«Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει. Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα» δήλωσε από το βήμα του 4ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ ο Γιώργος Παπανδρέου.
Με μια φράση του Κορνήλιου Καστοριάδη «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» έδωσε τον παλμό της υπόλοιπης ομιλίας του ο Γιώργος Παπανδρέου. «Τι εννοούσε; Ότι ή θα πάμε σε μια κοινωνία απελευθέρωσης, δικαιοσύνης, δημοκρατικού ελέγχου – ή θα βυθιστούμε σε μια νέα μορφή βαρβαρότητας. Όχι επιστροφή στη λίθινη εποχή. Επιστροφή σε κοινωνίες με τεράστια δύναμη, αλλά χωρίς ηθικό και δημοκρατικό έλεγχο πάνω σε αυτή τη δύναμη» σημείωσε.
Στη συνέχεια επιτέθηκε στη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. «Ακούμε ότι η ΝΔ προσφέρει σταθερότητα και αποτελεσματικότητα. Και ναι – είναι πολύ αποτελεσματική. Στο να φροντίζει τους λίγους. Στο να ικανοποιεί τις απαιτήσεις εκείνων που έχουν πρόσβαση στο πρωθυπουργικό γραφείο που ελέγχει τη ροή του κοινού πλούτου».
Ολόκληρη η ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου
Συντρόφισσες, Σύντροφοι,
Θα ξεκινήσω με μια φράση. Τη χρησιμοποίησα προ ετών – και πολλοί τη νόμισαν υπερβολική.
Διαψεύστηκαν.
Είναι του Κορνήλιου Καστοριάδη – του μεγάλου Έλληνα διανοούμενου που στα νιάτα του αγωνίστηκε δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου:
«Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»
Τι εννοούσε; Ότι ή θα πάμε σε μια κοινωνία απελευθέρωσης, δικαιοσύνης, δημοκρατικού ελέγχου – ή θα βυθιστούμε σε μια νέα μορφή βαρβαρότητας. Όχι επιστροφή στη λίθινη εποχή. Επιστροφή σε κοινωνίες με τεράστια δύναμη, αλλά χωρίς ηθικό και δημοκρατικό έλεγχο πάνω σε αυτή τη δύναμη.
Ζούμε σε εποχή πρωτοφανών δυνατοτήτων. Ποτέ η ανθρωπότητα δεν είχε τόσο πλούτο, τόση γνώση, τόσο ισχυρά τεχνολογικά εργαλεία. Έχουμε τη δύναμη να εξαλείψουμε τη φτώχεια. Να πετύχουμε δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. Να προστατεύσουμε το περιβάλλον. Να χτίσουμε κόσμο ειρήνης.
Και όμως – αυτές οι δυνατότητες δεν μεταφράζονται σε πρόοδο για τους πολλούς. Μεταφράζονται σε ανασφάλεια και απειλή. Σε προνόμια των λίγων. Και σε τεχνολογία για νέους φρικτούς πολέμους.
Γιατί;
Γιατί το ζήτημα δεν είναι το τι μπορούμε να κάνουμε.
Το ζήτημα είναι το ποιος αποφασίζει και προς όφελος ποιου.
Η Διάγνωση
Προχθές, στη Γενεύη, προήδρευσα επιτροπής 130 πρώην ηγετών δημοκρατικών κρατών. Το κεντρικό ερώτημα ήταν: γιατί καταρρέει η εμπιστοσύνη στους θεσμούς;
Η απάντηση έχει πέντε πρόσωπα.
Πρώτο: Ανισότητα. Η Έκθεση Παγκόσμιας Ανισότητας 2026 είναι αποκαλυπτική. Το πλουσιότερο 10% κατέχει το 75% του παγκόσμιου πλούτου. Το φτωχότερο 50% μόλις το 2%. Εξήντα χιλιάδες άνθρωποι — το ένα εκατομμυριοστό της ανθρωπότητας – 0,001% — έχουν τριπλάσιο πλούτο από τέσσερα δισεκατομμύρια φτωχούς. Και το κορυφαίο: το 1% των πλουσίων ευθύνεται για το 41% των εκπομπών του θερμοκηπίου. Η κλιματική κρίση δεν είναι θέμα πλαστικών καλαμακιών. Είναι θέμα του παγκόσμιου καπιταλιστικού κεφαλαίου.
