Την πρώτη άμεση εμπλοκή των υποστηριζόμενων από το Ιράν, Χούθι, στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή σηματοδοτεί η επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους στο νότιο Ισραήλ. Σε ανακοίνωσή τους, οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για την επίθεση, λέγοντας ότι στόχευσαν «ευαίσθητες ισραηλινές στρατιωτικές εγκαταστάσεις» με «μπαράζ βαλλιστικών πυραύλων». Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) ανέφεραν ότι ένας πύραυλος που εκτοξεύτηκε από την Υεμένη καταρρίφθηκε με επιτυχία από την αεράμυνα.
Η επίθεση έλαβε χώρα μια μέρα αφότου η οργάνωση προειδοποίησε ότι ήταν έτοιμη να επέμβει στρατιωτικά εάν άλλες χώρες ενωθούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στον πόλεμο κατά του Ιράν ή εάν η Ερυθρά Θάλασσα χρησιμοποιηθεί για τις επιθέσεις στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Η προειδοποίηση των Χούθι
«Επιβεβαιώνουμε ότι τα δάχτυλά μας βρίσκονται στη σκανδάλη για άμεση στρατιωτική επέμβαση» εάν υπάρξουν νέες συμμαχίες με την Ουάσινγκτον και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του ή εάν η Ερυθρά Θάλασσα χρησιμοποιηθεί για «εχθρικές επιχειρήσεις» εναντίον του Ιράν, δήλωσε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος της οργάνωσης ανταρτών, Γιαχία Σάρι, σε τηλεοπτική ομιλία αργά το βράδυ της Παρασκευής. Ο Σάρι τόνισε επίσης ότι οι Χούθι ήταν έτοιμοι να δράσουν εάν συνεχιζόταν αυτό που χαρακτήρισε ως κλιμάκωση εναντίον του Ιράν και του «άξονα αντίστασης», αλλά δεν είπε ποια μορφή θα λάβει οποιαδήποτε παρέμβαση.
Στην ομιλία του, ο Σάρι σημείωσε επίσης ότι οι Χούθι δεν θα επιτρέψουν να χρησιμοποιηθεί η Ερυθρά Θάλασσα για την εκτέλεση «εχθρικών επιχειρήσεων» εναντίον του Ιράν ή οποιασδήποτε μουσουλμανικής χώρας, ενώ προειδοποίησε για οποιαδήποτε περαιτέρω αυστηροποίηση αυτού που περιέγραψε ως «αποκλεισμό της Υεμένης».
Ο Σάρι ζήτησε την άμεση παύση των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν και συμμαχικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων των παλαιστινιακών εδαφών, του Λιβάνου και του Ιράκ, και προέτρεψε για την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.
Τι σηματοδοτεί η εμπλοκή των Χούθι στον πόλεμο
Η εμπλοκή της οργάνωσης αυξάνει την προοπτική μιας ευρύτερης περιφερειακής αντιπαράθεσης, δεδομένης ιδίως της ικανότητας των Χούθι να πλήττουν στόχους πολύ πέρα από τα σύνορα της Υεμένης και να διαταράσσουν τις ναυτιλιακές οδούς γύρω από την Αραβική Χερσόνησο.
Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα Times of Israel, οι Σιίτες σύμμαχοι του Ιράν στον Λίβανο και το Ιράκ έχουν ήδη εμπλακεί στον πόλεμο στην περιοχή, ο οποίος ξεκίνησε με πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά της Τεχεράνης. Οι Χούθι δεν είχαν ανακοινώσει μέχρι τώρα καμία άμεση είσοδο στον πόλεμο, παρά τις στρατιωτικές τους δυνατότητες και τη γεωγραφική τους θέση που δεσπόζει πάνω από την Ερυθρά Θάλασσα.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Sean Bell, χαρακτήρισε μιλώντας στο Skynews την εξέλιξη αυτή ως μια «τεράστια κλιμάκωση». «Πρόκειται για ένα νέο μέτωπο και αυτό είναι το κλειδί: η σύγκρουση στην περιοχή διευρύνεται», ανέφερε.
«Δημιουργεί ένα ακόμα πρόβλημα που πρέπει να επιλύσουν οι Αμερικανοί, οι οποίοι ήδη αναζητούν τρόπους απεμπλοκής. Όλα δείχνουν ότι η κατάσταση κλιμακώνεται συνολικά», τόνισε.
Παρότι τέτοιου είδους πλήγματα ενδέχεται να έχουν περιορισμένο άμεσο στρατιωτικό αντίκτυπο, οι Χούθι διαθέτουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ευρύτερη αναταραχή, ιδίως στην Ερυθρά Θάλασσα, μια ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο.
Οι παγκόσμιες αγορές ναυτιλίας και πετρελαίου βρίσκονται ήδη σε αναβρασμό, αφού το Ιράν απάντησε στην αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αυτό που ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας περιέγραψε ως τη χειρότερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Ο ρόλος της Ερυθράς Θάλασσας
Η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί επίσης ζωτικό διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο, κυρίως για τις ανταλλαγές μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το ένα δέκατο των παγκόσμιων θαλάσσιων αποστολών πετρελαίου διέρχεται συνήθως από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ένα στενό πέρασμα εύρους μόλις 16 μιλίων που χωρίζει την Αραβική Χερσόνησο από το Κέρας της Αφρικής. Μάλιστα, η Σαουδική Αραβία είχε αυξήσει τις αποστολές πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας εν μέσω της αναταραχής στο Ορμούζ.
