Ο Τούρκος υπουργός πολιτισμού και τουρισμού, Mehmet Nuri Ersoy, ανακοίνωσε μια πρωτοπόρα ανακάλυψη που πραγματοποιήθηκε στο Γκιομπεκλί Τεπέ, το παγκόσμιας φήμης μνημείο που προστατεύεται από την UNESCO, και έχει χαρακτηριστεί ως το “σημείο μηδέν της ιστορίας”.
Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα άγαλμα στο εσωτερικό ενός τοίχου, το οποίο θεωρείται πως ήταν μια αναθηματική προσφορά που αποτέθηκε στο σημείο πριν από 12.000 χρόνια.
“Παρόμοια δείγματα, έχουμε δει και στο Καραχαντέπε, ακόμη έναν σπουδαίο χώρο της Νεολιθικής περιόδου, ωστόσο το πρόσφατο εύρημα του Γκιομπεκλί Τεπέ, είναι μια ανεκτίμητη ανακάλυψη”, εξηγεί ο Τούρκος υπουργός Ersoy.
“Προσφέρει πιο βαθιά κατανόηση των τελετουργικών της Νεολιθικής εποχής και του συμβολικού κόσμου των πρώτων ανθρώπινων κοινωνιών”, τονίζει.
Ο Νεολιθικός οικισμός του Γκιομπεκλί Τεπέ, σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη Σανλιούρφα, έχει αναγνωριστεί ως ο αρχαιότερος ναός του κόσμου και ο θεμέλιος λίθος για την κατανόηση της χαραυγής του ανθρώπινου πολιτισμού – αποκαλύπτοντας ένα ακόμη μυστικό του.
Στη διάρκεια εργασιών αποκατάστασης της μεγαλύτερης δομής του, γνωστής ως Δομή C, οι αρχαιολόγοι ανέσυραν από το χώμα ένα μοναδικό, τελετουργικό, ανθρώπινο άγαλμα, εμπλουτίζοντας τη γνώση από άλλα ανθρωπόμορφα ειδώλια που έχουν ανακαλυφθεί στο παρελθόν.
Ο Mehmet Nuri Ersoy, ανακοίνωσε την ανακάλυψη στη διάρκεια τελετής για την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης της Δομής C. Στην τελετή παρευρέθηκε η πριγκίπισσα Akiko της Ιαπωνίας – αναδεικνύοντας το διεθνές ενδιαφέρον για τον χώρο.
Όπως σημείωσε ο Ersoy, το Γκιομπεκλί Τεπέ δεν είναι μόνο ένας αρχαιολογικός χώρος, αλλά εκεί βρίσκεται η συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας, τονίζοντας την κοινή ευθύνη για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και για τις επόμενες γενιές.
Ο υπουργός περιέγραψε με τεχνική λεπτομέρεια την ανακάλυψη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε μια συγκεκριμένη περιοχή, ανάμεσα στις δομές που έχουν χαρακτηριστεί ως B και D.
Στο εσωτερικό του τοίχου ενός θαλάμου, η ομάδα των ανασκαφών ανακάλυψε τη λαξευτή ανθρώπινη μορφή, σε οριζόντια θέση και σφηνωμένη μέσα στον τοίχο.
Ο προσανατολισμός και το άμεσο αρχαιολογικό πλαίσιο του ευρήματος, οδήγησε τους ερευνητές στη διατύπωση μιας προκαταρκτικής ερμηνείας:
Το άγαλμα μπορεί να είχε αποτεθεί ως αναθηματική προσφορά, ένα τελετουργικό αντικείμενο που ενσωματώθηκε σκόπιμα στην αρχιτεκτονική του ιερού χώρου.
Η πρακτική αυτή, έχει σημαντικές – αν και όχι ολόιδιες, παράλληλες σε προγενέστερες ανακαλύψεις στο Καραχαντέπε, το οποίο βρίσκεται στην ίδια περιοχή και εντάσσεται στο σύμπλεγμα Taş Tepeler (Πέτρινες Κορυφές).
Το εύρημα είναι σπουδαίας σημασίας για τη μελέτη της Προ- κεραμικής, Νεολιθικής εποχής. Η αξία του βρίσκεται στην δυνατότητα που προσφέρει στους μελετητές, να παρατηρήσουν τα περίπλοκα αξιακά και συμβολικά συστήματα των δημιουργών των τελετουργικών αντικειμένων.