Δεύτερο: Ο πλούτος γίνεται εξουσία. Τα λόμπι των ισχυρών, το χρήμα που διαφθείρει την πολιτική και τη δικαιοσύνη, οι ολιγάρχες που αγοράζουν ΜΜΕ, τράπεζες, δομές υγείας και εκπαίδευσης. Έτσι οι ισχυροί μένουν υπεράνω νόμου – και ο πολίτης γίνεται αδύναμο θύμα. Απομένει η τυπική κάλπη κάθε τέσσερα χρόνια. Αλλά την κυριαρχία ποιος την έχει; Η βαθιά ολιγαρχία – όπως οι αρχαίοι Έλληνες προειδοποιούσαν.
Τρίτο: Ανασφάλεια. Φόβος για το κλίμα, τις πανδημίες, την ΤΝ, τους πολέμους. Φόβος για το μέλλον των παιδιών μας. Και μέσα στην ανασφάλεια ψάχνουμε «σωτήρες». Μεγάλη πλάνη! Ας δούμε Ουγγαρία, Τουρκία, ακόμη και Αμερική. Τα αποτελέσματα είναι αυταρχισμός, διαφθορά, ποδοπατημένα δικαιώματα. Και πάντα ευνοημένη η ελίτ. Τα κατεστημένα, νέα ή παλαιά.
Τέταρτο: Χειραγώγηση της πληροφορίας. Αλγόριθμοι που μας μαθαίνουν καλύτερα από τους πιο στενούς μας φίλους. Μας εθίζουν στις οθόνες – και για να μας κρατήσουν κολλημένους – για το κέρδος – προωθούν οργή, διχασμό, μίσος. Όχι διάλογο. Όχι δημοκρατική διαβούλευση. Το Predator που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση της ΝΔ για να παρακολουθήσει τον Πρόεδρο του Κινήματός μας είναι απλώς το προοίμιο ενός νέου συστηματικού φακελώματος. Νέο πεδίο εξουσίας – στα χέρια ψηφιακών ολιγαρχών.
Πέμπτο: Κατάλυση κάθε κανόνα. Σε μια δημοκρατία, οι κανόνες ποιον προστατεύουν; Τον αδύναμο. Τον μεροκαματιάρη. Τη γυναίκα. Τον νέο. Τα ΑμεΑ. Σήμερα η ισχύς υποκαθιστά το δίκαιο – και ο κόσμος πληρώνει το τίμημα. Στο διεθνές στερέωμα η λογική του δίκιου του ισχυρού άναψε νέους καταστροφικούς πολέμους. Ουκρανία, Γάζα, Ιράν, Σουδάν, Λίβανος, Πακιστάν, Κονγκό και αλλού.
Αυτές δεν είναι ξεχωριστές καταιγίδες. Έχουν κοινή πηγή: εξουσία χωρίς ηθικούς κανόνες, εξουσία χωρίς δημοκρατικό έλεγχο.
Η Ελλάδα του Μητσοτάκη
Στη χώρα μας αυτή η παθολογία έχει πρόσωπο και όνομα.
Ακούμε ότι η ΝΔ προσφέρει σταθερότητα και αποτελεσματικότητα. Και ναι – είναι πολύ αποτελεσματική. Στο να φροντίζει τους λίγους. Στο να ικανοποιεί τις απαιτήσεις εκείνων που έχουν πρόσβαση στο πρωθυπουργικό γραφείο που ελέγχει τη ροή του κοινού πλούτου.
Στους πολλούς προσφέρει φόβο και αβεβαιότητα. Επιδόματα αντί για δικαιώματα. Αυξήσεις με το σταγονόμετρο – από τα περισσεύματα των δισεκατομμυρίων που χαρίζει σε ημέτερους. Καλλιεργεί έναν νέο ραγιαδισμό: την προσμονή μήπως κάποιο pass ή κάποιο επίδομα πέσει από ψηλά.
Τα ευρωπαϊκά κονδύλια – που έπρεπε να πάνε σε πράσινη, καινοτόμο, περιφερειακή ανάπτυξη – πηγαίνουν πάλι σε λίγα μεγάλα ολιγαρχικά συμφέροντα. Η ενέργεια παραδόθηκε σε λίγες επιχειρηματικές μονάδες – ούτε λόγος για ενεργειακή δημοκρατία.
