Το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές του δυτικού Ιράν προκειμένου να υποστηρίξει ιρανικές κουρδικές πολιτοφυλακές, οι οποίες ελπίζουν να εκμεταλλευτούν τον πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά της Τεχεράνης για να καταλάβουν πόλεις κοντά στα σύνορα, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες του Ισραήλ με τις συγκεκριμένες οργανώσεις.
Η ιδέα μιας επίθεσης από ιρανικές κουρδικές δυνάμεις που έχουν τη βάση τους στο Ιράκ προσέλκυσε ιδιαίτερη προσοχή την Παρασκευή, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Reuters ότι θα ήταν «υπέροχο» αν περνούσαν τα σύνορα.
Μια κουρδική εξέγερση θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για το Ιράν την ώρα που προσπαθεί να αμυνθεί απέναντι στην αεροπορική εκστρατεία. Σύμφωνα με το Reuters, οι πολιτοφυλακές έχουν συζητήσει με τις Ηνωμένες Πολιτείες το πώς και αν θα μπορούσαν να επιτεθούν στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν.
Οι επαφές Ισραήλ – Κούρδων διαρκούν περίπου έναν χρόνο
Το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει δικές του επαφές με ιρανικές κουρδικές αντάρτικες οργανώσεις που εδρεύουν στην ημιαυτόνομη περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν εδώ και περίπου έναν χρόνο, σύμφωνα με δύο ιρανικές κουρδικές πηγές. Μια ισραηλινή πηγή δήλωσε επίσης ότι οι επαφές αυτές είναι «μακροχρόνιες». Οι δύο κουρδικές πηγές έχουν άμεση γνώση των ένοπλων αντιπολιτευόμενων ομάδων, ενώ η ισραηλινή πηγή έχει άμεση γνώση της εμπλοκής του Ισραήλ.
Σύμφωνα με τις πηγές αυτές, ένας αρχικός στόχος των κουρδικών οργανώσεων θα ήταν η κατάληψη ιρανικού εδάφους κατά μήκος των συνόρων. Μία από τις κουρδικές πηγές ανέφερε ότι μεταξύ των στόχων τους βρίσκονται οι πόλεις Οσναβίε και Πιρανσάχρ.
Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι χιλιάδες μαχητές συγκεντρώνονται στην ιρακινή πλευρά των συνόρων και προετοιμάζονται για την έναρξη μιας επίθεσης μέσα στην επόμενη εβδομάδα, κάτι που το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα.
Ανεξάρτητες εκτιμήσεις ανεβάζουν τη συνολική δύναμη των πολιτοφυλακών μεταξύ 5.000 και 8.000 μαχητών.
Φωτογραφία: AP
Σύμφωνα με κουρδικές πηγές, οι οργανώσεις διαθέτουν κυρίως ελαφρύ οπλισμό. Ωστόσο, παρότι δεν έχουν τη στρατιωτική ισχύ για να επιχειρήσουν μια μεγάλης κλίμακας προσπάθεια αυτονομίας, με τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στην παραμεθόρια ζώνη.
Η ισραηλινή πηγή ανέφερε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πιθανό οι κουρδικές δυνάμεις να μπορέσουν να ανατρέψουν την ιρανική κυβέρνηση, αλλά η υποστήριξή τους θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον έλεγχο της Τεχεράνης στις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας και να αποσπάσει την προσοχή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Η συμμαχία
Πέντε μακροχρόνιες ιρανικές αντιπολιτευόμενες οργανώσεις ανακοίνωσαν συμμαχία στα τέλη του περασμένου μήνα. Σε αυτήν περιλαμβάνονται το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), το Δημοκρατικό Κόμμα του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI) και το Κόμμα Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK), οργανώσεις που έχουν συμμετάσχει σε εξεγέρσεις και διατηρούν μαχητές στο Ιράκ.
Παραμένει ωστόσο ασαφές αν θα λάβουν υποστήριξη από τους Κούρδους του Ιράκ. Η πολιτική ηγεσία του ιρακινού Κουρδιστάν έχει διαψεύσει δημόσια ότι υπάρχει σχέδιο αποστολής μαχητών ή εμπλοκής σε επιχείρηση μέσα στο Ιράν, παρά τις αναφορές περί εξωτερικών πιέσεων.
Η ισραηλινή πηγή προειδοποίησε ότι υπάρχει αντίδραση από την πλευρά των Κούρδων του Ιράκ και ότι χωρίς την πρακτική υποστήριξή τους θα ήταν δύσκολο για τους Ιρανούς Κούρδους να κινητοποιηθούν. Η αβεβαιότητα σχετικά με το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος έχει επίσης προκαλέσει δισταγμό.
