Απόκριες ονομάζονται οι τρεις εβδομάδες πριν από την Καθαρά Δευτέρα, οπότε και αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Η περίοδος των Αποκριών ξεκινά επίσημα με το άνοιγμα του Τριωδίου και ολοκληρώνεται την Κυριακή του τριημέρου των Αποκριών που είναι η Κυριακή της Τυρινής, ακριβώς, μία ημέρα πριν από την Καθαρή Δευτέρα.
Οι 3 εβδομάδες
Το 2026, η έναρξη του Τριωδίου ήταν την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026. Η πρώτη εβδομάδα των Αποκριών που τελείωσε την Κυριακή του Ασώτου, λέγεται και Προφωνή, επειδή παλιά προφωνούσαν, δηλαδή διαλαλούσαν ότι άρχιζαν οι Απόκριες.
Η δεύτερη εβδομάδα, που διανύουμε από σήμερα, λέγεται Κρεατινή ή της Κρεοφάγου, επειδή έτρωγαν κρέας και δεν νήστευαν ούτε την Τετάρτη ή την Παρασκευή. Η εβδομάδα αυτή γιορτάζεται με γλέντια και φαγοπότια χωρίς κανένα θρησκευτικό περιορισμό. Η Κυριακή της εβδομάδας αυτής, η Κυριακή της Απόκρεω (15 Φεβρουαρίου) ονομάστηκε έτσι, επειδή συνηθίζεται οι Χριστιανοί «να αποκρεύουν», δηλαδή να μην ξανατρώνε κρέας, παρά το Πάσχα, πάλι.
Η τρίτη εβδομάδα λέγεται Τυρινή ή της Τυροφάγου, επειδή έτρωγαν γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά, σαν ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ κρεοφαγίας και νηστείας, για να προετοιμαστούν σιγά – σιγά για τη νηστεία της Σαρακοστής, που έρχεται.
Το τέλος της αποκριάτικης περιόδου είναι την Καθαρή Δευτέρα, που φέτος πέφτει στις 23 Φεβρουαρίου.
Γλέντια, χοροί και έθιμα
Οι Απόκριες είναι μια περίοδος με έντονα έθιμα, μεταμφιέσεις, χορούς και γλέντια που κορυφώνονται το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς, δηλαδή το τριήμερο της Καθαρής Δευτέρας.
Τις 3 μέρες αυτές κορυφώνεται το έθιμο του γλεντιού, της ψυχαγωγίας και του «μασκαρέματος», της μεταμφίεσης, που έχει τις ρίζες του στα Κρόνια «Λουπερκάλια» και «Σατουρνάλια» (γιορτές της αρχαιότητας, προς τιμήν του Κρόνου) και στις αρχαιότερες «Διονυσιακές γιορτές» των Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι κορυφωνόταν προς τιμή του Διόνυσου.
Η Βασίλισσα του Καρναβαλιού δεν είναι άλλη από την Πάτρα. Το ξακουστό Πατρινό Καρναβάλι έχει τις ρίζες του στις αρχές του 19ου αιώνα και αποτελεί τη μεγαλύτερη αποκριάτικη εκδήλωση στην Ελλάδα.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο η Πάτρα που βρίσκεται στο επίκεντρο των καρναβαλικών εκδηλώσεων, αφού ξακουστά είναι και το Ξανθιώτικο Καρναβάλι, το καρναβάλι του Ρεθύμνου, του Μοσχάτου, του Αγίου Ιωάννη Ρέντη αλλά και της Πλάκας. Καρναβάλια στην πραγματικότητα, αυτό το τριήμερο γίνονται σχεδόν σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας.