Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Κλίμα αμφισβήτησης επικρατεί στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το ναυάγιο της Συνόδου Κορυφής, με τον Αντόνιο Κόστα να δέχεται πυρά από Ευρωπαίους ηγέτες για τους χειρισμούς του σε ενέργεια και προϋπολογισμό.
- Η δυσαρέσκεια των ηγετών επικεντρώθηκε στον τρόπο διαχείρισης των συζητήσεων για την ενέργεια και τον προϋπολογισμό, με διπλωμάτη να δηλώνει ότι ο Κόστα «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας».
- Παρά την κριτική, πολλές κυβερνήσεις πιστεύουν ότι ο Αντόνιο Κόστα μπορεί να πετύχει συμβιβασμό, καθώς ακόμη και επικριτικοί διπλωμάτες τον αναγνωρίζουν ως «εξαιρετικό διαπραγματευτή».
Κλίμα αμφισβήτησης επικρατεί στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Σύνοδος Κορυφής αποκάλυψε βαθιές διαιρέσεις τόσο για τις τιμές της ενέργειας όσο και για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρέθηκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος δέχεται πυρά από Ευρωπαίους ηγέτες για τους χειρισμούς του, την ώρα που οι προσπάθειές του να γεφυρώσει τις διαφορές φαίνεται να πέφτουν στο κενό.
Σκληρή κριτική και αδιέξοδο
Όπως επισημαίνει το Politico, ο Αντόνιο Κόστα -ο οποίος, σε αντίθεση με την πλειονότητα των σημερινών ισχυρών παραγόντων της ΕΕ, προέρχεται από την οικογένεια των Σοσιαλιστών- υπέστη κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της Πέμπτης την πιο σφοδρή κριτική αφότου ανέλαβε τα καθήκοντά του, πριν από σχεδόν δύο χρόνια.
Η δυσαρέσκεια των ηγετών επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τις παράλληλες και ακανθώδεις συζητήσεις για τη συγκράτηση των τιμών της ενέργειας και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανέμεναν ότι η διήμερη σύνοδος θα έστελνε μηνύματα προόδου. Αντίθετα, το αποτέλεσμα ήταν ένα πλήρες αδιέξοδο και μια πολύωρη συζήτηση 14 ωρών που κατέληξε σε περαιτέρω διχασμό.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, δήλωσε στο Politico: «Όσο περισσότερο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, τόσο περισσότερες δυσκολίες θα αντιμετωπίζουμε. Γι’ αυτό πρέπει να εργαστούμε ώστε να βρούμε μια λύση φέτος. Κατανοώ πολύ καλά ότι είναι δύσκολο. Πρόκειται για μια τεράστια πρόκληση».
Το διακύβευμα είναι εξαιρετικά υψηλό. Η ΕΕ πιέζεται να ελαφρύνει το κόστος διαβίωσης για τους πολίτες και να καταλήξει σε συμφωνία για τον προϋπολογισμό προτού οι εθνικές εκλογές του επόμενου έτους, σε διάφορες χώρες, καταστήσουν τον συμβιβασμό ακόμη πιο δύσκολο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Politico, οι 16 διπλωμάτες και αξιωματούχοι που μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας επιβεβαίωσαν το έκρυθμο κλίμα που επικράτησε στην αίθουσα, με την πλειονότητα να ασκεί κριτική στον Κόστα, αν και ορισμένες φωνές τάχθηκαν υπέρ του.
Ο εκπρόσωπος του Αντόνιο Κόστα αρνήθηκε να σχολιάσει.
«Χάθηκε ο έλεγχος» στη διαμάχη για το ETS2
Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας εισέρχεται σε μια καθοριστική περίοδο για την προεδρία του, δίνοντας μάχη με τον χρόνο για να ξεπεράσει τις βαθιές διαφωνίες στον προϋπολογισμό, ενώ παράλληλα αναμένεται να διεκδικήσει μια δεύτερη θητεία το επόμενο έτος.
Ωστόσο, οι συζητήσεις της Πέμπτης για τη δεύτερη φάση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2) —το οποίο επιβάλλει τιμολόγηση άνθρακα στη θέρμανση και τις μεταφορές— εκτροχίασαν τη σύνοδο.
Η διαμάχη έγινε τόσο έντονη που ανάγκασε τον Κόστα να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να καθυστερήσει τις συνομιλίες για μετά το δείπνο.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Politico, η σύγκρουση έφερε αντιμέτωπη μια συμμαχία υπό τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τις σκανδιναβικές χώρες και την Ολλανδία με ένα συμπαγές μπλοκ που απάρτιζαν η Ιταλία και οι χώρες του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, Πολωνία).