Το Ιράν έχει ήδη εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον κουρδικών ένοπλων οργανώσεων μέσα στο Ιράκ, καθώς και εναντίον αμερικανικών βάσεων στην περιοχή. Την Παρασκευή προειδοποίησε το ιρακινό Κουρδιστάν ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε ανάπτυξη εχθρικών δυνάμεων στα σύνορα.
Διαψεύσεις για άμεση επίθεση αλλά ανοιχτό ενδεχόμενο συμμετοχής
Ωστόσο, η εικόνα που δίνουν οι ίδιες οι κουρδικές οργανώσεις εμφανίζεται πιο σύνθετη.
Σύμφωνα με την Washington Post, που επικαλείται δηλώσεις αξιωματούχων κουρδικών ομάδων στο Associated Press, οι οργανώσεις που εδρεύουν στο βόρειο Ιράκ αρνούνται ότι σχεδιάζουν άμεση επίθεση στο Ιράν. Τονίζουν όμως ότι θα συμμετείχαν σε ενδεχόμενη χερσαία εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Αν υπάρξει χερσαία επιχείρηση των ΗΠΑ, τότε θα συμμετάσχουμε μαζί με τις δυνάμεις του συνασπισμού», δήλωσε ο Χαλίλ Ναντίρι από το Κόμμα Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK). Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι κουρδικές οργανώσεις δεν θέλουν να αποτελέσουν την αιχμή μιας επίθεσης και ότι δεν έχουν λάβει μέχρι στιγμής στρατιωτική βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ.
Ο Ναντίρι σημείωσε επίσης ότι ένοπλα μέλη των οργανώσεων βρίσκονται ήδη μέσα στο Ιράν και θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν σε περίπτωση εξέγερσης, ακόμη και χωρίς άμεση διασυνοριακή επιχείρηση από το Ιράκ.
Παράλληλα, ο στρατιωτικός διοικητής του PAK Ρεμπάζ Σαρίφι δήλωσε ότι θα ήταν «πολύ θετική εξέλιξη» εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους παρείχαν όπλα στις κουρδικές δυνάμεις, αν και τόνισε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί καμία τέτοια στρατιωτική βοήθεια.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να επιδιώξει τη συμμετοχή των δυνάμεων Πεσμεργκά του λεγόμενου «Ανατολικού Κουρδιστάν» σε περίπτωση χερσαίας επιχείρησης στο Ιράν, προσθέτοντας ότι «αν φτάσουμε σε αυτό το σημείο, θα το βλέπαμε θετικά».
Οι δηλώσεις αυτές φαίνεται να αποσκοπούν στην καθησύχαση της ηγεσίας του ιρακινού Κουρδιστάν, η οποία έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμεί να χρησιμοποιηθεί το έδαφός της ως βάση επιθέσεων κατά του Ιράν.
Ο εκπρόσωπος της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν, Πεσάουα Χαουραμανί, δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί περί σχεδίου εξοπλισμού και αποστολής κουρδικών δυνάμεων στο Ιράν είναι «εντελώς αβάσιμοι», τονίζοντας ότι οι αρχές της περιοχής δεν επιθυμούν περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου.
Την ίδια στιγμή, η ένταση στην περιοχή έχει ήδη αυξηθεί, καθώς το Ιράν και φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχουν πραγματοποιήσει δεκάδες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων στο βόρειο Ιράκ, μεταξύ των οποίων αμερικανικές βάσεις, το προξενείο των ΗΠΑ στην Ερμπίλ αλλά και εγκαταστάσεις των κουρδικών αντιπολιτευτικών οργανώσεων.
Σύμφωνα με τον Σαρίφι, βάσεις του PAK έχουν ήδη δεχθεί πολλαπλές επιθέσεις από την έναρξη της σύγκρουσης, με έναν μαχητή να σκοτώνεται και αρκετούς ακόμη να τραυματίζονται.
Παράλληλα, η πιθανότητα στρατιωτικής εμπλοκής των κουρδικών δυνάμεων προκαλεί και εσωτερικές αντιδράσεις στην ιρανική αντιπολίτευση. Ο γιος του τελευταίου Σάχη του Ιράν, Ρεζά Παχλαβί, έχει κατηγορήσει ορισμένες κουρδικές οργανώσεις ότι επιδιώκουν τον διαμελισμό της χώρας μέσω αποσχιστικών σχεδίων.
Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι των κουρδικών οργανώσεων υποστηρίζουν ότι ο απώτερος στόχος τους είναι η αναγνώριση των πολιτικών δικαιωμάτων των Κούρδων στο Ιράν, με ορισμένους να προτείνουν ένα ομοσπονδιακό ή συνομοσπονδιακό μοντέλο που θα διατηρεί την ενότητα της χώρας αλλά θα εγγυάται μεγαλύτερη αυτονομία στις κουρδικές περιοχές.
