Ιταλία – Ισπανία: Τέλος στη «διπλωματική κόντρα» για τα σύνορα – Αίρουν τους ελέγχους στη Ζώνη Σένγκεν μετά το μεταναστευτικό κύμα στη Θέουτα

Τους προσωρινούς συνοριακούς ελέγχους για τους πολίτες των δύο χωρών αποφάσισαν να άρουν Ιταλία και Ισπανία, βάζοντας τέλος σε μια διπλωματική διαμάχη τριών μηνών που είχε πυροδοτηθεί από τη μαζική εισροή μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εσωτερικών στη Ρώμη την Παρασκευή.

Παρέμβαση Μελόνι – Σάντσεθ

Η δεξιά κυβέρνηση της Ιταλίας είχε αναστείλει αρχικά τις ρυθμίσεις ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ισπανία στις 31 Ιουλίου, δηλώνοντας ότι ήθελε να διασφαλίσει πως κανένας μετανάστης από τη Θέουτα δεν θα μπορούσε να ταξιδέψει προς την επικράτειά της.

Η Μαδρίτη απάντησε υιοθετώντας αντίστοιχα μέτρα κατά της Ρώμης, χαρακτηρίζοντας τις ιταλικές ενέργειες ως «άδικες, αντίθετες στα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διακριτικές εις βάρος του πληθυσμού της Ισπανίας».

Η αποκλιμάκωση ήρθε έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν οι υπουργοί Εσωτερικών των δύο χωρών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα και Ματέο Πιαντεντόζι.

Η επαφή αυτή οργανώθηκε μετά τη συνάντηση που είχαν στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες οι επικεφαλής των κυβερνήσεων των δύο χωρών, Πέδρο Σάντσεθ και Τζόρτζια Μελόνι.

Στην τελευταία σύνοδο των Ευρωπαίων ηγέτη, Σάντσεθ και Μελόνι είχαν έρθει πιο κοντά προκειμένου να προωθήσουν την κατάργηση των ελέγχων της Συνθήκης Σένγκεν που η Ιταλία είχε επαναφέρει στις αρχές Αυγούστου, μόλις λίγες ημέρες μετά την άφιξη περισσότερων από 70.000 ανθρώπων στην αυτόνομη πόλη.

Οι δύο ηγέτες είχαν αναθέσει στους αρμόδιους υπουργούς τους την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου να οριστικοποιήσουν αυτή τη δέσμευση εντός μίας εβδομάδας.

Παράλληλα, η Ιταλία είχε επιλέξει να παρατείνει τους ελέγχους σε λιμάνια και αεροδρόμια για επιβάτες που έφταναν από την Ισπανία για επιπλέον επτά ημέρες, γεγονός που προκάλεσε αντίστοιχo μέτρο από την κυβέρνηση Σάντσεθ για τους ταξιδιώτες που έφταναν από την Ιταλία.

Ως απάντηση στη Ρώμη, η ισπανική κυβέρνηση ανανέωνε περιοδικά την προσωρινή επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα για τις πτήσεις και τις θαλάσσιες συνδέσεις επιβατών από την Ιταλία.

Η επίσημη συμφωνία και τα μέτρα ασφαλείας

Οι υπουργοί Εσωτερικών Ιταλίας και Ισπανίας συμφώνησαν να μην παρατείνουν την αναστολή των κανόνων της Ζώνης Σένγκεν της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με την ιταλική ανακοίνωση, «Η απόφαση, η οποία ελήφθη έπειτα από προσεκτική αξιοτίμηση της κατάστασης, θα συνοδευτεί από ενισχυμένα μέτρα ανταλλαγής πληροφοριών για να διασφαλιστεί η πλήρης ασφάλεια του κοινού χώρου Σένγκεν».

Από την πλευρά του, το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών τόνισε ότι η απόφαση να μην παραταθούν άλλο αυτοί οι ελέγχοι, «ελήφθη έπειτα από ενδελεχή ανάλυση της κατάστασης» και «θα συνοδευτεί από την ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης ασφάλεια του κοινού χώρου Σένγκεν».

Ιταλικές πηγές που επικαλέστηκε το πρακτορείο Europa Press ανέφεραν ότι οι υπουργοί Εσωτερικών των δύο χωρών επρόκειτο να συντονιστούν ώστε να «αξιολογήσουν από κοινού εναλλακτικά μέτρα συνεργασίας», ενώ από την ισπανική πλευρά υπογραμμίστηκε ότι στόχος ήταν «να προχωρήσει η κατάργηση» των ελέγχων.

Η στάση των Βρυξελλών

Παρόλο που ο Κώδικας Συνόρων του Σένγκεν προβλέπει τη δυνατότητα επαναφοράς ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα μεταξύ των κρατών-μελών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επαναλάβει ότι κάτι τέτοιο πρέπει να αποτελεί επιλογή «έσχατης ανάγκης» και έχει ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις να δίνουν προτεραιότητα σε εναλλακτικές φόρμουλες που ενισχύουν την επιτήρηση χωρίς να αναστέλλουν την ελεύθερη κυκλοφορία.

Μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων που έχουν προτείνει οι Βρυξέλλες στο παρελθόν σε χώρες που διατηρούν ελέγχους σχεδόν μόνιμα, όπως η Γερμανία, η Αυστρία ή η Γαλλία, περιλαμβάνονται η ενίσχυση των περιπολιών των κοινών δυνάμεων ασφαλείας για μη συστηματικούς ελέγχους, η ανταλλαγή πληροφοριών και η πιο εντατική χρήση της τεχνολογίας, όπως μέσω συστημάτων κινητής βιομετρικής ταυτοποίησης.