθηκαν για πρώτη φορά το 2011. Η ομάδα παραγωγής της σειράς Frozen Planet χρησιμοποίησε εξειδικευμένο εξοπλισμό timelapse για να καταγράψει την εκπληκτική και τρομακτική δύναμη αυτού του φυσικού φαινομένου.
FAQ: Συχνές ερωτήσεις για τα Brinicles
Ποια είναι η θερμοκρασία ενός brinicle; Είναι σημαντικά χαμηλότερη από τους -2°C του περιβάλλοντος θαλασσινού νερού λόγω της υψηλής συγκέντρωσης αλατιού.
Πού εντοπίζονται; Κυρίως κάτω από τους πάγους των πόλων (Ανταρκτική και Αρκτική).
Είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο; Εμφανίζονται σε βάθη και συνθήκες όπου η ανθρώπινη παρουσία είναι αδύνατη χωρίς ειδικό εξοπλισμό, αλλά αποτελούν κίνδυνο για τα βενθικά οικοσυστήματα (οργανισμοί του βυθού).