Οι τράπεζες – που ανακεφαλαιοποιήθηκαν με χρήματα του ελληνικού λαού – σήμερα αφαιρούν φεουδαρχικούς φόρους για κάθε συναλλαγή, και το 80% των μερισμάτων τους πηγαίνει σε επενδυτές του εξωτερικού.
Τέμπη. ΟΠΕΚΕΠΕ. Υποκλοπές. Συμβουλευτικές αβέρτα για φίλους. Θεσμοί απαξιώνονται. Κράτος δικαίου – έννοια ασύμβατη με τις επιλογές αυτής της κυβέρνησης.
Αυτή είναι η «σταθερότητα» που μας προσφέρουν. Σταθερότητα αδικίας.
Καμαρώνουν και ως «ευρωπαίοι». Με τις πολιτικές τους, διαχρονικά, είναι εκείνοι που έχουν απαξιώσει την Ελλάδα και υπονομεύσει τη δύναμη και φωνή μας στην Ευρώπη και διεθνώς.
Ρωτήστε την κυρία Κοβέσι.
Με αποκορύφωμα την οικονομική μας κρίση.
Η Αλήθεια για τα Μνημόνια
Και επειδή θα ακούσουμε πολλά μέχρι τις εκλογές – ας πούμε επιτέλους τα πράγματα με το όνομά τους.
Την κρίση χρεοκοπίας δεν την έφερε το ΠΑΣΟΚ. Την έφεραν τα τεράστια ελλείμματα της ΝΔ. Τα μνημόνια δεν ήταν αποτέλεσμα διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ – ήταν αποτέλεσμα χρόνων κατασπατάλησης και λεηλασίας από την δεξιά.
Η αναξιοπιστία της χώρας ήρθε από τις στατιστικές αλχημείες και την αδιαφάνεια που υπηρετούσε για χρόνια η ΝΔ.
Και η διαφθορά δεν άνθισε επί ΠΑΣΟΚ. Εμείς φέραμε τη Διαύγεια, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, τις ανεξάρτητες ελεγκτικές αρχές, την ψηφιακή διαχείριση.
Η διαφθορά άνθισε και ανθίζει επί ΝΔ.
Και στην παραδοσιακή αριστερά το γνώριζαν – και επέλεξαν να το συγκαλύψουν. Ξέπλυναν τη Δεξιά για να χτυπήσουν το ΠΑΣΟΚ. Εύκολος οπορτουνισμός σε βάρος της αλήθειας και τελικά σε βάρος και του λαού.
Το τονίζω αυτό – γιατί ναι – θέλουμε την ενότητα των ευρύτερων δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων. Όχι όμως στην βάση μιας ψεύτικης ανάγνωσης της ιστορίας.
Δεν ζητάμε τη συγγνώμη τους. Ζητάμε κάτι πιο ουσιαστικό: να κατανοήσουμε όλοι τα πραγματικά αίτια. Γιατί σήμερα – αμετανόητη – η ίδια αυταρχική, πελατειακή και ληστρική λογική της δεξιάς ξαναχτυπά. Και ο Ελληνικός λαός ήδη ξαναπληρώνει τον λογαριασμό.
Η παραδοχή της αλήθειας για την οικονομική και θεσμική κρίση στη χώρα μας πρέπει να αποτελέσει τη βάση για να μπορούμε να χτίσουμε νέα πορεία ενότητας.
Ενότητας όχι συμφερόντων.
Αρχών.
Ριζοσπαστικής.
Δημοκρατικής.
Αληθινής.
Η Πρότασή μας: Η Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων
Θέλουμε τη συσπείρωση και την ενότητα των δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας. Γιατί θέλουμε αλλαγή. Δεν αντέχει ούτε ο λαός ούτε η χώρα τη διακυβέρνηση της ΝΔ.
Και το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής μπορεί και πρέπει να διαμορφώσει το πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για αυτή την ενότητα και συνεργασία – με όποιο οργανωτικό τρόπο μπορεί να προκύψει.
Καταθέτω στο Συνέδριο αυτό πρόταση δημοκρατικής, ριζοσπαστικής ανασυγκρότησης της χώρας.