Κάθε νέο εικονογραφικό στοιχείo, κάθε αναπαράσταση, προσφέρει καθοριστικής αξίας δεδομένα για την αποκρυπτογράφηση του πνευματικού πλαισίου των κοινωνιών που πραγματοποιούσαν το υπερβατικό τους πέρασμα από τη νομαδική ζωή του κυνηγού – συλλέκτη, στην εποχή της εξημέρωσης και της γεωργίας – της μετάβασης δηλαδή που αντιπροσωπεύει για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία με τον πιο χαρακτηριστικό και περίπλοκο αρχιτεκτονικά τρόπο, το Γκιομπεκλί Τεπέ.
Η τελετή σηματοδότησε και την παρουσίαση της ολοκλήρωσης της ενδελεχούς εργασίας της διαφύλαξης και αποκατάστασης της Δομής C.
Η δομή αυτή, η οποία ξεχωρίζει για τους επιβλητικούς πυλώνες από ασβεστόλιθο σε σχήμα Τ που φτάνουν σε ύψος μέχρι έξι μέτρα ενώ το βάρος τους, ανέρχεται σε αρκετούς τόνους, υποβλήθηκε σε αναλυτική παρέμβαση, στο πλαίσιο του προγράμματος “Κληρονομιά για το Μέλλον”.
Οι πυλώνες είναι κυκλικά διατεταγμένοι και πάνω τους, είναι λαξευμένα ζώα όπως φίδια, αλεπούδες, αγριογούρουνα και γύπες. Πρόκειται για σύμβολα με κοσμολογικά και πνευματικά νοήματα.
Η αποκατάστασή του, περιλάμβανε την αναδιάταξη των μεγαλίθων στις αρχικά καταγεγραμμένες τοποθεσίες, τη δομική υποστύλωση των περιμετρικών τοίχων και την εφαρμογή τεχνικών και υλικών για τη διασφάλιση της αυθεντικότητας του συμπλέγματος, όπως τη χρήση ειδικού ασβεστοκονιάματος από μαλλί κατσίκας – αναδημιουργώντας έτσι, τις κατασκευαστικές μεθόδους των ανθρώπων της Νεολιθικής εποχής.
Στην ομιλία του, ο υπουργός Ersoy, αποκάλυψε λεπτομέρειες από τις επερχόμενες παρεμβάσεις για την αναβάθμιση της υποδομής των επισκεπτών, στις οποίες περιλαμβάνεται ένα νέο κέντρο διοίκησης, πάρκινγκ και ένα δίκτυο πεζοδρομίων, τα οποία υπολογίζεται ότι θα έχουν ολοκληρωθεί πριν το τέλος του 2025.
Ακόμη, ανέφερε την μεταφορά των σχεδόν χιλίων ελαιόδεντρων, προς διευκόλυνση της συνέχισης της έρευνας, ενώ ανακοίνωσε και την εφαρμογή νέων, γεωμαγνητικών ερευνών με σκοπό τη χαρτογράφηση του υπεδάφους, για τον σχεδιασμό της ακριβούς και αποτελεσματικής στρατηγικής ανασκαφών για τις επερχόμενες αρχαιολογικές αποστολές.
Παγκόσμιο ενδιαφέρον για το Γκιομπεκλί Τεπέ
Η στιγμή που πραγματοποιούνται όλες οι παραπάνω εξελίξεις, δεν είναι τυχαία.
Η φετινή χρονιά, σηματοδοτεί τη 13η επέτειο από την έναρξη των συστηματικών ανασκαφών στο Γκιομπεκλί Τεπέ, οι οποίες ξεκίνησαν το 1995 – μετά από την αρχική έρευνα στον αρχαιολογικό χώρο, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1963 με αποκορύφωμα την ανακήρυξη του Γκιομπεκλί Τεπέ σε προστατευόμενο από την UNESCO μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, το 2018.
Ο εορτασμός της επετείου πλαισιώνεται στο έργο για το Taş Tepeler, μια αρχαιολογική πρωτοβουλία διεθνούς κλίμακας που συγκεντρώνει τις προσπάθειες 36 ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και 220 ειδικών και φοιτητών πολλών εθνικοτήτων, με εργασίες να πραγματοποιούνται σε δέκα διαφορετικά σημεία του αρχαιολογικού χώρου.
Η συνεργατική προσπάθεια, σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό, υπερβαίνει την ανασκαφή και εντάσσεται στην ολοκληρωμένη αποστολή της αποκατάστασης, διαφύλαξης και της μετάδοσης της κληρονομιάς, αποτελώντας ένα πρώτης τάξης κίνημα για την πολιτιστική αναγέννηση.