Τα πλήγματα και το ενδεχόμενο εξέγερσης
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Sky News, οι πρόσφατες αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν προκαλέσει σημαντικά πλήγματα στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν, ιδιαίτερα στις κουρδικές περιοχές κοντά στα σύνορα με το Ιράκ. Κούρδοι μέσα στο Ιράν αναφέρουν ότι ακόμη και μικρά φυλάκια των ιρανικών δυνάμεων έχουν καταστραφεί, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες για μια μελλοντική διασυνοριακή επιχείρηση.
Το Sky News σημειώνει επίσης ότι κουρδικές οργανώσεις διαθέτουν εκτεταμένα δίκτυα μέσα στις κουρδικές περιοχές του Ιράν, ακόμη και στην Τεχεράνη, γεγονός που θα μπορούσε να διευκολύνει μια πιθανή εξέγερση εάν περάσουν τα σύνορα δυνάμεις των Πεσμεργκά από το Ιράκ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το δίκτυο, οι ιρανοκουρδικές ένοπλες οργανώσεις διαθέτουν συνολικά περίπου 5.000 έως 10.000 μαχητές, χωρίς να υπολογίζονται ενδεχόμενες ενισχύσεις από άλλες κουρδικές δυνάμεις.
Παράλληλα, κουρδικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχουν μυστικά δίκτυα και συντονιστικά κύτταρα μέσα στις κουρδικές περιοχές του Ιράν αλλά ακόμη και στην ίδια την Τεχεράνη, τα οποία θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν σε περίπτωση διασυνοριακής επιχείρησης.
Ορισμένοι εκτιμούν μάλιστα ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη εξέγερση μέσα στο Ιράν, όχι μόνο στις κουρδικές περιοχές αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Οι βασικές κουρδικές οργανώσεις
Στο ρεπορτάζ του Sky News παρουσιάζονται εκτενώς οι βασικές ιρανοκουρδικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Το Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα του Ιράν (KDPI), που ιδρύθηκε το 1945, θεωρείται η παλαιότερη κουρδική πολιτική οργάνωση στο Ιράν και έχει ισχυρή παρουσία στις κουρδικές περιοχές της χώρας. Το κόμμα ζητά αυτονομία για το Κουρδιστάν μέσα σε ένα δημοκρατικό και κοσμικό Ιράν. Μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, το KDPI συγκρούστηκε με το καθεστώς της Τεχεράνης και τελικά οι δυνάμεις του εκδιώχθηκαν στο ιρακινό Κουρδιστάν.
Η οργάνωση Komala, που δημιουργήθηκε επίσης μετά την επανάσταση του 1979, αποτελεί αριστερό εθνικιστικό κίνημα και έχει ιστορικά στρατολογήσει μεγάλο αριθμό μαχητών, μεταξύ των οποίων και γυναίκες, συμμετέχοντας σε συγκρούσεις με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Το Κόμμα Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK) ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στο ιρακινό Κουρδιστάν και διατηρεί στενές σχέσεις με το κυβερνών Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα του Ιράκ. Οι μαχητές του PAK συμμετείχαν επίσης στις επιχειρήσεις του διεθνούς συνασπισμού κατά του Ισλαμικού Κράτους και έχουν εκπαιδευτεί από δυτικές δυνάμεις.
Η οργάνωση PJAK (Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν) ιδρύθηκε το 2004 από Ιρανούς Κούρδους και μέλη του PKK και δραστηριοποιείται κυρίως στα ορεινά σύνορα Ιράν–Ιράκ. Μαχητές της οργάνωσης έχουν συμμετάσχει σε συγκρούσεις με τις ειδικές μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ μέρος των δυνάμεών της είχε πολεμήσει κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία στο πλευρό του διεθνούς συνασπισμού.
Σύμφωνα με κουρδικές πηγές που επικαλείται το Sky News, εκατοντάδες βετεράνοι μαχητές που είχαν πολεμήσει κατά του ISIS στη Συρία και στο Ιράκ έχουν επιστρέψει στην περιοχή, ενώ πρώην μαχητές Πεσμεργκά από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική φέρεται επίσης να έχουν επιστρέψει ενόψει πιθανών εξελίξεων.
Αξιωματούχοι των οργανώσεων επισημαίνουν ωστόσο ότι οποιαδήποτε επιχείρηση στο ιρανικό έδαφος θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη χωρίς αεροπορική υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους που θα μπορούσαν να πλήξουν κουρδικές περιοχές σε περίπτωση εισβολής.