Πλαίσιο για διάλογο για μια παράταξη μεγάλη ενωτική και νικηφόρα.
Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει.
Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα.
Δεν είμαστε καλύτεροι διαχειριστές του πελατειακού συστήματος.
Είμαστε εκείνοι που θέλουν να το ανατρέψουν.
Και γι’ αυτό χρειαζόμαστε εργαλεία ανάλογα της φιλοδοξίας μας.
Μια ριζική, συστηματική, θεσμική αλλαγή. Ανέφερε σημεία ο Πρόεδρος μας, ο Νίκος Ανδρουλάκης χθες.
Προτείνω, στην επόμενη Βουλή – μια αναθεώρηση του Συντάγματος που θα αποτελεί το θεσμικό οπλοστάσιο μιας ριζοσπαστικής δημοκρατικής μετάβασης.
Μαζί και με άλλες αλλαγές που θα εμβαθύνουν τη δημοκρατική συμμετοχή – τη δύναμη – των Ελλήνων πολιτών.
–
Αυτή η αναθεώρηση έχει όνομα: Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων.
Τρεις μεγάλοι άξονες.
Πρώτος άξονας: Ο εθνικός πλούτος και οι επόμενες γενιές.
Η εμπειρία των μνημονίων μας δίδαξε κάτι σημαντικό: ό,τι δεν προστατεύεται συνταγματικά, εκτίθεται.
Προτείνω νέο άρθρο: η δημόσια ακίνητη περιουσία παραμένει στο Δημόσιο. Αιγιαλοί, δάση, βυθοί, να προστατευτούν, και η δημόσια γη – να αξιοποιηθεί, να μισθωθεί, να παραχωρηθεί προς χρήση. Δεν μπορούν όμως να πουληθούν.
Και το Υπερταμείο – που μας επιβλήθηκε από την Τρόικα επί ΣΥΡΙΖΑ – μετασχηματίζεται: από παθητικό διαχειριστή πωλήσεων, σε δημοκρατικά και εθνικά ελεγχόμενο Εθνικό Αναπτυξιακό Θεσμό. Υπό τον έλεγχο της Βουλής, με συμμετοχή περιφερειών και δήμων. Ο δημόσιος πλούτος γίνεται μοχλός ανάπτυξης – όχι υποθήκη του παρελθόντος. (Για το Υπερταμείο έχει μιλήσει και ο Παύλος)
Για τη Νέα Γενιά – Στο άρθρο 24: εισάγουμε ρητά το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών σε υγιές, καθαρό, κλιματικά σταθερό περιβάλλον. Διασφαλίζουμε τη διαγενεακή δικαιοσύνη. Δεν κληρονομούμε τη γη από τους γονείς μας. Τη δανειζόμαστε από τα παιδιά μας.
Εθνική Κυριαρχία, Ειρήνη, Ασφάλεια (νέα πρόταση)
Η Ελλάδα δεν είναι απλώς κράτος – είναι πολιτισμός με βαθιά παρουσία στο γεωπολιτικό κέντρο βάρους της Μεσογείου και της Ευρώπης. Η προστασία του Ελληνισμού και της εθνικής κυριαρχίας – στη γη, στη θάλασσα, στον αέρα, στον ψηφιακό χώρο – κατοχυρώνεται ως συνταγματική επιταγή. Αλλά η ασφάλεια δεν εξαντλείται στην αποτρεπτική ισχύ. Δεσμευόμαστε και για μια Ευρώπη πιο δημοκρατική, αυτόνομη αμυντικά, ενεργειακά, ψηφιακά, πράσινη και κοινωνικά δίκαιη. (Προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ)
Η Ελλάδα, κληρονόμος του ολυμπιακού ιδεώδους και της διπλωματικής παράδοσης της Μεσογείου, αναλαμβάνει ρητά ως συνταγματικό προσανατολισμό την προώθηση ειρήνης, διαλόγου και συνεργασίας – στην περιοχή μας, και διεθνώς. Δεσμευόμαστε για μια Μεσόγειο χωρίς πυρηνικά όπλα και όπλα μαζικής καταστροφής. Δεν είναι ουτοπία – είναι επιτακτική ανάγκη του 21ου αιώνα. Και η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να πρωτοστατήσει. (Ανδρέας – Πρωτοβουλία των Έξι).
