Ο «εφιάλτης» της ενεργειακής κρίσης απλώνεται πάνω από την Ευρώπη και η αντιμετώπισή της ήταν ένα από τα βασικά θέματα που βρέθηκαν επί τάπητος στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε κατά της στάσης αναμονής της Ε.Ε. και παρότι διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα κάνει ό, τι περνά από το χέρι της για τη στήριξη των πολιτών και της οικονομίας, τόνισε τη σημασία άμεσης προετοιμασίας ευρωπαϊκής «εργαλειοθήκης». Τα μέτρα θα μπορούσαν να φτάσουν κατά το σκεπτικό της Αθήνας, σε ενεργειακή ρήτρα διαφυγής, ώστε να διευκολυνθούν οι κρατικές δαπάνες, όπως έχει αποφασιστεί σε παρελθούσες περιόδους κρίσης.
«Ως Ευρώπη πρέπει να είμαστε έτοιμοι» είπε ενόσω οι Ευρωπαίοι άρχιζαν κρίσιμες διαβουλεύσεις, παρακολουθώντας την τρικυμία στις αγορές μετά τις επιθέσεις σε κομβικής σημασίας ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο. «Είναι απολύτως απαραίτητο να πρυτανεύσει η λογική και να σταματήσουν εκατέρωθεν επιθέσεις» ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο «δραστικών επιπτώσεων» στην παγκόσμια οικονομία.
Στο επίκεντρο η ευρωπαϊκή «εργαλειοθήκη»
Με βάση το κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Κομισιόν καλείται «να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων που προέκυψαν από την κρίση στη Μέση Ανατολή».
Στο ίδιο πνεύμα και εκτός από τα ορυκτά καύσιμα, η Κομισιόν καλείται «να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα – για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας – για συγκεκριμένες ενέργειες για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων τομέων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των κρατών μελών.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλείται επίσης να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων για τον μετριασμό των σημαντικών επιπτώσεων των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών κόστους στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τον αντίκτυπο όλων των άλλων συνιστωσών κόστους».
«Ρεζερβουάρ» 2 δισ. ευρώ κατά της ενεργειακής ακρίβειας
Η κυβέρνηση εξετάζει τη δυνατότητα αξιοποίησης μέρους του πρωτογενούς πλεονάσματος του προϋπολογισμού για την άμεση στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων εν μέσω της έντονης ανόδου των τιμών των καυσίμων.
Σύμφωνα με κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος που επικαλείται η εφημερίδα «Καθημερινή», το πλεόνασμα δίνει τη δυνατότητα χρήσης έως 2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027, αλλά η πλήρης αξιοποίησή του απαιτεί την έγκριση των Βρυξελλών, λόγω του μηχανισμού περιορισμού των δαπανών. Προς το παρόν τουλάχιστον δεν υπάρχει ομοφωνία στην Ε.Ε. για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Η κυβέρνηση περιμένει να ξεκαθαρίσει το τοπίο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πριν προχωρήσει στη λήψη μέτρων στήριξης, σε αντίθεση με την Αυστρία, την Ιταλία και την Πορτογαλία που προχώρησαν σε μειώσεις φόρων στα καύσιμα, αναλαμβάνοντας το δημοσιονομικό κόστος.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι σε αυτή τη φάση η κυβέρνηση δεν σκέφτεται να προχωρήσει στη μείωση του ΕΦΚ ωστόσο οι εξελίξεις και οι πιέσεις στις τιμές των καυσίμων δεν αποκλείεται να ανατρέψουν τον σχεδιασμό, εφόσον βέβαια δοθεί το πράσινο φως από τις Βρυξέλλες.
Σε αυτό το στάδιο μετά την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα και σε 61 κατηγορίες προϊόντων σούπερ μάρκετ έως τις 30 Ιουνίου, η κυβέρνηση εξετάζει να χρησιμοποιήσει μέτρα που είχε λάβει το 2022. Συγκεκριμένα, μια νέα επιδότηση καυσίμων τύπου Fuel Pass, επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα ή και νέα επιταγή ακρίβειας αν οι ανατιμήσεις αποκτήσουν πιο μόνιμο χαρακτήρα.
Όπως έχει ξεκαθαρίσει ο Πρωθυπουργός, η εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις έχει δημιουργήσει έναν μηχανισμό ταχύτερων αντανακλαστικών, αλλά με βασική αρχή ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι «λελογισμένες και στοχευμένες» και να μη χρησιμοποιείται από την αρχή όλο το οπλοστάσιο.