Τα τελευταία χρόνια, οι Χούθι έχουν μειώσει σημαντικά την κίνηση μέσω της υδάτινης οδού με επαναλαμβανόμενες επιθέσεις σε πλοία. Η οργάνωση άρχισε να στοχεύει σκάφη κατά μήκος της διαδρομής τον Οκτώβριο του 2023, ως απάντηση στην επίθεση του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας. Ο όγκος της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα σημείωσε απότομη πτώση, με την κίνηση μέσω της Διώρυγας του Σουέζ -που τη συνδέει με τη Μεσόγειο- να μειώνεται κατά 70% μέχρι τα μέσα του 2024, σύμφωνα με την ετήσια επισκόπηση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη. Παράλληλα, οι ροές πετρελαίου μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μειώθηκαν στο μισό, με βάση την ανάλυση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Ο αντίκτυπος στο παγκόσμιο εμπόριο
Οι Χούθι πέτυχαν να «παρεμποδίσουν, να δυσχεράνουν και να αποκλείσουν την Ερυθρά Θάλασσα» κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, δήλωσε στο NBC News ο Φαουάζ Γκέργκες, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο London School of Economics. «Ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος στο Ιράν δεν είναι πλέον μια περιορισμένη σύγκρουση. Είναι ένας γενικευμένος περιφερειακός πόλεμος», πρόσθεσε και εξήγησε τι είναι αυτό που τον φοβίζει: «Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι δεν πρόκειται πλέον μόνο για μια στρατιωτική αναμέτρηση, αλλά για έναν οικονομικό πόλεμο που επηρεάζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα και τις θαλάσσιες οδούς».
Με τα πλήγματα του Σαββάτου, «οι Χούθι έδωσαν στους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς μια γεύση από αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει», τόνισε. Πέρυσι, ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε μια εκστρατεία βομβαρδισμών κατά των Χούθι, που κράτησε εβδομάδας και κόστισε 1 δισ. δολάρια προτού ανακοινώσει κατάπαυση του πυρός, με την οργάνωση να βυθίζει δύο ακόμη πλοία αργότερα το ίδιο έτος. Μόλις τον Δεκέμβριο άρχισαν τα πετρελαιοφόρα και τα φορτηγά πλοία να «επιστρέφουν σταδιακά» στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Lloyd’s List.
Το Ιράν έστειλε επίσης σήμα ότι η υδάτινη οδός θα μπορούσε να γίνει στόχος. Συγκεκριμένα, διεμήνυσε ότι αυτή την εβδομάδα ότι ο κόλπος των 1.400 μιλίων που χωρίζει την Αφρική από την Ασία είναι θεμιτός στόχος για επιθέσεις αντιποίνων, λόγω της παρουσίας του αμερικανικού αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford. Οποιαδήποτε εγκατάσταση υποστηρίζει την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου «θα θεωρείται δυνητικός στόχος από τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν», ανέφερε ο στρατός της χώρας τη Δευτέρα, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Ποιοι είναι οι Χούθι
Οι Χούθι -επίσημα γνωστοί ως «Υποστηρικτές του Θεού» ή «Ανσάρ Αλλάχ» στα αραβικά- είναι μια ομάδα Σιιτών Ισλαμιστών ανταρτών με έδρα τη δυτική Υεμένη.
Η ομάδα σχηματίστηκε τη δεκαετία του 1990 ως ένα κίνημα για την προώθηση των δικαιωμάτων των Ζαϊντί Σιιτών και της φυλής Χούθι, από την οποία πήρε και το όνομά της.
Οι Χούθι είναι αντίθετοι στην επιρροή των ΗΠΑ και του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, ενώ το σύνθημά τους περιλαμβάνει φράσεις όπως «θάνατος στην Αμερική», «θάνατος στο Ισραήλ» και «κατάρα στους Εβραίους».
Υποστηριζόμενη από το Ιράν και σε συμμαχία με άλλες ισλαμιστικές οργανώσεις της περιοχής, όπως η Χαμάς στη Γάζα και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η οργάνωση έχει επίσης κατηγορήσει τη Σαουδική Αραβία για «σύμπραξη» με τις ΗΠΑ.
Ο θάνατος του ιδρυτή της οργάνωσης, Χουσεΐν αλ Χούθι, από τον στρατό της Υεμένης, πυροδότησε έναν εμφύλιο πόλεμο -την εξέγερση των Χούθι- το 2004. Η οργάνωση, υπό την ηγεσία πλέον του αδελφού του, Αμπντούλ-Μαλίκ αλ Χούθι, συμμετείχε επίσης στην επανάσταση της Υεμένης το 2011, κερδίζοντας επιπλέον εδάφη.
Από τότε, έχει επεκτείνει τη ζώνη επιρροής της και ελέγχει μεγάλο μέρος της δυτικής ακτογραμμής της Υεμένης μέχρι το στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ – την είσοδο προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι Χούθι επιτέθηκαν σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα ως απάντηση στον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα. Η οργάνωση, η οποία υποστηρίζει τη Χαμάς, ορκίστηκε να στοχεύει σκάφη που πιστεύει ότι κατευθύνονται προς το Ισραήλ ή προέρχονται από εκεί.