Δεύτερος άξονας: Ευημερία, κοινωνική δικαιοσύνη, κατοικία, ενέργεια.
Το ΑΕΠ, ο δείκτης ανάπτυξης της οικονομίας, δεν μετράει τη μοναξιά. Δεν μετράει τη στεγαστική αγωνία. Δεν μετράει την κατάθλιψη τόσων νέων. Δεν μετράει αν ο οικογενειάρχης μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς πριν το τέλος του μήνα. Δεν μετράει την ποιότητα της εκπαίδευσης ή την προσβασιμότητα στην υγεία. Προτείνω στο άρθρο 79 υποχρεωτική Έκθεση Κοινωνικής Ευημερίας παράλληλα με κάθε Προϋπολογισμό – να μετράμε τους δείκτες ανισότητας, στέγασης, περιβάλλοντος, ευημερίας του πολίτη και ευζωίας της κοινωνίας. Η κυβέρνηση θα λογοδοτεί για αυτούς, όπως λογοδοτεί για το έλλειμμα. Γιατί η κοινωνική ανισότητα είναι έλλειμμα μεγαλύτερο – πολιτικό και ηθικό.
Προτείνω να κατοχυρώσουμε πιο αποφασιστικά – το δικαίωμα στην κατοικία – αξιοπρεπή, ασφαλή, οικονομικά προσιτή. Και το δικαίωμα στην ενέργεια: με υποχρέωση του κράτους για μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ως δεσμευτική εθνική κατεύθυνση, και ενεργειακή αυτονομία της χώρας ως στρατηγικό εθνικό στόχο. Ούτε τα LNG, ούτε η Chevron, θα μας προστατεύσουν – εθνικά ή και οικονομικά, μπροστά στα γεωπολιτικά παιχνίδια της εποχής. Αντιθέτως – η Ελλάδα, με τον ήλιο, τον άνεμο, τη γεωθερμία και τη γεωγραφία της, έχει τη δυνατότητα να απελευθερωθεί από εξαρτήσεις που την καθιστούν ευάλωτη. Αυτή η δυνατότητα γίνεται συνταγματική επιταγή.
Δημοκρατική Παιδεία — Άρθρο 16 (ενίσχυση υπάρχοντος)
Το ισχύον άρθρο 16 μιλά για διάπλαση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών – αλλά χωρίς ρητή δέσμευση για δημοκρατική παιδεία ως υποχρεωτικό παιδαγωγικό σκοπό. Αυτό το κενό το κλείνουμε: κριτική σκέψη, ενεργός συμμετοχή και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα καθίστανται δεσμευτικός σκοπός σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης – από το δημοτικό ως το πανεπιστήμιο, σε δημόσιο και ιδιωτικό φορέα, πέραν των όσων ήδη προτείνουμε για την απελευθέρωση των δημόσιων πανεπιστημίων. Όχι ως εξωσχολική δραστηριότητα ή διακοσμητική πρόθεση. Ως βασικό πυρήνα του εκπαιδευτικού σκοπού – γιατί η δημοκρατία δεν κληρονομείται, καλλιεργείται.
Τρίτος άξονας: Εμβάθυνση της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή.
Εδώ βρίσκονται οι πιο πρωτοποριακές προτάσεις.
Νέο άρθρο για τη Διαβουλευτική – Συμμετοχική Δημοκρατία: μόνιμες κληρωτές συνελεύσεις πολιτών, συμμετοχικοί προϋπολογισμοί, ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης για κάθε νομοσχέδιο. Με δεσμευτική υποχρέωση: η Βουλή αιτιολογεί δημόσια γιατί δεν ακολουθεί τις γνώμες των πολιτών. Η Ιρλανδία το έκανε. Η Ισλανδία. Η Ταϊβάν. Πρόσφατα η Γαλλία. Τώρα το προτείνουμε στην Ελλάδα.
