Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Τα μοιραία δευτερόλεπτα πριν από την τραγική συντριβή του μαχητικού Phantom έχουν αποτυπωθεί στα βίντεο που συγκέντρωσαν οι εμπειρογνώμονες, με το κύριο ερώτημα να παραμένει γιατί το αεροσκάφος έκανε βουτιά 800 πόδια κάτω από το καθορισμένο ύψος.
- Ανάμεσα στα διάφορα σενάρια που εξετάζονται, εξέχουσα θέση κατέχει η πιθανότητα να υπήρξε μια στιγμιαία απώλεια στήριξης, η οποία προκλήθηκε από κάποιον εξωγενή παράγοντα, όπως η εισρόφηση πτηνού.
- Η απώλεια ώσης στον δεξιό κινητήρα οδηγεί σε βίαιη βουτιά προς τα κάτω, εκμηδενίζοντας ακαριαία τα περιθώρια αντίδρασης των πιλότων, γεγονός που αποτελεί τον χειρότερο εφιάλτη για κάθε ιπτάμενο.
Τα μοιραία δευτερόλεπτα πριν από την τραγική συντριβή του μαχητικού Phantom έχουν αποτυπωθεί στα βίντεο που συγκέντρωσαν οι εμπειρογνώμονες της Πολεμικής Αεροπορίας, αποδίδοντας τα πρώτα κρίσιμα αποτελέσματα. Το κύριο ερώτημα παραμένει το γιατί το αεροσκάφος έκανε βουτιά 800 πόδια κάτω από το καθορισμένο ύψος, φέρνοντας τους έμπειρους πιλότους αντιμέτωπους με το απόλυτο αδιέξοδο.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Στα γραφεία της Επιτροπής Διερεύνησης Ατυχημάτων της Πολεμικής Αεροπορίας, τα στελέχη και οι εμπειρογνώμονες αναλύουν ξανά και ξανά κάθε διαθέσιμο καρέ από τα βίντεο που καταγράφουν τις τελευταίες στιγμές της πτήσης. Υπάρχει ένα συγκεκριμένο καρέ στο οποίο οι αναλυτές εστιάζουν την προσοχή τους με ιδιαίτερη επιμονή.
Σε αυτό το στιγμιότυπο, το θρυλικό μαχητικό αεροσκάφος φαίνεται να έχει στραμμένο το ρύγχος του προς τα κάτω, διαγράφοντας μια ασυνήθιστη και εξαιρετικά επικίνδυνη κλίση, η οποία δεν δικαιολογείται από τους προβλεπόμενους ελιγμούς της συγκεκριμένης αποστολής.
Όπως αποκάλυψε από την πρώτη στιγμή το enikos.gr, το αεροσκάφος βρέθηκε ξαφνικά να ίπταται 800 πόδια χαμηλότερα από το προκαθορισμένο και ασφαλές ύψος πτήσης, γεγονός που σήμανε αμέσως συναγερμό στους ειδικούς. Αυτή η απότομη και ανεξήγητη απώλεια ύψους αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα των ερευνών, καθώς οι αξιωματικοί της Αεροπορίας προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τη σειρά των γεγονότων που οδήγησαν στην ανείπωτη αυτή τραγωδία.
Ανάμεσα στα διάφορα σενάρια που εξετάζονται διεξοδικά από τους εμπειρογνώμονες, εξέχουσα θέση κατέχει η πιθανότητα να υπήρξε μια στιγμιαία απώλεια στήριξης, η οποία προκλήθηκε από κάποιον εξωγενή παράγοντα.
Στο περιβάλλον όπου επιχειρούν τα μαχητικά, ένας από τους πιο συχνούς αλλά και πιο επικίνδυνους αστάθμητους παράγοντες είναι η παρουσία πτηνών.
Η πιθανότητα ένα πουλί να εισήλθε στον αεραγωγό του αεροσκάφους και στη συνέχεια να πέρασε στα ενδότερα του κινητήρα αποτελεί ένα πολύ σοβαρό ενδεχόμενο. Πολλοί αναρωτιούνται αν ένα τόσο μικρό αντικείμενο μπορεί να προκαλέσει καταστροφή σε έναν πανίσχυρο στρατιωτικό κινητήρα που διαθέτει περίπου τρεις χιλιάδες λεπίδες. Η απάντηση που δίνουν οι έμπειροι τεχνικοί και ειδικοί της Αεροπορίας στο σχετικό ερώτημα που έθεσε το enikos.gr είναι κατηγορηματικά καταφατική.
