Κτίστηκε πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια για να επιβλέπει τους λαούς του βορρά για να υπερασπίζεται τις περιοχές της Βρετανίας υπό ρωμαϊκή κυριαρχία. Ωστόσο, μετά την απόσυρση των λεγεώνων προς τα νότια, το μικρό οχυρό χάθηκε μέσα στο τοπίο καθώς το «κατάπιε» στο πέρασμα του χρόνου.
Τώρα, αρχαιολόγοι που εργάζονται κοντά στη Γλασκώβη ανακάλυψαν εκ νέου τα ερείπια μιας ξεχασμένης αμυντικής δομής – θαμμένης κάτω από το έδαφος ενός κήπου σε προάστιο του Μπέαρζντεν (Bearsden).
Μια τυχαία ανακάλυψη σε κήπο
Πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα από την GUARD Archaeology αποκάλυψε πώς ένα άγνωστο μέχρι πρότινος μικρό οχυρό του Τείχους του Αντωνίνου ήρθε ξανά στο φως κατά τη διάρκεια μιας υποχρεωτικής ανασκαφής πριν από την κατασκευή επέκτασης μιας κατοικίας.
Πραγματοποιήθηκαν αρχαιολογικές έρευνες στους κήπους τριών παρακείμενων οικιστικών ακινήτων στην οδό Boclair της πόλης, αποκαλύπτοντας τα πέτρινα θεμέλια ενός χωμάτινου προμαχώνα.
Οι αρχαιολογικές εργασίες, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από μεμονωμένους ιδιοκτήτες γης πριν από την έναρξη των έργων, απαιτήθηκαν από το Συμβούλιο του Ανατολικού Ντάνμπαρτονσιρ (East Dunbartonshire) ως όρος για τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας.
Η κατασκευή και η ιστορία του Τείχους του Αντωνίνου
Ο οργανισμός Historic Environment Scotland αναγνώρισε τις έρευνες ως μια σπάνια αλλά σημαντική ευκαιρία για την ανακάλυψη περισσότερων πληροφοριών σχετικά με αυτή την περιοχή στα νότια του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς του Τείχους του Αντωνίνου, και ανέθεσε τη διεξαγωγή περαιτέρω ανασκαφής.
Αυτή αποκάλυψε μια παράλληλη τάφρο που περιείχε αποθέσεις τύρφης, ξύλο και βλάστηση. Μια γεωφυσική έρευνα έφερε στο φως λίθινες κατασκευές, πιθανότατα σωζόμενα τμήματα του ίδιου του Τείχους του Αντωνίνου.
Η αρχαιολόγος της GUARD, Maureen Kilpatrick, η οποία ηγήθηκε των εργασιών, δήλωσε: «Οι εργασίες στους τρεις κήπους στο Μπέαρζντεν αποκάλυψαν πόσο σημαντική είναι η πολεοδομική διαδικασία για την αρχαιολογική έρευνα και την ανακάλυψη νέων τοποθεσιών».
«Δεδομένης της τοποθεσίας και της χρονολόγησής τους, τα αρχαιολογικά κατάλοιπα που ανακαλύφθηκαν στους πίσω κήπους της οδού Boclair σχετίζονται με το Τείχος του Αντωνίνου. Επομένως, φαίνεται ότι η πέτρινη βάση στήριζε έναν χωμάτινο τοίχο και η τάφρος αποτελούσε τμήμα της περιμετρικής τάφρου γύρω από ένα άγνωστο μέχρι πρότινος ρωμαϊκό οχυρό».
Το Τείχος του Αντωνίνου χτίστηκε τα έτη μετά το 142 μ.Χ. από τον ρωμαϊκό στρατό κατόπιν εντολής του Αυτοκράτορα Αντωνίνου του Ευσεβούς.
Διχοτομώντας τη Σκωτία, χώριζε τους υποταγμένους Βρετανούς του νότου από τους ελεύθερους Βρετανούς του βορρά. Σε αντίθεση με το Τείχος του Αδριανού, το οποίο ήταν πέτρινο, το Τείχος του Αντωνίνου κατασκευάστηκε από τύρφη (χώμα) πάνω σε πέτρινη βάση.
Όμως, μόλις 20 χρόνια μετά την κατασκευή του, κάπου στη δεκαετία του 160 μ.Χ., οι Ρωμαίοι υποχώρησαν πίσω στο Τείχος του Αδριανού.
Επιστημονική ανάλυση και το τοπίο της ρωμαϊκής εποχής
Ξύλο από τον πυθμένα της τάφρου χρονολογήθηκε με τη μέθοδο του ραδιοάνθρακα μεταξύ 127–247 μ.Χ., εντός της περιόδου χρήσης και των άμεσων επακόλουθων του Τείχους του Αντωνίνου. Στη συνέχεια, βρέθηκαν επίσης δύο θραύσματα ρωμαϊκής κεραμικής κάτω από την πέτρινη βάση.
Η εξειδικευμένη ανάλυση βοτανικού υλικού και απολιθωμένων σκαθαριών από τον πυθμένα της τάφρου αποκάλυψε ότι, όταν χτίστηκε το οχυρό, το γύρω τοπίο δεν διέφερε πολύ από το σημερινό τοπικό περιβάλλον.
Την τοποθεσία περιέβαλλαν ανοιχτά λιβάδια, με περιοχές μερικώς εκχερσωμένων δασικών εκτάσεων – κυρίως με σκλήθρα, φουντουκιές και ιτιές, και μικρότερες ποσότητες βελανιδιάς και σημύδας. Στις εκχερσωμένες περιοχές υπήρχαν αγρωστώδη φυτά (χόρτα).
Ο στρατηγικός ρόλος του νέου οχυρού
Η Maureen Kilpatrick δήλωσε: «Αυτό που έκανε αυτές τις ανακαλύψεις σημαντικές ήταν ότι τόσο η πέτρινη βάση με τα κράσπεδα όσο και η παράλληλη τάφρος της βρίσκονταν κάθετα στη γραμμή του Τείχους του Αντωνίνου που διασχίζει αυτό το τμήμα του Μπέαρζντεν. Αυτό το μικρό οχυρό βρισκόταν σε μια υπερυψωμένη περιοχή ακριβώς δίπλα στο Τείχος του Αντωνίνου».
Είχε δεσπόζουσα θέα στο τοπίο, ιδιαίτερα προς τα βόρεια, που βρισκόταν εκτός ρωμαϊκού ελέγχου, και είχε επίσης οπτική επαφή με το μεγαλύτερο ρωμαϊκό οχυρό στο Μπέαρζντεν, το οποίο βρισκόταν κοντά στα δυτικά, σε χαμηλότερο έδαφος. «Αυτό υποδηλώνει ότι το μικρό οχυρό αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος των αμυντικών έργων του Ρωμαϊκού Τείχους, τα οποία περιλάμβαναν μεγάλα οχυρά κατά μήκος του, μαζί με μικρότερα φυλάκια όπως αυτό, όπου αποσπώνταν μικρές ομάδες στρατιωτών από τα μεγαλύτερα οχυρά για να εκτελούν χρέη σκοπιάς».