Δημοκρατία και Αλληλεγγύη στην Οικονομία
Η οικονομία δεν είναι μόνο κράτος ή αγορά. Υπάρχει και ένας τρίτος δρόμος – ο εκδημοκρατισμός της ίδιας της οικονομικής ζωής: συνεταιρισμοί κάθε είδους, κοινωνικές επιχειρήσεις, αυτοδιαχειριζόμενα σχήματα, ενεργειακές κοινότητες πολιτών – με δημοκρατική διακυβέρνηση, κοινωφελή σκοπό και ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στη λήψη αποφάσεων. Γιατί όπου η ακραία ανισότητα κυριαρχεί, η πολιτική ισότητα γίνεται κενό πρόσχημα – και η δημοκρατία δεν μπορεί να σταματά στην πόρτα της επιχείρησης. Προτείνω συνταγματικά την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία ως ισότιμο πυλώνα της οικονομικής ζωής, με ρητή υποχρέωση της πολιτείας να την ενισχύει – όχι ως παρωχημένο ιδεολόγημα, αλλά ως σύγχρονη απάντηση στην ολιγαρχική συγκέντρωση.
Νέο άρθρο για την Τεχνητή Νοημοσύνη: κάθε σύστημα ΤΝ – αλλά και κάθε νέα τεχνολογική ανακάλυψη – οφείλει να υπηρετεί το κοινό καλό. Ρητή επίσης η απαγόρευση κοινωνικής βαθμολόγησης, μαζικής ψηφιακής επιτήρησης – φακελώματος, αλγοριθμικής στρέβλωσης εκλογικών διαδικασιών. Αν δεν ρυθμίσουμε την ΤΝ τώρα, θα τη ρυθμίζουν οι ολιγάρχες που την κατέχουν.
Ανεξαρτησία και Πολυφωνία των ΜΜΕ — Άρθρο 14§9 (ενίσχυση υπάρχοντος)
Το ασυμβίβαστο εργολάβου-εκδότη υπάρχει ήδη στο Σύνταγμα. Αλλά εφαρμόζεται; Σήμερα ένας μικρός αριθμός οικονομικών συμφερόντων ελέγχει δυσανάλογο μέρος της ενημέρωσης – εφημερίδες, τηλεόραση, ψηφιακές πλατφόρμες. Αυτό δεν είναι απλώς οικονομικό γεγονός. Είναι πολιτικό πρόβλημα. Προτείνω να ενισχύσουμε το άρθρο 14 με συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξάρτητη εποπτεία ιδιοκτησίας και χρηματοδότησης, αυστηρά όρια συγκέντρωσης. Μαζί και ενεργή προώθηση τοπικών, κοινοτικών και συνεταιριστικών μορφών ενημέρωσης. Η πολυφωνία δεν είναι πολυτέλεια – είναι προϋπόθεση δημοκρατίας. Ο πολίτης έχει δικαίωμα σε ενημέρωση που δεν του πουλάει αφεντικά.
Συνταγματική Διαύγεια: η διαφθορά δεν είναι ατύχημα – είναι σύστημα. Ανάγουμε τη Διαύγεια από κοινό νόμο σε συνταγματική υποχρέωση. Κάθε δαπάνη, κάθε σύμβαση, κάθε απόφαση – πλήρως ορατή, τεκμηριωμένη, προσβάσιμη. Όχι ύστερα από αγώνα. Εξ ορισμού. Η διαφθορά ευδοκιμεί στο σκοτάδι. Το φως είναι το καλύτερο αντισηπτικό.
Αποκέντρωση: η εξουσία κατεβαίνει στις τοπικές κοινωνίες – με εγγυημένη χρηματοδότηση, οικονομική αυτονομία, σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων και κανονιστική αυτονομία των Περιφερειών. Το «συγκεντρωτικό κράτος των Αθηνών» δεν θεραπεύεται με κυβερνητικές πελατειακές αποφάσεις. Θεραπεύεται με συνταγματική θωράκιση. Και ξέρω πόσο και ο Χάρης και τόσοι άλλοι δήμαρχοι παλεύουν για τον στόχο αυτό.
Και Εσωκομματική Δημοκρατία: Να αναθεωρήσουμε το άρθρο 29 – τα κόμματα οργανώνονται με εσωτερική δημοκρατία, διαφάνεια, λογοδοσία προς τα μέλη. Και το ΠΑΣΟΚ δεν περιμένει: με βάση τις παραπάνω θεσμικές προτάσεις, ας οργανώσουμε το κίνημα μας για να είναι πιο συμμετοχικό, αποκεντρωμένο, εκπαιδευτικό. Να δεσμευτούμε να γίνουμε «Ανοιχτό Βιβλίο» τώρα. (όπως προτείνει και ο Στέφανος ο Παραστατίδης).