Μια τέτοια πρόσκρουση είναι ικανή να προκαλέσει το λεγόμενο compressor stall, δηλαδή την απώλεια στήριξης του συμπιεστή. Πρόκειται για μια σοβαρότατη αεροδυναμική διατάραξη στην ομαλή και συνεχή ροή του αέρα που περνά μέσα από τον συμπιεστή του κινητήρα jet. Όταν διαταραχθεί αυτή η ροή, η ισορροπία της καύσης και της ώσης μπορεί να οδηγήσει σε στιγμιαία απώλεια μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Η στιγμιαία αυτή διακοπή στη ροή του αέρα μπορεί να οδήγησε σε μια ακαριαία και δραματική απώλεια ώσης, συγκεκριμένα στον δεύτερο, τον δεξιό κινητήρα του Phantom. Η αιφνίδια ασυμμετρία στις δυνάμεις που ασκούνταν στο αεροσκάφος ήταν καταλύτης για την εξέλιξη της πτήσης. Χωρίς την απαιτούμενη ώση από τη δεξιά πλευρά, το αεροσκάφος πήρε αμέσως μια έντονη δεξιά κλίση, με το ρύγχος να στρέφεται βίαια προς τα κάτω, δημιουργώντας μια κατάσταση που προσομοιάζει με υποστροφή.
Αντιθέτως, όπως εξηγούν οι ειδικοί, εάν είχαμε απώλεια ώσης στον αριστερό κινητήρα, η αεροδυναμική συμπεριφορά του μαχητικού θα ήταν τελείως διαφορετική: το αεροσκάφος θα έπαιρνε τροχιά προς τα πάνω και, αφού διέγραφε μια ανάποδη καμπύλη στον αέρα, πολύ πιθανό να κατέληγε πάλι σε συντριβή. Στην προκείμενη περίπτωση όμως, η βίαιη βουτιά προς τα κάτω φωτογραφίζει την εμπλοκή του δεξιού κινητήρα, εκμηδενίζοντας ακαριαία τα περιθώρια αντίδρασης των πιλότων.
Όπως επισημαίνουν με νόημα απόστρατοι πιλότοι της Πολεμικής μας Αεροπορίας, οι οποίοι έχουν γράψει εκατοντάδες ώρες πτήσης στα κόκπιτ των μαχητικών μας, το συγκεκριμένο σενάριο αποτελεί πάντα τον χειρότερο εφιάλτη για κάθε ιπτάμενο των F-4 Phantom. Πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία η φυσική και η αεροδυναμική συμμαχούν εναντίον του ανθρώπου μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.
Όσο έμπειρος, ψύχραιμος και εκπαιδευμένος κι αν είναι ένας χειριστής, όταν ένα αεροσκάφος βρεθεί σε μια τέτοια κατάσταση σε τόσο χαμηλό ύψος, τα χρονικά περιθώρια για να αντιδράσει και να διορθώσει την πορεία είναι απλά μηδαμινά. Οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν σε χρόνο που μετριέται σε δέκατα του δευτερολέπτου, τη στιγμή που το αεροσκάφος κινείται με τεράστια ταχύτητα προς το έδαφος.
Τις οριστικές και αδιάψευστες απαντήσεις για το τι πραγματικά συνέβη στα σπλάχνα του Phantom καλούνται πλέον να τις δώσουν οι ίδιοι οι κινητήρες του μαχητικού. Οι εμπειρογνώμονες είναι σε θέση να ανακτήσουν πολύτιμες τεχνικές πληροφορίες και δεδομένα μέσα από τη μικροσκοπική εξέταση των εξαρτημάτων τους. Τα βίντεο και οι φωτογραφίες που έχουν στη διάθεσή τους αποτελούν τον βασικό οδηγό και τον «οδικό χάρτη» προς αυτή την κατεύθυνση, δείχνοντας πού ακριβώς πρέπει να εστιάσουν οι τεχνικοί.
Εάν, ωστόσο, το σενάριο της εισρόφησης πτηνού ή του compressor stall δεν επιβεβαιωθεί από τα ευρήματα στους κινητήρες, τότε οι ειδικοί θα υποχρεωθούν να στρέψουν την προσοχή τους σε άλλα ενδεχόμενα. Σε μια τέτοια περίπτωση, στο τραπέζι θα μπει ακόμη και το ενδεχόμενο του ανθρώπινου λάθους. Πρόκειται πάντως για μια υπόθεση που, με βάση τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα δεδομένα και την εικόνα που έχουν σχηματίσει οι αναλυτές, δεν προκρίνεται στην παρούσα φάση της έρευνας.
Η ανάλυση των τελευταίων κρίσιμων δευτερολέπτων δεν είναι μια απλή τεχνική διαδικασία, αλλά ένας ελάχιστος φόρος τιμής στη μνήμη των χειριστών που πάλεψαν μέχρι την τελευταία στιγμή με τους νόμους της αεροδυναμικής. Τα αποτελέσματα των ερευνών αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από το σύνολο της αεροπορικής οικογένειας, καθώς κάθε λεπτομέρεια που έρχεται στο φως φωτίζει το χρονικό μιας διαδρομής που κόπηκε τόσο άδικα και απότομα και θα αποτελέσει μάθημα για τις επόμενες πτήσεις.