Η Ρώμη και η «ομάδα V4» απαίτησαν την αναβολή της εφαρμογής του ETS2 λόγω της επιβάρυνσης στους λογαριασμούς ενέργειας.
Διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico ανέφεραν ότι οι ηγέτες ήταν εξοργισμένοι με τον Κόστα επειδή επέτρεψε στις συζητήσεις να ξεφύγουν από την ημερήσια διάταξη, καθώς ο ίδιος προτιμά να μην ανοίγει τα κείμενα συμπερασμάτων που έχουν ήδη προσυμφωνηθεί από τους πρέσβεις.
Ένας διπλωμάτης περιέγραψε τη διαμάχη για τις διατυπώσεις ως «παράλογο χάος», κατηγορώντας τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας» και απέτυχε να παρακολουθήσει τις προτεινόμενες τροπολογίες.
Μάλιστα, άλλος διπλωμάτης σύγκρινε τη γραμμή του Κόστα με αυτή των προκατόχων του, σημειώνοντας ότι στην εν λόγω σύνοδο τα πήγε «χειρότερα από τον Σαρλ Μισέλ», ενώ υπήρχε δυσαρέσκεια που οι χειρισμοί δεν θύμιζαν το πιο αποτελεσματικό στυλ του Ντόναλντ Τουσκ.
Αμφισβήτηση και στον προϋπολογισμό
Εκτός από την ενέργεια, αμφισβήτηση εκδηλώνεται και για τη διαχείριση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Καθώς ο Κόστα πιέζει για συμφωνία έως το τέλος του έτους, ορισμένες βόρειες χώρες εκφράζουν φόβους ότι ευνοεί τα κράτη του Νότου.
Όπως αποκαλύπτει το Politico, τέσσερις Ευρωπαίοι διπλωμάτες υποστήριξαν ότι ο Κόστα δεν λειτουργεί ως «αντικειμενικός διαμεσολαβητής».
Διπλωμάτης από χώρα που τάσσεται υπέρ ενός μικρότερου προϋπολογισμού ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ο Κόστα προσωπικά και πολιτικά ανήκει στο άλλο στρατόπεδο. Υπάρχει σκεπτικισμός για το πώς θα προχωρήσει τη διαδικασία από εδώ και πέρα».
Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες ζητούν από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να καταθέσει περαιτέρω περικοπές ενόψει της έκτακτης Συνόδου Κορυφής που επιβεβαιώθηκε για τις 26 Νοεμβρίου.
Υπάρχει ακόμη εμπιστοσύνη;
Ωστόσο, παρά την κριτική, πολλές κυβερνήσεις συνεχίζουν να πιστεύουν ότι ο Αντόνιο Κόστα μπορεί να πετύχει τον τελικό συμβιβασμό.
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, υπερασπίστηκε τον Κόστα, χαρακτηρίζοντάς τον «ικανό» και «έξυπνο», ενώ τον επαίνεσε επειδή αποφεύγει τη συγγραφή κειμένων την τελευταία στιγμή μέσα στην αίθουσα.
«Αποφεύγει τη διαπραγμάτευση για τη διατύπωση επί του πεδίου, κάτι που συνέβαινε συνεχώς υπό τον προκάτοχό του και εκνεύριζε τους πάντες, καθώς μέναμε μέχρι τις 3 το πρωί για να συζητάμε για συλλαβές, κόμματα και λέξεις που το επόμενο πρωί δεν μπορούσες καν να καταλάβεις τη διαφορά. Στο τέλος δεν ήξερες καν για τι διαπραγματευόσουν».
Παράλληλα, όπως επισημαίνει το Politico, άλλοι διπλωμάτες τόνισαν ότι η αναστάτωση που προκλήθηκε δεν ήταν ευθύνη του Κόστα, αλλά των ηγετών -και κυρίως της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι- που προσπάθησαν να επαναδιαπραγματευτούν την ενεργειακή νομοθεσία.
Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ υπογράμμισε τη δυσκολία του εγχειρήματος, σημειώνοντας ότι η συζήτηση για τις διατυπώσεις σε επίπεδο ηγετών είναι εκ των πραγμάτων περίπλοκη, ειδικά σε θέματα όπου υπάρχουν εκ διαμέτρου αντίθετα εθνικά συμφέροντα.
Ακόμη και επικριτικοί διπλωμάτες αναγνώρισαν ότι ο Κόστα παραμένει ένας «εξαιρετικός διαπραγματευτής».
Οι επόμενες εβδομάδες και η έκτακτη σύνοδος του Νοεμβρίου θα δείξουν αν ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα καταφέρει να δικαιώσει τη φήμη του και να πετύχει τη χρυσή τομή.