Η δημοκρατία που διεκδικούμε για τη χώρα, η αλλαγή που επιδιώκουμε, πρέπει πρώτα να τη ζούμε εμείς.
Η Πρόσκληση
Η Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων δεν είναι κομματικό πρόγραμμα. Είναι πρόταση συνεννόησης των προοδευτικών δυνάμεων και πολιτών του τόπου.
Απευθύνομαι σε κάθε προοδευτική δύναμη, δύναμη ευθύνης, κοινωνικό εταίρο, πολίτη, που θέλει να δει την Ελλάδα να αλλάζει συστημικά και συστηματικά.
Η αναθεώρηση απαιτεί αυξημένες πλειοψηφίες – απαιτεί συναίνεση. Και αυτή η συναίνεση αξίζει να διεκδικηθεί. Πολιτικά και εκλογικά.
Γιατί η Βίβλος δεν εξυπηρετεί κομματικά συμφέροντα. Εξυπηρετεί τη δημοκρατία.
Θέτω ως πρόταση κάθε κυβερνητικής συνεργασίας τη δέσμευση για αυτήν την αναθεώρηση. Αυτός να είναι ο πυρήνας της πρότασής μας στις επόμενες εκλογές.
Είναι ο πυρήνας της Προοδευτικής Διακυβέρνησης, είναι η Βίβλος Προοδευτικών Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων.
Στις εκλογές που έρχονται η ΝΔ θα μας μιλήσει για σταθερότητα και ασφάλεια. Μην παρασυρθεί κανείς. Αυτή η σταθερότητα – η σταθερότητα της αδικίας – δεν προστατεύει τον πολίτη. Τον αποδυναμώνει.
Η αληθινή ασφάλεια δεν μπορεί να βρίσκεται αποκλειστικά στη δύναμη των όπλων – ούτε στον νέο μιλιταρισμό. Βρίσκεται σε μια κοινωνία που επενδύει στον άνθρωπο, στην νεολαία, στην παιδεία, στη σιγουριά. Ώστε και στις κρίσεις να επιβιώνει, να απαντά δυναμικά και δημιουργικά. Μιλώ για την ασφάλεια δικαιωμάτων, δημοκρατίας και δικαίου.
Ούτε είναι η αναζήτηση σωτήρων κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι η φωνή του καθενός να ακούγεται δυνατά και ουσιαστικά. Είναι μια κοινωνία αλληλεγγύης και δημοκρατικής συμμετοχής όπου εξαλείφεται ο φόβος για τον διπλανό μας. Είναι η αλληλεγγύη μαζί του, σε κοινό αγώνα.
Νομπελίστες και διανοούμενοι της εποχής μας προειδοποιούν: Ο Piketty και ο Zucman μας λένε: χωρίς φορολογική δικαιοσύνη και συμμετοχικό σοσιαλισμό – διάχυση της ιδιοκτησίας, η δημοκρατία αδειάζει από νόημα.
Οι Acemoglu και Robinson μας δείχνουν τον δρόμο: χρειαζόμαστε συμπεριληπτικούς θεσμούς – να γκρεμίσουμε τους μηχανισμούς που απομυζούν τους πολλούς για τους λίγους.
Και ο Καστοριάδης μας θέτει το υπαρξιακό ερώτημα: αν δεν θέλουμε τη βαρβαρότητα, οφείλουμε να ξαναγίνουμε αυτοθεσπίζουσα κοινωνία – που δεν ετεροκαθορίζεται από προστάτες, ούτε εσωτερικούς προστάτες, ούτε εξωτερικούς, αλλά συμμετέχει, διεκδικεί, αποφασίζει και νομοθετεί για τον εαυτό της.
Αυτό ας είναι το νέο μας Κοινωνικό Συμβόλαιο.
Αυτός είναι ο νέος μας πατριωτισμός – που ενώνει εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο. Νικώντας τον φόβο.
Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει. Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα.
Να κάνουμε τη λέξη «Δημοκρατία» ξανά επικίνδυνη για τα κατεστημένα – και λυτρωτική για τους πολλούς.
Καλό αγώνα.